Komende 5 jaar geen schaliegas-boringen

De komende vijf jaar is commerciële opsporing en winning van schaliegas niet toegestaan in Nederland. Bestaande vergunningen voor de opsporing worden niet verlengd en nieuwe aanvragen zullen worden afgewezen.

Een protestbord tegen schaliegas. Beeld anp

Dat heeft minister Henk Kamp (Economische Zaken) vrijdag na de wekelijkse ministerraad bekendgemaakt.

Het kabinet stemt in met het voorstel van Kamp. Eind dit jaar wordt besloten of schaliegaswinning in Nederland wel een optie blijft. Eventuele boringen zullen dan alleen in het kader van de wetenschap plaatsvinden, en in opdracht van de overheid plaatsvinden in plaats van in opdracht van bedrijven. Dat gebeurt dan op zijn vroegst in 2018. Commerciële boringen kunnen in 2020 aan de orde komen, zei minister Kamp in een toelichting.

In december had het kabinet al besloten dat er deze kabinetsperiode, tot 2017, geen gas uit schalie (gesteente) zal worden gewonnen. De winning is omstreden omdat er schade aan het milieu en de bodem kan ontstaan. De Tweede Kamer wil ook geen winning van schaliegas, maar er was onduidelijkheid over proefboringen. PvdA en GroenLinks wilden ook deze niet.

Nederland wil met andere landen wetenschappelijk onderzoek gaan doen naar de winning van schaliegas.

Hoe komen we dan aan onze energie?

Met de belofte van Minister Kamp is schaliegas de komende jaren geen optie als bron voor energiewinning. Nu het Groningse gasveld langzaam leeg begint te raken, moet er worden gekeken naar alternatieven. Volkskrantverslaggever Jurre van den Berg zette ze op een rij.

Nog onduidelijk

In zijn brief aan de Tweede Kamer schrijft minister Kamp: 'Sinds 2009 zijn er drie vergunningen voor de opsporing van schaliegas verleend in Nederland. Vanwege de maatschappelijke onrust hierover heb ik een aantal onderzoeken laten uitvoeren.' Die onderzoeken naar de gevolgen van de schaliegaswinning werden de afgelopen twee jaar uitgevoerd. Daarin zijn ook de maatschappelijke effecten, de mogelijke opbrengsten en kosten van schaliegaswinning meegenomen.

Omdat er nog geen proefboringen plaatsvonden, is volgens Kamp nog niet duidelijk hoeveel schaliegas aanwezig is en of de winning rendabel is. Ook zijn de effecten van het boren naar schaliegas in de diepe bodem, nog onbekend. De Minister stelt dat er daarom nog geen politiek besluit kan worden genomen over onderzoeksboringen.

Minister van Economische Zaken Henk Kamp Beeld anp

Addertje onder het gras

'Fantastisch nieuws', zei Milieudefensie over het verbod tegen persbureau ANP. Maar er zit volgens woordvoerder Ike Teuling wel een addertje onder het gras: het kabinet houdt de optie om in de toekomst schaliegas te winnen nog wel open. Een beslissing daarover valt eind van dit jaar.

De belofte van minister Kamp dat eventuele onderzoeksboringen niet meer gedaan zullen worden door bedrijven maar door de overheid stelt haar maar ten dele gerust. 'De overheid is wel beter dan een bedrijf. Maar we hebben dat schaliegas helemaal niet nodig. We moeten toe naar fossielvrije energie. Er zijn genoeg schone alternatieven voorhanden', aldus Teuling.

Kamp houdt ook de mogelijkheid open om proefboringen naar schaliegas te combineren met boringen naar geothermie (aardwarmte). Teuling ziet daar niets in: 'Koppel dat los. Doe dat niet samen. Schaliegas is echt niet nodig.'

Ook de burgemeester van Noordoostpolder, Auke van der Werff, liet weten blij te zijn met het besluit van minister Kamp. Noordoostpolder is een van de gemeenten die sterk gekant zijn tegen boringen naar schaliegas. In Noordoostpolder waren twee locaties aangewezen voor proefboringen.

'Ik vind het heel verstandig dat minister Kamp goed geluisterd heeft naar de bevolking en de gemeenten. Ik hoop dat dit een eerste stap is naar een duurzame samenleving, waarin we geen gebruik maken van delfstoffen waarmee we de aarde uitputten. Zo gaan we goed het weekeinde in.'

Milieudefensie protesteert tegen schaliegas. Beeld anp

Teleurgesteld

Het Britse schaliegasbedrijf Cuadrilla is 'verbaasd en teleurgesteld' over de beslissing van het kabinet. De vergunning die het bedrijf had om schaliegas op te sporen wordt niet verlengd.

'We beraden ons op de mogelijkheden van onze positie als vergunninghouder', laat Cuadrilla vrijdag weten. Wat dat concreet inhoudt, wil een woordvoerder van het bedrijf niet zeggen.

Het bedrijf lag eerder in de clinch met de gemeente Boxtel, waar het proefboringen wilde doen. Cuadrilla huurde daarvoor een stuk grond op een bedrijventerrein. Na groeiend verzet tegen de beoogde proefboringen weigerde de gemeente in 2014 de huurovereenkomst te verlengen. Dit tot ongenoegen van Cuadrilla dat de gemeente dreigde met een gang naar de rechter.

De gemeente Boxtel reageerde positief op het besluit van minister Kamp. 'Als ik de minister vandaag hoor, dan hoor ik veel terug van de bezwaren die Boxtel eerder naar voren bracht. En dat is erg positief', stelt wethouder Peter van de Wiel (milieu). 'Het is een erkenning van de weerstand onder de bevolking tegen boren naar schaliegas. De prioriteit moet nu liggen bij duurzame energie en energiebesparing.'

Milieudefensie bezoekt samen met bewonersgroepen een boorlocatie voor de mogelijke proefboringen van schaliegas in Boxtel. (archiefbeeld) Beeld anp

'Nog niet gerustgesteld'

Drinkwaterbedrijf Brabant Water vindt het besluit van minister Kamp verstandig. Het bedrijf noemt het 'goed nieuws voor de veiligheid van het grondwater en daarmee uiteindelijk het drinkwater'. 'De minister heeft ons advies opgevolgd. We zijn positief gestemd: voorlopig wordt er niet geboord in Noord-Brabant. We zijn echter nog niet gerustgesteld', aldus directeur Guïljo van Nuland van Brabant Water. Vrijdag verscheen ook de uitkomst van een onderzoek naar de milieueffecten van boringen naar schaliegas.

Vitens, het grootste drinkwaterbedrijf van Nederland, spreekt van 'goed nieuws'. Volgens Vitens gaat volksgezondheid boven economie. 'Schaliegaswinning in de buurt van drinkwaterwinningen, hoe diep of ondiep ook, vormt een onaanvaardbaar risico op verontreiniging van het grondwater', aldus het bedrijf.

In 2013 zette Volkskrantredacteur Michael Persson een kritische noot bij schaliegaswinning. Volgens een rapport van het ministerie van Economische Zaken uit dat jaar kon schaliegaswinning in Nederland veilig. 'De makke van het rapport is dat de kans op calamiteiten niet wordt gekwantificeerd', schreef Persson. Lees het artikel hier.

Blij met het moratorium

PvdA, SP, CDA en ChristenUnie zijn blij met het moratorium. GroenLinks wil dat het uitstel van de schaliegaswinning direct een stop wordt. Al die onderzoeken naar schaliegas zijn verspilling van belastinggeld, zegt GroenLinks-Tweede Kamerlid Liesbeth van Tongeren. De SP is blij met het moratorium.

Van Tongeren: 'In 2010 dachten olie- en gasbedrijven dat ze stilletjes konden beginnen met fracken naar schaliegas in Brabant. Op mijn initiatief heeft de Kamer toen een hoorzitting gehouden over de gevaren van schaliegas; dat leidde tot een tijdelijk stop. Inmiddels zijn de VNG, het IPO, de Unie van Waterschappen, drinkwaterbedrijven, 246 gemeentes en negen provincies tegen schaliegas.' Ze roept de PvdA-bewindslieden ertoe op binnen het kabinet een stop op schaliegas af te dwingen.

PvdA-Kamerlid Jan Vos laat weten dat 'boring naar schaliegas alleen kan als het veilig is, nu dus niet.' Vos vindt het ook verstandig om eventuele onderzoeksboringen niet aan commerciële bedrijven over te laten. Verder wil hij dat Nederland op volle kracht doorgaat met groene energie uit zon, wind en aardwarmte.

SP-Kamerlid Eric Smaling vindt het fijn dat er vijf jaar een moratorium op schaliegas komt. Maar hij wil ook niet dat er proefboringen plaatsvinden.

Zijn motie daarover werd breed gesteund in de Kamer. Ook het CDA vindt het goed dat de plannen in de ijskast staan. ChristenUnie wil dat er eind dit jaar in het Energierapport een keuze voor duurzame energie wordt gemaakt.

ChristenUnie wil dat er in het Energierapport een keuze voor duurzame energie wordt gemaakt. Kamerlid Carla Dik-Faber noemt het goed nieuws dat de proefboringen in de Noordoostpolder en Boxtel van de baan zijn. Tegelijkertijd is ze teleurgesteld dat schaliegas nog steeds als serieuze optie wordt gezien. 'Wij willen een definitieve keuze voor duurzaam en zo snel mogelijk naar een schone en fossielvrije energievoorziening. Schaliegas als energiebron zorgt voor vervuiling van het milieu en heeft risico's voor de volksgezondheid, bijvoorbeeld door vervuiling van het drinkwater.'

Fractievoorzitter van GroenLinks Bram van Ojik en Liesbeth van Tongeren. Beeld anp
PvdA-Kamerlid Jan Vos. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden