Weblog

Komen de Nederlandse toeristen nog kijken naar de attracties van Ethiopië?

Ongerepte natuur, monumenten van het orthodoxe christendom en een florerende economie: Ethiopië heeft toeristen veel te bieden. Maar de grote droogte en recent geweld dreigen bezoekers af te schrikken. Op het Afrikablog een iets uitgebreidere versie van het artikel 'Ethiopië vreest dat toerist afhaakt' onder 'economie'.

Een orthodox-christelijke priester en andere bezoekers van de kastelen in Gondar. Beeld Wim Bossema

Toerisme is voor veel arme landen een aantrekkelijke manier om buitenlandse valuta te verdienen, maar voor Afrika is er steeds weer een drama dat roet in het eten gooit. Jihadistisch geweld heeft het westerse toerisme aan de Keniaanse kust, in Mali en het noorden van Nigeria vrijwel van de kaart geveegd.Een verwoestende El-Niñodroogte teistert grote delen van zuidelijk en Oost-Afrika.

Ethiopië is een toeristische bestemming met grote groeimogelijkheden, maar ook daar heerst nu droogte. Meer dan tien miljoen inwoners zijn afhankelijk van voedselhulp, naast de ruim 700 duizend vluchtelingen uit de buurlanden die in Ethiopische kampen verblijven. Ook slecht voor het toerisme is het bloedige conflict over de voorgenomen (en weer afgelaste) uitbreiding van de hoofdstad Addis Abeba, waarbij veel actievoerende boeren zijn gedood door de oproerpolitie.

Contacten in Nederland
Ethiopië vreest dat het toerisme zal inzakken. Dat zou een flinke domper zijn, want het gaat het land de afgelopen tien jaar juist voor de wind. De snelle economische groei trekt investeerders uit China, de Arabische wereld en Europa aan - van wie de Nederlandse landbouwers en tuinders het bekendst zijn. Ethiopische emigranten keren terug, ook uit Nederland. Toerisme is een aantrekkelijke sector: de contacten in Nederland kunnen de klanten aanleveren.

Zo is er in Addis een Restaurant Amsterdam - de uitbater had jarenlang een Ethiopisch eethuis in Amsterdam - waar naast de Ethiopische gerechten erwtensoep en bitterballen op het menu staan. Die exotische hapjes maken het restaurant aantrekkelijk voor de Nederlands-Ethiopische gemeenschap in Addis en ook voor het westerse corps diplomatique, zegt eigenaar Walelegn Mengistu. Op spandoeken voor de ramen staan foto's van de Amsterdamse grachten afgedrukt.

Studenten maken foto's van een spectaculair landschap, onderweg in de bus van Addis Abeba naar Gondar. Beeld wb
Onderweg van Addis naar Gondar lopen dorpelingen naar de dichtstbijzijnde markt om hun producten te verkopen. Beeld wb

Amy Demissew verruilde haar toekomst als psychiater in Nederland voor een kleinschalig pension in Addis Abeba. Ze maakte daarvoor van haar ouderlijk huis een oase van rust in de drukke stad. Op vakantie in Addis kreeg ze de impuls: dit is de goede tijd om terug te keren. Ze ontvangt veel gasten uit Europa, vertelt ze op de lommerrijke binnenplaats van haar Zeist Lodge.

Ethiopië is rijk aan interessante plaatsen om te bezoeken. Naar het afgelegen zuiden met traditioneel levende gemeenschappen worden avontuurlijke excursies georganiseerd. Er zijn veel ongerepte natuurgebieden. En Ethiopië is uniek door de rijke geschiedenis van het orthodoxe christendom: Lalibela met zijn uitgehouwen kerken in de rotsgrond, en de oude keizersteden Axum en Gondar.

Al die attracties zijn goed te bereiken dankzij Ethiopian Airlines. Dat heeft ook een nadeel, zegt hotelhouder Tena Dangew in Gondar: veel rijke zakenlieden uit het buitenland maken een rondreis, maar ze blijven maar kort. Hij mikt met zijn ecologisch verantwoorde lodge op de jongere, bewuste reizigers uit het Westen met tijd en geld, die wel een weekje willen blijven. Hij heeft nu een flinke groep jongeren uit Israël te gast, die de geschiedenis van het Ethiopische jodendom (de 'falasha's') komen bekijken.

Het kasteel van keizer Fasilides in de ommuring van Gondar. Beeld wb

Ruïnes van kastelen
Gondar biedt genoeg wonderen om er dagenlang door te brengen. Het is een stadje van niks met in het centrum de ruïnes van keizerlijke kastelen in een ommuring. Elke nieuwe keizer voegde in de periode 1640-1864 een eigen gebouw toe. Buiten het centrum, op een heuvel, liet keizerin Mentewab nog een apart kasteel neerzetten, met een kloosterkerk erbij, omdat ze het gekonkel aan het hof zat was. Hier verbleef de Schotse ontdekkingsreiziger James Bruce, zijn kamer is te herkennen aan de enige ingebouwde boekenplank.

Op een heuvel aan de andere kant van de stad staat de beroemde kerk met de duizend gezichtjes - schilderingen die je vanaf het plafond aankijken. Binnen en buiten bidden honderden gelovigen in witte kleding. En dan is er nog het badhuis van de eerste keizer Fasilides, een paleis in een kunstmatige vijver, vlak bij de rivier, waar het jaarlijkse Timkat Festival wordt gehouden.

Hoogtepunten genoeg, zegt ­Yemane Kokobe. Hij heeft een school voor beroepsopleidingen opgericht in Gondar; hij was in de tijd dat hij in Nederland woonde onder de indruk van het mbo. Toerisme is een van de vakken waar hij toekomst ziet voor zijn leerlingen. Maar er zullen veel meer toeristen moeten komen voor de werkgelegenheid hier.

Mystieke Tanameer
Hij heeft zelf een terrein aan het beroemde en mystieke Tanameer,
60 kilometer van Gondar, maar de reis is een hele onderneming. Er wordt gewerkt aan een geasfalteerde weg. Als die klaar is wordt een uitstapje naar het meer en de plaats Gorgora een extra attractie, denkt hij.

Het badhuis van Fasilides (zonder water). Beeld wb
De portier en de administrateur van het Lodge du Chateau in Gondar bij de ingang van het pension van Tena Dangew. Beeld wb
De lodge ligt pal aan de weg langs de muur om de kastelen. Beeld wb

In Gorgora laat de gids Endsew ­Setey de plaatselijk kerk zien, uit de 14de eeuw: hij schuift gordijnen opzij, waardoor schitterende eeuwenoude fresco's even te zien zijn. Aan de buitenkant; het binnenste is heilig en geheim.

Op een schiereiland, alleen bereikbaar met een bootje, woont een grote groep monniken. Ze ontvangen bezoekers. Een jonge monnik schildert aan een nieuw paneel voor een kerk. Een oudere monnik laat de collectie oude handschriften zien.

Het Tanameer is beroemd om de kloostereilandjes; de meeste boottochten vertrekken echter uit Bahir Dar, aan de andere kant van het meer.

Camping als rustpunt
Op een heuvel bij Gorgora heeft de Nederlandse Kim de Hoop een vakantiepark, de Tim & Kim Village. Bijna tien jaar geleden begon ze met haar toenmalige echtgenoot Tim vol idealisme een camping als een rustpunt voor de langeafstandsreizigers die van noord naar zuid door Afrika trokken, vaak met kampeertrucks. Als gevolg van de opkomst van jihadistisch geweld en ontvoeringen in de Sahel droogde die vaste stroom gasten op. Nu zijn er wat comfortabeler huisjes neergezet voor een minder avontuurlijk soort reizigers. Zij hebben een ongelooflijk uitzicht over het meer.

Vlakbij is de tuin van Yemane. Een bijzondere tuin met zeldzame planten en een wisselende vegetatie van hoog naar laag, bij het meer. De oude tuinarchitect, Teklu Nigatu Moraga, vertelt tijdens een wandeling maar door over de planten en de grondsoorten. Dat zullen de toeristen uit Nederland toch fantastisch vinden, deze botanische tuin met bijenkorven, zegt hij: zouden ze komen, als de weg klaar is?

Fresco achter een gordijn in de kerk van Gorgora. Beeld wb
Kim de Hoop in haar Tim & Kim Village bij Gorgora. Beeld wb
Uitzicht uit Tim & Kim Village op het Tanameer. Beeld wb
Een monnik van het klooster op het schiereiland in het Tanameer hangt de was te drogen. De tweehonderd monniken en die hier wonen in verspreide hutten rond een kerkje en gemeenschappelijk onderkomen zijn grotendeels zelfvoorzienend. Zo verbouwen ze maïs, dat hier in de zon ligt te drogen. Beeld wb

Tim & Kim Village

Kim de Hoop kwam met haar toenmalige echtgenoot Tim Otte in 2005 voor het eerst in Gorgora op een van hun reizen. In 2007 verhuisden ze naar deze plek en begonnen een duurzame camping. Maar het was ook het doel om de plaatselijke bevolking te steunen, door banen te scheppen, zegt Kim. In Nederland richtten ze de Stichting Tim & Kim Village in Alkmaar op, waar sponsors en donateurs een fonds vullen voor de opbouw en het runnen van de camping. Daarnaast steunt de stichting plaatselijke activiteiten in Gorgora, 'zoals het kleuterschooltje en een waterproject'. Bij de bouw van de huisjes zijn plaatselijke ambachtslieden ingehuurd. Op het vakantiepark zelf werkt nu een twintigtal mensen uit de omgeving, zegt Kim. Ze hoopt dat het bedrijf over een paar jaar zonder subsidie van de stichting kan draaien. Tim Otte is naar Kenia verhuisd; Kim drijft de onderneming met haar huidige Ethiopische echtgenoot Mebratu Belay. Ze organiseert voor de gasten wandelingen door de wilde natuur langs de oevers van het Tanameer. Kanotochten naar de kloosters op de (schier)eilandjes zijn ook mogelijk en excursies naar bekenden en bedrijfjes in de omgeving. 'Om te zien hoe lokaal bier wordt gebrouwen, of stoffen worden geweven; we bezoeken soms een traditionele koffieceremonie of een kleuterschool.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.