NIeuws Hunebedden

Kom van die hunebedden af! Cultureel erfgoed is niet bedoeld als klimrek

Bij het grootste hunebed D27 bij het Hunebedcentrum in Borger is een verbodsbordje geplaatst. Beeld Harry Cock

‘Dus u vindt mij dom?’ Niet iedereen ziet direct het nut in van borden die het beklimmen van hunebedden verbieden. Grafmonument of klimrek? Het Hunebedcentrum moet nog even door met de dit weekend gelanceerde campagne.

Het houten bord dat het beklimmen van het grootste hunebed van Nederland per direct verbiedt is nog maar net onthuld, of meteen gaat het al mis. Alsof haar leven ervan afhangt, begint een vrouw in het rood ouders erop aan te spreken dat ze hun kinderen van de prehistorische grafkamer af moeten halen. En wel nu.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle ingesproken versie.

Die boodschap valt niet in goede aarde. ‘Hoe moet ik weten dat het verboden is?’, vraagt de moeder van een jongetje dat D27, het absolute kroonjuweel onder de hunebedden en met zijn 23 meter tevens topstuk van de Canonmusea van Nederland, tot klimrek heeft uitgeroepen. ‘Toen wij hier aankwamen, was dat bord helemaal nog niet onthuld.’

‘Ik ben al vier dagen mensen aan het waarschuwen dat dit verboden is’, werpt de vrouw in het rood tegen. En de vaders en moeders kunnen toch zeker zelf ook wel bedenken dat dit 5.300 tot 5.400 jaar oude stuk culturele erfgoed niet als speeltoestel is bedoeld? De vrouw laat het woord ‘dom’ vallen. Dat had ze beter niet kunnen doen. De sfeer is hard op weg grimmig te worden.

U vindt mij dom

‘Dus u vindt mij dom?’, vraagt de moeder. De familie breidt zich uit, een schoonmoeder verschijnt ten tonele: ‘Als het verboden is, hang er dan een ketting omheen.’ Ook de vader van het jongetje vindt het verbod nergens op slaan: ‘Wat een onzin, er leeft geen Hun meer.’ En ook al zijn de hunebedden in werkelijkheid niet het resultaat van een staaltje noeste arbeid van de Hunnen maar van het trechterbekervolk, adviseert hij zijn zoon toch maar om de stenen te laten voor wat het is. ‘Want sinds 10 minuten mag je niet meer op het hunebed.’

De vrouw in het rood druipt af. Escalatie van de hunebedruzie lijkt net op tijd voorkomen.

Beeld de Volkskrant

Van een afstandje trekt Hein Klompmaker nog maar eens aan zijn sigaar. Tevreden constateert de directeur van het Hunebedcentrum in Borger dat de drie zojuist onthulde verbodsborden met daarop een pictogram van een volwassen man die aanstalten maakt om een stapel stenen te bestijgen, in elk geval vandaag een remmend effect hebben. Al valt het door de vele cameraploegen en fotografen ook moeilijk te missen dat er deze zondag iets aan de hand is met hunebed D27.

Klaas Dijkstra uit Sneek ziet het probleem niet zo. ‘Ik ben vroeger als kind ook wel op de hunebedden geklommen. Dat is ook goed gegaan.’ Zijn 3-jarige zoon Tiemen is avontuurlijk ingesteld, maar geen brokkenpiloot. ‘Hij is net zo bang als wij zijn.’

Vrouw Marrit, werkzaam in de kinderopvang: ‘Voorzichtig zijn met kinderen, dat hoor je ouders tegenwoordig steeds vaker zeggen. Maar kinderen moeten juist dingen durven, grenzen verleggen. Zeker als ze 3 zijn.’ Het Friese stel respecteert het klimverbod overigens wel: Tiemen blijft op het bospad.

Een kleiner hunebed met een kind erop. Beeld Harry Cock

Geen vliegtuig in de winkel

Ja, zegt Klompmaker, de bordjes zijn echt hard nodig, ‘hoe jaren zeventig zo’n verbod ook klinkt’. Maar als je iets niet verbiedt, gaan mensen ervan uit dat het dus mag. ‘De rem van het aanvoelen wat je wel en niet meer kunt maken, is van de samenleving af.’

Als voorbeeld noemt hij de twee bezoekers die ooit met fietsen de winkel van het Hunebedcentrum doorkruisten. ‘Ze waren verbaasd toen we ze daarop aanspraken: er stond toch nergens dat het verboden was? Maar wat moeten we dan? Een bord neerzetten dat je niet met vliegtuigen, riksja’s en fietsen door onze winkel mag?’

Maar toch. Hoe ernstig kan het nu helemaal zijn, een paar kinderen die lekker avontuurlijk bezig zijn in de Drentse buitenlucht? Die op hun eigen, speelse wijze kennismaken met de bijzondere bouwsels waarvan er 52 in de provincie zijn gesitueerd?

Traumahelikopter

Na zo’n vraag wijst Klompmaker graag op de traumahelikopter die in oktober pal naast D27 moest landen. Een jongetje was van het hunebed gevallen en buiten westen geraakt. Een paar dagen eerder was een ander kind met zijn hoofd tegen twee dekstenen van een hunebed gekletterd. Met de kinderen liep het goed af, maar Klompmaker spreekt van een ‘wake-upcall’ voor het Hunebedcentrum. Er moest wat gebeuren.

Want ook al is noch het Hunebedcentrum noch stichting Het Drentse Landschap als beheerder van de hunebedden aansprakelijk als iemand gewond raakt bij het klimmen, verantwoordelijk voelt Klompmaker zich wel. ‘Men kijkt toch ons erop aan als het hier misgaat. En we zitten zelf ook niet te wachten op rare ongelukken.’

De Hunebedden in Borger Beeld Harry Cock

Touw rond Stonehenge

Dus zijn er nu de verbodsborden als aanzet van een ‘bewustwordingscampagne’, waarbij ook educatieve programma’s, webinars voor scholen en archeologen worden ingezet. Liever had Klompmaker een touw rond de hunebedden gespannen, zoals volgens hem naar tevredenheid in het Engelse Stonehenge is gedaan. Maar daar voelde Het Drentse Landschap weinig voor. ‘Het moet wel beleefbaar blijven’, legt woordvoerder Paulien Zomer uit.

Dus is er gekozen voor een verbod dat geen officieel verbod is. Want dat zou betekenen dat er handhavers bij hunebed D27 moeten posten. Woordvoerder Zomer: ‘En daardoor zijn we ook aansprakelijk. Maar los daarvan, we willen helemaal geen hunebedpolitie. Het is al vreemd dat mensen niet snappen dat je een grafmonument met respect moet behandelen.’

Hoewel de hunebedden steeds meer Duitse en Belgische bezoekers trekken, tonen die volgens Klompmaker juist het meeste ontzag. ‘Schaam je je niet?, zeggen ze dan tegen me, als er weer een Nederlands kind op een hunebed is geklommen. Ja, dat doe ik dan absoluut.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.