'Kom op. Kijk naar me. Ben ik een held?'

Na 180 bijrollen als bad guy kreeg de zestiger Danny Trejo eindelijk een hoofdrol als held. De acteur en zijn regisseur Robert Rodriguez over de exploitatiefilm Machete.Door Bor Beekman..

Wie het vraagt, toont hij met alle plezier even zijn borsttatoeage. En wie het niet vraagt ook. Acteur Danny Trejo (1944, Los Angeles) draagt zijn oversized ruitenhemd gettostijl: slechts de middelste twee knoopjes zitten dicht, zodat zijn imposante borstkas zichtbaar is, evenals zijn navel. En die Mexicaanse dame van inkt natuurlijk, lonkend onder haar sombrero die van Trejo’s ene tepel tot de andere strekt. Begin jaren zestig gezet door ene Harry, bijnaam ‘super Jew’, in de beruchte San Quentin gevangenis, met een gewone naald. ‘De bekendste tatoeage ter wereld’, zegt de bezitter trots tegen het handjevol journalisten om hem heen, in een strandtent op het Lido in Venetië. ‘En dat is officieel.’

Het International Tattoo Magazine plaatste zijn borstversiering onder die noemer op de cover van het novembernummer, in 2008. Maar wie Trejo ontmoet, valt toch vooral zijn markante gezicht op: huid van leer, pokdalig en gegroefd, vervaarlijke blik en druipsnor. Bekend van ongeveer 180 filmrolletjes, waarvan het gros in B-films als gedetineerde, bendelid of non-descripte boef – zo’n personage dat het einde van de scène niet haalt. De acteur: ‘Soms moest ik nog iets grommen, soms niet.’

Maar nu is alles anders. Vanwege zijn allereerste hoofdrol, als de extreem gewelddadige ex-agent, vrouwenmagneet én doodgoeie held Machete, in de gelijknamige actiefilm. Het maakt Danny Trejo een bonafide actieheld. ‘De éérste Mexicaanse actieheld’, benadrukt regisseur Robert Rodriguez (Desperado, From Dusk Till Dawn, Sin City), die als rechtgeaarde Texaan zijn cowboyhoed ophoudt tijdens interviews.

‘Wij zaten in Hollywood altijd op de muilezels, weet je?’ zegt zijn acteur. ‘Als Pedro Gonzalez-Gonzalez – de lollige Mexicaan in John Wayne z’n films.’

De journalist die Zorro als eerdere gunstige uitzondering in de filmgeschiedenis opvoert, wordt met een gespeeld norse blik terecht gewezen. ‘Zorro kwam uit Spanje, homes’, corrigeert Trejo op z’n straat-Mexicaans.

‘Machete staat op tegen de Mexicaanse kartels’, zegt Rodriguez, die zelf het script schreef. ‘Als die vervolgens zijn familie vermoorden vlucht hij naar Amerika, waar hij werk vindt als dagwerker. Tot wat bad guys hem inhuren en misbruiken voor een vuil klusje, en hij zich tegen hen keert.’

De speelfilm Machete groeide uit de neptrailer die Rodriguez in 2006 opnam voor zijn Grindhouse-project met Quentin Tarantino, waarin de twee bevriende filmmakers hun liefde voor de goedkoop gemaakte en met veel geweld gevulde cinema van weleer wilden vieren. Het soort vermaak dat de Amerikanen in de jaren zeventig graag tot zich namen in een goedkope dubbele voorstelling, vanuit hun geparkeerde auto’s. Om het idee over te brengen, werd het nieuwe filmmateriaal zo bewerkt dat het gemangeld en versleten oogde, en opgetuigd met aankondigingen van niet-bestaande films. De doublebill-hommage Planet Terror (Rodriguez) en Death Proof (Tarantino) viel goed bij de fans maar werd door bioscopen nauwelijks aaneen vertoond, zoals oorspronkelijk de bedoeling was.

Het weerhield de neptrailer met Danny Trejo als Machete (de introductiestem: ‘they just fucked with the wrong Mexican!’) er niet van een eigen leven te gaan leiden. Trejo en Rodriguez werd voortdurend gevraagd of, en wanneer, de hele film zou worden gemaakt. ‘Ze voelden dat het er in zat’, zegt de regisseur. ‘Dat is ook een compliment aan Danny. Veel acteurs spelen harde personages, hij is het. Het publiek gelooft hem.’

Rodriguez huurde de acteur voor het eerst in met Desperado, als de messenwerper Navajas die de door Antonio Banderas gespeelde held mocht belagen. ‘Toen zag ik meteen al hoeveel effect hij heeft. Omstanders dachten tijdens de opnames steeds dat de film over hém ging, spraken hem aan. Hij hoeft er ook niet zoveel voor te doen. Hij kan staan en niks doen, dan kijken ze ook.’

Trejo, die zich als twintiger in Los Angeles bezig hield met overvallen, geweldsdelicten en zijn drugsverslaving, zat al met al een jaar of tien vast, verdeeld over de zwaarste gevangenissen van Californië. ‘Ik zeg altijd: de eerste helft van mijn leven was een karakterstudie.’

Bokskampioen licht- en middengewicht was hij, in de competitie binnen de muren. ‘Toen ik vrijkwam kreeg ik geen licentie om prof te worden, vanwege mijn verleden. Dus toen werd ik drugshulpverlener.’

Een van de jonge ex-verslaafden waarmee hij werkte, had een bijbaantje op de set van de film Runaway Train (1985). Een bezoekje van Trejo liep uit op diens eerste klus als figurant.

‘Sindsdien had ik altijd werk. Mensen zeiden wel: ben je niet bang dat je getypecast wordt? Dan dacht ik: kom op, kijk naar me. Denk je dat ze mij ooit de held laten spelen?’

Zijn cv staat vol obscure filmtitels als Death Wish 4: The Crackdown (1987) of Maniac Cop 2 (1990), maar ook met bekende als Heat (1995), Con Air (1997) en From Dusk Till Dawn (1996), Robert Rodriguez’ misdaadhorror-genremix waarin Trejo als barman/vampier George Clooney een drankje weigert. Hij is tevens te zien in de twee vervolgdelen, maar die zijn in Nederland nooit uitgebracht. ‘Robert traint me in feite al jarenlang voor deze rol. Hij weet altijd precies wat hij van me wil. Stop met acteren, adviseert hij wel eens op de set. Ik moet in mijn spel niet té veel acteren.’

Acteurs als Robert de Niro, Steven Seagal en Don Johnson strikken voor de bijrollen kostte weinig moeite, zegt Rodriguez. ‘Ik kon ze de trailer al laten zien. De Niro wilde wel iets leuks, iets satirisch. Ik had wat nepposters gemaakt, met hem erop met twee pistolen in zijn handen, en daaronder stond: Robert de Niro als de senator. Hij zei meteen: oké, doe ik. Buiten dat: ze deden het ook voor Danny. De Niro had hem al eens vermoord in een film, Seagal al twee keer.’

Flarden uit de vijf jaar eerder opgenomen Machete-trailer plakte hij gewoon in de film, ook als dat niet helemaal correspondeerde met het nieuwe materiaal. ‘Zo doe je dat in een exploitatiefilm. Vroeger werden dit soort films gemaakt door kleine bedrijfjes die met weinig budget probeerden te concurreren met de grote filmmaatschappijen. Om die competitie aan te kunnen, stopten ze er zoveel mogelijk idiote ideeën in. En niemand maakte zich druk om kleine continuïteitsfouten. Ik werk zelf ook graag snel en goedkoop. Als ik eens voor 200 miljoen een film zou mogen maken, zou ik de helft ongebruikt in mijn stak steken. Ik geloof niet eens dat ze in Hollywood het verschil kunnen zien.’

Rodriguez schreef met zijn filmdagboek Rebel Without a Crew uit 1995 een bestseller waarin te lezen valt hoe hij het budget (7.000 dollar) voor zijn debuut El mariachi bijeen schraapte door zich op te geven als proefpersoon voor medische tests. Destijds kon hij geen bekende acteurs betalen, dat is nu wel anders. ‘Als grap doen we in Machete wel alsof we nog altijd geen sterren hebben. Dan staat er introducing Don Johnson, alsof niemand hem kent.’

Dat zijn nieuwe film tevens een tamelijk grove, satirische blik werpt op alle grensperikelen tussen Mexico en de Verenigde Staten, past ook bij het genre. ‘Wat op straat leefde, stopte je zo snel mogelijk in een exploitatiefilm. Maar dat het migratiedebat onlangs weer zo hevig zou opspelen, konden we niet voorzien.’

De staat Arizona nam in april 2010 een wet aan die het mogelijk maakt illegalen – en de mensen die hen helpen of werk aanbieden – strenger te vervolgen, wat tot nationale en internationale controverse leidde. ‘Arizona verzorgt de pr voor onze film’, mompelt Trejo.

Rodriguez, die net als zijn hoofdrolspeler Amerikaan van Mexicaanse origine is, noemt zich tegelijk nadrukkelijk geen Mexicaanse filmer. ‘Guillermo del Toro (regisseur van Pan’s Labyrinth) zei eens tegen me: ik houd van je films, maar ze zijn heel raar, want je schept een Mexico dat niet bestaat. Dat klopt: het is fantasie, niet echt. Al zullen er best wat Amerikanen zijn die vanwege mijn films denken dat iedereen in Mexico echt met gitaarkoffers vol geweren rondloopt, zoals in El mariachi.’

Hij hoopt dat het Amerikaanse publiek zich door Machete, bewust of onbewust, wel voor het eerst vereenzelvigt met een Latijns-Amerikaanse actieheld. ‘Ongeveer zoals ik dat zelf als kind ervoer toen ik John Woo’s films met Chow Yun-fat zag. Dan wilde ik ineens Chinees zijn.’

De vervolgdelen op Machete, Machete Kills, en Machete Kills Again, laat hij aan het einde van de film al aankondigen. ‘Dat bedacht ik pas op het laatste moment, omdat het einde niet helemaal liep. En als het publiek het wil, dan maken we ze gewoon’, belooft Rodriguez.

Tot die tijd voelt Trejo zich in elk geval niet te groot voor de hem vertrouwde bijrollen. ‘Ik kluste lange tijd wat bij als schilder. Als ik eens een groot huis schilderde, zei ik daarna ook niet: o, vanaf nu schilder ik alleen nog grote huizen. Ik schilderde élk huis. Acteren is net zoiets.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden