Kolping Boys

Adolf Kolping is slechts 52 jaar geworden, maar bijna anderhalve eeuw nadat hij is gestorven leeft de naam van deze Duitse geestelijke nog voort in een groot aantal landen....

Kolping trok zich het lot van de jonge arbeiders aan, vond dat zij de kans moesten hebben zich te ontplooien. In 1849 stichtte hij in Keulen de eerste Gesellen-verein. De meestal jeugdige leden werden beziggehouden met allerhande culturele activiteiten waarvoor tot dan toe in arbeiderskringen weinig aandacht bestond. Bovendien konden ze worden geschoold in een of ander goed vak.

In andere Duitse steden en dorpen werd het voorbeeld al snel nagevolgd. De Gesellen werden 'Kolping Familien' genoemd. In veel Duitse plaatsen staat nog altijd een Kolping Haus. De Nazis moesten niets van de Kolping-organisatie weten. In 1933 verbood Hitler de beweging en werd het werken onmogelijk gemaakt.

Kolping kreeg al snel aanhang in diverse buurlanden zoals Oostenrijk en Nederland. Hier werden de leden de St. Jozefgezellen genoemd, naar St. Jozef de patroon van de handwerkslieden. Er kwamen buurthuizen en er ontstonden allerlei clubs. In Nijmegen is nog altijd het Kolpinghuis, waar ongeveer 300 leden actief zijn. Er is een voetbalclub (Kolping-Dynamo), een tafeltennisclub en er wordt gewandeld en aan gymnastiek gedaan. Op een gegeven moment waren in ten minste honderd plaatsen Kolping- of Gezellen-verenigingen.

Het doel was de verheffing en scholing van de katholieke arbeidersjeugd, maar vooral in puur katholieke streken van het land werden op initiatief van een plaatselijke pastoor of kapelaan ook sportverenigingen opgericht onder de naam De Gezellen of Onze Gezellen. Sommige bestaan nog onder deze naam. Andere zijn opgeheven of opgegaan in andere clubs.

Een voorbeeld is de grote en in de hoogste amateur-regionen spelende Amsterdamse voetbalclub DCG, na de oorlog ontstaan uit een combinatie van DOSS, Constantius en Gezellen Vier. Deze Gezellen Vier, was zo'n club die in 1929 uit de Kolpingbeweging was voortgekomen. Het toevoegsel 'Vier' diende om verwarring te voorkomen met clubs die in andere Amsterdamse buurten waren opgericht. En West werd aangeduid als het vierde district van de stad.

Een club die nog altijd in naam herinnert aan voornoemde Duitse priester is Kolping Boys in Alkmaar. De vereniging werd kort voor de oorlog opgericht in Oudorp, nu al jaren opgeslokt door de stad Alkmaar. In 1939 kwam de dorpskapelaan Velzeboer met het plan een voetbalclub op te richten, nadat twee eerdere verenigingen SDW (Sterk Door Wilskracht) en VVO (voetbalvereniging Oudorp) het steeds niet hadden gered, vooral door geldgebrek.

De start zo kort voor de oorlog was niet gelukkig. In de eerste jaren kon nauwelijks worden gespeeld en in de hongerwinter van 1944/45 verdwenen de doelpalen en andere houten spullen rond het veld in diverse kachels. Direct na de oorlog kwam de club weer langzaam op toeren. De groei ontstond in de jaren zestig toen de Oudorper polder werd volgebouwd met huizen. Dat leverde een grote aanwas van nieuwe leden op.

In 1963 kwam er naast het voetbal een handbalafdeling. De integratie tussen handbal en voetbal verliep moeizaam en in 1973 kwam een eind aan de relatie. De handbalclub ging onder de naam Kolping een eigen en ook succesvol bestaan leiden.

Kolping Boys is momenteel een van de grootste voetbalverenigingen in Noord-Holland met totaal 827 spelende leden: 543 jongens, 210 mannen, 44 meisjes en 30 vrouwen. Totaal 63 elftallen. Het eerste mannenteam speelt op zondag in de tweede klasse van de KNVB.

De Kolping-beweging is in meer dan honderd landen actief, vooral in ontwikkelingslanden en in Oost-Europa. Nog altijd met als ideaal jonge mensen een goed vak te leren en op een hoger plan te brengen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden