Kokkelvisserij wel degelijk boosdoener

Het is niet zo dat het aantal vogels door het schoner worden van de Waddenzee is afgenomen. De kokkelvisserij heeft wel degelijk schuld....

De wetenschappers namen daarmee afstand van het officiële rapport naar de effecten van de schelpdiervisserij, dat vorig jaar december werd gepresenteerd.

Visserij op mosselbanken en de mechanische kokkelvisserij zijn volgens de biologen wél verantwoordelijk voor de achteruitgang van de vogelstand. Beide oorzaken werden vorig jaar ook genoemd in de officiële EVA-2-studie, maar werden daarin lager gewaardeerd.

Volgens de vorig jaar gepresenteerde officiële studie is de algemene 'draagkracht' van de Waddenzee sterk gedaald door milieumaatregelen uit het verleden. Doordat het zeewater schoner werd, daalde de hoeveelheid algen, en daardoor ook de hoeveelheid schelpdieren en dus ook het aantal schelpdieretende vogels.

Wetenschappers lieten donderdag weinig heel van deze theorie. Het draagkracht-verhaal is niet meer dan een optie, zei onderzoeker Jaap van der Meer van het Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Zee (NIOZ). In de praktijk wordt de verminderde groei van schelpdieren door schoner zeewater niet waargenomen. 'Dit verhaal had nooit mogen worden toegepast op vogels.'

Onderzoeksleider Bruno Ens van bureau Alterra, die het officiële onderzoek leidde en in december de presentatie voor zijn rekening nam, kwam daar nu ook deels op terug. De gedaalde draagkracht was in december de eerste van zijn vier hoofdconclusies. Donderdag was het gezakt tot de laatste van negen conclusies en oorzaken.

Dat komt door voortschrijdend inzicht en bewijst niet dat hij een 'onbetrouwbare draaikont' zou zijn, zei Ens. Het vernieuwde inzicht heeft overigens wel gevolgen voor de politieke aanbevelingen van het rapport. Geadviseerd wordt daarin de streefgetallen van vogels (het aantal dat zeker in de Waddenzee moet voorkomen) te verlagen, juist vanwege de verminderde fosfaatbelasting en daaraan gekoppelde verminderde draagkracht.

De mechanische kokkelvisserij leek in december goed weg te komen in de EVA-2-studie, maar ligt bij de wetenschappers sterk onder vuur. NIOZ-onderzoeker Theunis Piersma presenteerde nieuwe gegevens over de trage herstelkracht van de Wadbodem die door kokkelvissers is omgewoeld. Pas na twintig en mogelijk zelfs veertig jaar is daar de oorspronkelijke biodiversiteit volgens hem hersteld.

De kokkelvisserij is de grootste verstoorder van het bodemleven, zei hij. Sommige delen van de Waddenzee worden tot drie jaar achtereen bevist.

Volgens bioloog Simon Verhulst van Rijksuniversiteit Groningen blijkt uit een vergelijking van beschermde en niet-beschermde gebieden dat scholeksters aanzienlijk slechter af zijn in delen van de Waddenzee waar hun voedsel door de vissers wordt weggehaald.

Voor de vissers gesloten gebieden zijn aantoonbaar rijker aan voedsel en bieden de dieren grotere overlevingskans. 'Voor een scholekster is de kans om in een onbeschermd gebied dood gevonden te worden 13 procent hoger dan in beschermde gebieden. Dat komt neer op een halvering van het aantal jaren dat de vogel zich kan reproduceren.'

Het doel van de overheid om in de Waddenzee naar schelpdieren te vissen zonder duurzame negatieve effecten wordt op dit moment dus niet gehaald, stelt Verhulst.

Onderzoeker Jan van Gils van het NIOZ ziet ook negatieve effecten van de kokkelvisserij op het bestand kanoetstrandlopers. Wanneer vissers de schelpen te vaak wegschrapen verdwijnt de beste kwaliteit prooi voor de dieren. 'Zo eten de kanoeten steeds slechtere prooien en is de kokkelvisserij direct verantwoordelijk voor de sterke afname van deze soort.'

Volgens prof. Wim Wolf van Rijksuniversiteit Groningen bewijst de kritiek op het congres dat het vorig jaar gepresenteerde eindrapport van tafel moet. Deze zogeheten 'publieksversie' is in een te grote haast geschreven en heeft vooral gezorgd voor verwarring, concludeerde hij. 'Ik zou nu wel eens een wetenschappelijk verantwoord eindrapport willen zien.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden