Kok 'medeplichtig' aan NAVO-bombardement

Naam: Hans Hupkes Leeftijd: 40 jaar Functie: woordvoerder van de Permanente Commissie inzake (Nederlandse) Oorlogsmisdrijven in Joegoslavië Nationaliteit: Nederlands Vindt: dat premier Kok en de ministers De Grave en Van Aartsen medeplichtig zijn aan het 'misdadige' NAVO-bombardement op het gebouw van de Servische staatsomroep....

Bedreigd is hij nauwelijks. Wel uitgescholden. En iemand heeft een keer een spandoek voor zijn raam gehangen. De boodschap: Hans Hupkes, je bent een vuile Milosevic-aanhanger. Het deert hem weinig. Hupkes kwalificeert de incidenten als 'pogingen om je uit de tent te lokken' en 'je van je koers af te krijgen'. Dat zal niet lukken. 'De kunst is om vasthoudend te blijven, en steeds goed na te denken; klopt het wel wat ik beweer?'

Hupkes (40) beweert dat a) de NAVO in 1999 tijdens de bombardementen op Kosovo en Belgrado oorlogsmisdaden heeft begaan, b) premier Kok, minister De Grave van Defensie en minster Van Aartsen van Buitenlandse Zaken de acties altijd hebben ondersteund en c) zij daarom medeverantwoordelijk zijn en voor de rechter dienen te verschijnen.

Voor de goede orde: Hupkes verklaart dit níet als redacteur 'metaalindustrie' van FNV Magazine, want in die functie heeft hij niets met voormalig Joegoslavië te maken. Hij klaagt de NAVO aan vanuit zijn functie van woordvoerder van de Permanente Commissie inzake (Nederlandse) Oorlogsmisdrijven in Joegoslavië. Deze club, opgericht door onder andere de Vereniging van Juristen voor de Vrede en de Vereniging van antifascistische oud-verzetsstrijders, bereidt namens de slachtoffers en nabestaanden van het zogeheten RTS-bombardement een bodemprocedure voor tegen de drie Nederlandse bewindslieden.

Het RTS-bombardement is de NAVO-aanval op het gebouw van de Servische staatsomroep RTS, in de nacht van 22 op 23 april 1999. Er vielen zestien doden en negentien gewonden: programmamakers, cameramensen, technici, beveiligingsmedewerkers en een visagiste.

De aanval, die bijval kreeg van de Nederlandse regering, werd scherp veroordeeld door Amnesty International en de Internationale Federatie van Journalisten. Westerse verslaggevers maakten voor hun reportages gebruik van de faciliteiten van de RTS. Journaal-verslaggever Gerri Eickhof verscheen uit protest voor de camera met een anti-NAVO-badge op zijn revers.

Volgens Hupkes ('ik ben geen beroepsactivist en ben nooit ergens lid van geweest, behalve van mijn korfbalclub') deugde de aanval van geen kant.

'Het betrof hier een burgerdoel en volgens de Geneefse Conventies mag je heel duidelijk geen burgerdoelen aanvallen. En als het onvermijdelijk is, moet je effectief waarschuwen. Dat ben je verplicht. Je moet kenbaar maken: jongens, denk erom, vannacht om twee uur wordt dit gebouw gebombardeerd. Zodat de boel op tijd kan worden ontruimd. De NAVO heeft nooit effectief gewaarschuwd. Zelf zegt ze van wel, en Carla del Ponte van het Joegoslavië-Tribunaal ook. Maar de NAVO heeft slechts algemene, vage dreigementen geuit.'

NAVO-woordvoerder Jamie Shea zei destijds dat 'de zender wordt gerund door staatsambtenaren, die alleen de boodschap van de haat uitdragen'. Het Amerikaanse Pentagon meldde dat de omroep deel uitmaakte van 'Milosevic' moordmachine', en in die zin was te vergelijken met het leger.

Zo lust Hupkes er nog wel een paar. 'De RTS deed niet meer aan propaganda dan de westerse media.' Hij toont video-opnamen van een nieuwsuitzending van de RTS: brandende overblijfselen van huizen en gebouwen, gruwelijk verminkte doden, bloedende gewonden. De beelden zijn voorzien van nuchter, Engelstalig commentaar. 'Ze begonnen met Engelstalige uitzendingen toen de bombardementen begonnen', zegt Hupkes. 'Via de satelliet heb ik veel uitzendingen van de RTS gezien. Het ergste dat ik ben tegengekomen, waren creatieve spotjes die gericht waren tegen de NAVO en het UCK.

'Maar in de nieuwsuitzendingen werd zoiets nooit gezegd. Ze hadden ook gewoon verslaggevers bij de NAVO in Brussel. Natuurlijk versloegen ze de gebeurtenissen wel vanuit hun optiek. Maar dat deden wij ook. Zoals wij met onze camera's langs de stroom Albanese vluchtelingen stonden, zo lieten zij in Pristina gematigde Albanezen aan het woord die het schandalig vonden wat de NAVO aan het doen was. Natuurlijk, de RTS was een staatsomroep. Maar ook een staatsomroep heeft het recht te zeggen wat ze wil.'

Die opvatting wordt vooralsnog door weinig mensen gedeeld. Eerdere kort gedingen tegen de NAVO-operatie bleken geen succes, en bij het Joegoslavië-Tribunaal hebben de aanklagers voorlopig wel wat anders aan hun hoofd. 'In het begin werd je aangekeken alsof je gek was, want er waren toch verschrikkelijke etnische zuiveringen aan de gang.'

Zijn vader zegt weleens: man, wat wil je nou, in elke oorlog gebeuren dingen die niet door de beugel kunnen. Maar Hupkes wenst zich daar niet bij neer te leggen. Daarom is hij met de Permanente Commissie een (langdurige) bodemprocedure begonnen, die moet leiden tot een schadevergoeding voor de slachtoffers van het RTS-bombardement. Betaald door Kok, De Grave en Van Aartsen. 'Ik wil dat de individuele politici weten dat ze een oorlogsmisdrijf hebben begaan. Dit zijn mijn politieke vertegenwoordigers en ze hadden dit niet mogen doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden