Kohls begrafenis was een tastbare herinnering aan Europa's fundamenten

(Oud-)regeringsleiders betuigen respect bij de kist van Helmut Kohl.Beeld epa

De grootse, 'Europese' begrafenis die Helmut Kohl dit weekend kreeg kan worden bezien met gemengde gevoelens. Ze bevat enerzijds verwijzingen naar de Kohls politieke visie - die de inbedding van een herenigd Duitsland in een herenigd Europa mogelijk maakte - anderzijds naar de ruzies en het persoonlijke antagonisme dat zeker na zijn politieke carrière een rode draad leek te zijn geworden in zijn familie- en politieke relaties. Zoals Norbert Lammert, voorzitter van de Duitse Bundestag zei: 'Kohls pad was bezaaid met verwondingen - zowel zijn eigen, als de verwondingen die hij anderen toebracht.'

Hoe ironisch daarom dat Helmut Kohl als politicus, als bondskanselier en als grondlegger van het Europa waarin we nog altijd leven juist het belang onderkende van het investeren in goede relaties met de leiders van buurlanden en de grote landen van wie Duitslands lot afhing.

Daarbij werd hij geholpen door een duidelijke visie over de toekomst van Duitsland en Europa - en door het besef dat 'fouten in het buitenlands beleid zeer kostbaar kunnen zijn', zoals hij de journalist Christoph Bertram vertelde. Het vermogen grote zaken van bijzaken te scheiden heeft aan belang gewonnen nu het Europese project van vele kanten onder vuur ligt - en niet in de laatste plaats van veel Europese burgers.

Te hopen valt dan ook dat Kohls Europese begrafenis door die Europese burgers niet is gezien als een reliek, een echo uit een tijdperk dat niet meer bestaat. Laat het een tastbare herinnering zijn aan de fundamenten van Europese samenwerking.

Inmiddels hebben we ook de keerzijde gezien van Kohls grote project. Zo wordt bijvoorbeeld de euro geplaagd door problemen die zich niet laten oplossen met visionaire redes. En een Europese Unie van 27 lidstaten laat zich niet besturen als een veel kleiner clubje van gelijkgezinde landen.

Kortom, het succes van Kohls project heeft Europa een nieuw tijdperk binnengeloodst, met nieuwe problemen en uitdagingen. Nog even urgent evenwel is de behoefte aan staatsmanschap en aan Europese politici die in staat zijn strategisch te denken.

Wat is de erfenis van Helmut Kohl?

Wat zou Helmut Kohl zelf het hoogtepunt hebben gevonden van de ceremonie vandaag in Straatsburg? De liefdesverklaring van Bill Clinton ('Ik heb van hem gehouden'), de eerbied van de Franse minister-president Emmanuel Macron ('Zonder hem waren we niet hier')? De opvallend pro-Europese rede van de Russische premier Dimitri Medvedev over een 'wijze vriend en slimme politicus die open en eerlijk is?'

Helmut Kohl had zaterdag de primeur: als eerste in de geschiedenis van de EU, kreeg hij een Europese rouwplechtigheid. Zo had hij het zelf gewild. Maar zijn laatste wens kwam niet voort uit grootmoedig Europees idealisme, maar uit een onverzoenlijkheid die je ook kleingeestig zou kunnen noemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden