Kohl: Polen niet langs 'sluipweg' in NAVO en EU

Bondskanselier Helmut Kohl heeft Polen opnieuw alle steun toegezegd bij het verwezenlijken van de Poolse integratie in de Europese Unie en de NAVO....

Van onze correspondent

Cees Zoon

PRAAG

Kohl maakte zijn opmerkingen donderdag in een toespraak tot de beide kamers van het Poolse parlement in Warschau. De bondskanselier blijft drie dagen in Polen waar hij gisteren sprak met premier Jozef Oleksy en vandaag een ontmoeting zal hebben met president Lech Walesa.

Het is Kohls eerste bezoek aan Polen sinds de Duitse eenwording. In 1989 legde hij een zogenoemd 'verzoeningsbezoek' af aan Warschau, maar die trip moest hij overijld afbreken toen de Berlijnse Muur door de Oostduitsers werd geopend.

Het bezoek van Kohl is vooral van symbolische waarde en moet duidelijk maken dat er normale en gezonde relaties bestaan tussen de twee buurlanden met een zo zwaar belast verleden.

De Poolse minister van Buitenlandse Zaken Wladislav Bartoszewski verklaarde aan de vooravond van het bezoek dat met de herdenking van de vijftigste verjaardag van het einde van de Tweede Wereldoorlog een tijdperk is afgesloten. Maar om nu te spreken van vriendschap tussen de twee volkeren gaat de minister, zo zei hij, nog te ver.

'Het idee van vriendschap is een heel verheven begrip', aldus Bartoszewski, een overlevende van het concentratiekamp Auschwitz. 'Ik reken er op dat we zo'n toestand zullen bereiken. Maar ik denk dat het nu nog te vroeg is om te spreken over vriendschap.'

De verhouding tussen Polen en Duitsland is aanzienlijk verbeterd sinds de val van het communisme. In 1990 erkenden de Duitsers de door de geallieerden getrokken Oder-Neisse-grens tussen beide landen en een jaar later werd een officieel vriendschapsverdrag gesloten.

Die grens is overigens vorige week toch weer een strijdtoneel geworden, met als gevolg een heftig oplaaiende anti-Duitse stemming in Polen. In de grensstad Frankfurt aan de Oder werden ongeveer driehonderd Polen door de Duitse politie opgepakt en vervolgens het land uitgezet.

Zij zouden illegaal werk hebben willen zoeken. Maar de Polen zelf zeiden te hebben gereageerd op advertenties voor tijdelijk werk. De affaire en vooral de wijze waarop de Duitse politie de zaak aanpakte, leidde tot veel tumult in de Poolse media, die direct en onbekommerd verwezen naar de concentratiekampen.

Er werd ook geroepen om uitstel van het bezoek van bondskanselier Kohl, maar die oproepen vonden geen gehoor bij de linkse regering van premier Oleksy. De betrekkingen zijn immers vandaag de dag normaal en kunnen zelfs door een dergelijk incident niet worden beschadigd. Warschau was tevreden toen van Duitse zijde het inreisverbod voor de driehonderd Polen werd ingetrokken.

Een dip in de betrekkingen was de weigering van de Duitse regering om president Lech Walesa uit te nodigen voor de herdenking van de val van Berlijn, in mei. Walesa was bijzonder gepikeerd. Ter compensatie mocht minister Bartoszewski een toespraak tot de Bondsdag houden.

Een moeilijk punt in de relatie blijft de kwestie van de Duitse kunstschatten in Pools bezit. Met name de collectie van de voormalige Pruisische Bibliotheek in Berlijn, met onder meer honderden originele partituren van een keur van grote Europese componisten. De collectie werd bij het begin van de bombardementen op Berlijn door de nazi's in Polen ondergebracht en bevindt zich nu in de universiteitsbibliotheek van Krakow.

De Polen voelen er weinig voor deze terug te geven en minister Bartoszewski verwacht niet dat er tijdens Kohls bezoek op dit punt vooruitgang wordt geboekt.

De problemen kunnen niet de Poolse tevredenheid verhullen over de ijsbrekersrol van de regering Kohl voor de toetreding van de voormalige communistische satellietstaten in de EU en de NAVO.

Kohl bekrachtigde die opstelling donderdag in Warschau, maar onderstreepte dat de Polen zelf het zware werk moeten opknappen. Een gehoopte verwijzing naar een meer concrete termijn voor de Poolse integratie liet Kohl achterwege.

'Toetreding tot de Europese Unie kan niet van de ene dag op de andere, en niet zonder kosten', hield Kohl de Poolse parlementariërs voor in zijn rede die rechtstreeks door de Poolse televisie werd uitgezonden. 'De zwaarste last van de hervormingen zult u zelf moeten dragen, net als de andere landen.'

De Poolse toetreding tot de NAVO heeft een relatie met de toetreding tot de EU, aldus Kohl, 'al hoeven ze niet noodzakelijkerwijs op hetzelfde moment te geschieden'. Volgens de kanselier moet voor alles Rusland verbonden worden met de veiligheidsarchitectuur van Europa.

Kohl zei ervan overtuigd te zijn dat de dialoog tussen de NAVO en Moskou ertoe zal leiden dat het Russische verzet tegen de uitbreiding van de organisatie verdwijnt: 'Geen enkele staat kan een andere staat verbieden toe te treden tot een bondgenootschap. Geen enkele staat kan andere staten beschouwen als voorposten van haar eigen veiligheid.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden