'Kohl is nu een gemakkelijke gesprekspartner'

Der Kanzler kwam, zag en overwon. De diepe buiging die Helmut Kohl maakte voor het Nederlandse volk met zijn historische rede in Rotterdam, zette de toon voor een uitermate succesvol bezoek....

EWOUD NYSINGH

Van onze verslaggever

Ewoud Nysingh

DEN HAAG

De Duits-Nederlandse betrekkingen zijn, vijftig jaar na de oorlog, eindelijk genormaliseerd. 'Kohl was vroeger geen ''goede'' Duitser', zegt het PvdA-kamerlid Van Traa. 'Het verschil tussen ''goede'' en ''foute'' Duitsers is nu weg.'

De boodschap van het bezoek was dat het verleden niet mag worden vergeten. Maar we mogen, aldus Kohl, 'niet de gevangenen van gisteren blijven'. De gezamenlijke toekomst van Nederland en Duitsland ligt in Europa. En daar was premier Kok het mee eens.

Kritische kanttekeningen werden er bijna niet geplaatst. Er was een linkse Duitse krant die gisteren Kohls veroordeling van de nazi-barbarij toejuichte, maar daarbij aantekende dat de bondskanselier dat ook eens in eigen land zo hard moet zeggen. Dat is tot nu toe alleen door de bondspresidenten Von Weizsäcker en Herzog gedaan. De krant vindt dat Kohl nu ook de 'onverbeterlijken' in eigen land openlijk moet afvallen.

Tijdens het bezoek aan de Eerste en Tweede Kamer, gisterochtend, probeerde VVD-fractieleider Bolkestein de bondskanselier al tegengas te geven. De sceptische Bolkestein zette wat vraagtekens bij het federale Europa dat Kohl nastreeft. Een echt federaal Europa naar het voorbeeld van de bondsrepubliek Duitsland of de Verenigde Staten kan nu niet meer ontstaan. Want, aldus Bolkestein, er is geen Europees volk, geen Europese taal, geen Europese openbare mening noch een Europees rechtsstelsel.

De bondskanselier was het daar natuurlijk niet mee eens. Dat was allemaal veel te pessimistisch. Kohl hield lange betogen, de parlementariërs kregen niet de gelegenheid een discussie aan te gaan.

Kohl was na Rotterdam de staatsman, die zich niet bezighoudt met details. Hij wilde filosoferen over zijn Europese droom, zijn strijd tegen de eurosclerose. Herinneringen ophalen aan zijn oorlogsjeugd in Ludwigshafen.

Minister van Buitenlandse Zaken Van Mierlo zei gisteren dat hij niet veel zag in Kohl, toen deze nog oppositieleider was. Maar nu was Van Mierlo bijzonder onder de indruk van de gave van de bondskanselier om ook diepere gedachten te formuleren. Enthousiast: 'Wat Kohl zegt over Europa zei ik tien jaar geleden al.' Een cynisch kamerlid dacht bij het optreden van Kohl in de Kamer meer aan oud-premier van Agt: 'Het zijn simpele waarheden, maar ze worden wel met overtuiging gebracht.'

De opening naar Duitsland is gemaakt door Kok en Van Mierlo. Hun eerste buitenlandse reis ging naar Bonn. De eerste stap moest het kleine buurland zetten. De betrekkingen hadden grote schade opgelopen door de affaire Lubbers. Kohl had zich tegen Lubbers en voor de Belgische premier Dehaene uitgesproken als nieuwe voorzitter van de Europese Commissie.

Nederland had te lang gewacht met het kandideren van Lubbers. Toen het gebeurde, was het te laat. Onderhandelen was niet meer mogelijk. De bondskanselier was nog niet vergeten dat Lubbers zijn twijfels had geuit over de Duitse vereniging en had gestreefd naar Amsterdam als zetel voor de Europese Bank, in plaats van Frankfurt.

Ook heette het dat Kohl de jezuiet Lubbers, die vaak de neiging vertoonde het beste jongetje van de klas te zijn, persoonlijk niet zag zitten. 'Kohl is een dorpspastoor in het Vaticaan', aldus een Duitsland-kenner. Kohl houdt van mensen die net als hij van eenvoudige komaf zijn. En de timmermanszoon uit Bergambacht doet zich niet anders voor dan hij is. Daarom wordt er nu wel gepraat over het bestaan van een Männerfreundschaft tussen Kohl en Kok.

Het begrip is voor het eerst, in ironische zin, gebruikt door de inmiddels overleden Beierse politicus Franz-Jozef Strauss toen hij het had over zijn moeizame relatie met Kohl. Het zou betekenen dat je elkaar ook eens goed de waarheid moet kunnen zeggen, zonder ruzie te krijgen. 'Kohl is na de Belgische premier Dehaene nu de gemakkelijkste gesprekspartner van Nederland', aldus Van Traa. En dat kan nog van pas komen als de Nederlandse gezant in Bonn gelijk krijgt.

Ambassadeur Van Walsum heeft onlangs gewaarschuwd dat Duitsland als het er echt op aankomt, net als tijdens Zwarte Maandag toen het Nederlandse federalistische EU-voorstel van tafel werd geveegd, toch weer de kant van Frankrijk zou kunnen kiezen. De Duits-Franse as gaat in moeilijke tijden voor.

Premier Kok kreeg gisteren op de afsluitende persconferentie een vraag over een uitspraak, die hij overigens niet gedaan had, over het gevaar van de Frans-Duitse as. Toen Kok wilde gaan ontkennen, maande Kohl hem met zijn linkerhand nog even te wachten. Kohl: 'Frankrijk en Duitsland leven al vijftig jaar in vrede. Wij hebben een bijzondere verantwoordelijkheid. Als het goed gaat met de as wordt er ''hegemonie'' geroepen, als het slecht gaat zegt men dat we niets van de geschiedenis hebben begrepen. Ik kies voor het eerste.'

Kok ten slotte: 'Als het tussen Bonn en Parijs niet goed gaat, gaat het slecht met Europa. Als het goed gaat, is dat misschien nog niet goed genoeg. Het mag echter nooit zo zijn dat wat in Bonn en Parijs wordt gekookt, in Amsterdam moet worden opgegeten.'

Kohl: 'En andersom ook niet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden