Kogelregen

IN Amsterdam

Gelukkig valt er een hoop te lachen als het om de kogelregen gaat die neerdaalt over Amsterdam. Iemand in de zaal een liquidatie meegemaakt? Jawel hoor. Drie stuks. U meneer? 'Ik hoorde kakakaka - toevallig was ik net The Godfather aan het kijken.'

Lachsalvo's door de theaterzaal van De Meervaart, dat een avond wijdt aan 'De kracht van kogels'. Inderhaast georganiseerd door het theater zelf en door de actieve buurtvereniging Eigenwijks, waar de zorgen toenemen. Nieuw-West, maar eigenlijk heel Amsterdam is getuige van een gangsteroorlog waarin de een na de ander sterft: de daders steeds enthousiaster grijpend naar kalasjnikovs. Dit jaar vier mensen omgelegd, vorig jaar tien afrekeningen.

'Afrekenen', 'omleggen', 'het milieu': dit soort misdaad wordt graag verpakt in romantische eufemismen.

Uit de tijd dat ik zelf bij een gangster in de straat woonde, in een andere, wat bekakte wijk van Amsterdam, herinner ik me vooral het normale ervan. Hij woonde daar, dat wist iedereen, en iedereen wist ook waar de andere gangsters woonden. Sneu hadden ze hun huizen behangen met camera's. Op een dag werd mijn gangster neergeschoten, ik hoorde alleen zijn gillen. Mijn vriendin, die net de eed van Hippocrates had afgelegd, fietste toevallig langs. De gangster lag nog op het asfalt. Niks aan de hand, zei ze. Als iemand zo hard krijst, overleeft-ie het wel.

Ze fietste door. Hij overleefde.

Waar blijft de woede, schreef Het Parool op de voorpagina. Waarom staan we bij die kogelregen, en kijken we ernaar?

De eerste die ik tegenkom in de foyer is Paul Vugts, die de Amsterdamse onderwereld al vijftien jaar volgt voor Het Parool. Hij is de beste in zijn vak. Dat ze elkaar ombrengen hoort er een beetje bij, zegt hij. Maar dat ze nu zo jong en zo snel naar automatische wapens grijpen is zorgelijk - vandaar de titel van zijn boek: Doorgeschoten.

Naast hem staat officier van justitie Willem Nijkerk, die natuurlijk niets over lopende onderzoeken kan zeggen maar wel zijn telefoon tevoorschijn tovert en een tabelletje laat zien. 1998: 65 moorden in Amsterdam. 2014: 24 moorden. 'De liquidaties zijn een zorg en verdraaid lastig', zegt Willem, 'en ik word altijd een beetje opstandig als mensen zeggen: ze knallen elkaar maar lekker af. Maar Amsterdam is een veilige stad. Alles daalt.'

Het blijkt de inzet van de avond.

De schrijver Abdelkader Benali, die werkt in Nieuw-West, zegt: 'je hebt meer last van opgebroken straten'. Emeritus hoogleraar Herman Pleij vertelt op pleijiaanse wijze dat er sinds de Middeleeuwen elk jaar minder wordt omgelegd: 'In de Gouden Eeuw liep je honderd keer meer kans om vermoord te worden'. Stadsdeelbestuurscommissievoorzitter Achmed Baâdoud zegt dat 'ik eerst twintig criminele groepen had, en nu nog maar vijf'.

De veiligste stad ter wereld.

Toch, zeggen ze er allemaal achteraan, is het zorgelijk. Benali: 'Wanneer je niet praat over je angst, kun je het ook niet begrijpen.' Paul vertelt dat in de Conradstraat een man is doodgeschoten die toevallig parkeerde op 'de plek waar iemand uit het milieu ook weleens parkeert'.

Forensisch onderzoek na weer een afrekening in Amsterdam. Foto anp
Reden voor een bezorgde buurtavond in het theater... Foto Toine Heijmans
...waar ook de misdaadboeken worden verkocht. Foto Toine Heijmans

Later die avond wandel ik door de Wolbrantskerkweg, achter het theater, waar kortgeleden een Ghanese man is doorzeefd. Het is een straat met korte galerijflats. De moord was waarschijnlijk een vergissing ('de meeste van die jongens zijn zwakzinnig', zei Paul) en nu is het donker. Ik kan er geen angstig mens vinden.

In de zaal verplaatst de discussie zich naar de oorzaak. Het gaat over opvoeding en onderwijs. Een studente van de pabo in Arnhem, die hier in Nieuw-West stage loopt, vertelt geschrokken over de kinderen in haar klas. Ze drijven zo weg het riool van de onderwereld in. Maar haar opleiders, zegt ze, hebben alleen oog voor de rekentoets.

'Het onderwijs', 'de politiek', 'de politie' en 'Europa' krijgen vervolgens de schuld.

Wat niet aan de orde komt, is de romantiek van het gangsterleven. De fascinatie voor 'de onderwereld', 'de penoze', de 'drugsbaronnen'. Van Willem Holleeder krijgen we maar geen genoeg. Uit eeuwigdurende processen druppelen real crime-verhalen, die via vermomde kroongetuigen en deftige strafpleiters tot ons komen - we willen het allemaal weten. Elke week zijn er ook lekker vet aangezette reconstructies te zien in Opsporing verzocht. En anders kijken we wel naar Wallander, The Wire, Luther of Breaking Bad.

Zolang de daders slachtoffers zijn en de slachtoffers daders, is het allemaal net als in de film.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.