Koffers met geld

In het Italiaanse dorp Aquaseria zou een prachtig vakantiedorp verrijzen. Ook oud-welrenner Steven Rooks liet zich strikken door projectontwikkelaar René Coltof en vastgoedmagnaat Willem Endstra. Na de aanbetalingen bleef het stil. ‘Dit moeten we maar zien als een nare droom.’...

Het is even Italië in IJmuiden. In het verkoopkantoor van projectontwikkelaar René Coltof in IJmuiden staat een schitterende maquette van de Residenza Lago di Como. Aan een van de beroemdste meren van Noord-Italië zal een voormalige hoedenfabriek in het dorp Aquaseria worden omgebouwd tot een vakantieparadijs. Een parkachtige tuin omgeeft het kartonnen complex. De zachte kleuren van de gevels zullen het fantastisch doen in de Italiaanse zomerzon.

Ook oud-wielrenner Steven Rooks, bekend van zijn successen in de Tour de France in de jaren tachtig, is onder de indruk. Hij kent de omgeving nog goed uit zijn wielerloopbaan. Groene heuvels, diepe, heldere meren en charmante dorpjes. Waarom daar geen appartement gekocht, denkt hij op die dag in 2001. Een aardige plek voor een fietsvakantie. Met de huurgarantie van Coltof zou het ook nog eens een interessante investering zijn. Het tegendeel bleek waar. De moord op vastgoedmagnaat Willem Endstra in mei 2004 werpt echter een donkere schaduw over het project.

De eerste twintig beslissers krijgen een motorboot, zo belooft de prospectus. De boot, type Selva Marine, komt in het zicht van de woning te liggen. Het strand ligt slechts vijftig meter verderop.

Geen betere prater, betere verkoper dan René Coltof. Dat geven zelfs zijn ergste vijanden toe. Zijn met zachte stem geprevelde beloften kunnen maar leiden tot één conclusie. Het kopen van dit appartement is een unieke kans. Coltof aarzelt dan ook niet een belangrijke troef uit te spelen: ging de Nederlandse consul in Milaan, Bob Boersen, hen niet al voor?

Rooks doet zijn aanbetaling. Vijfentwintigduizend euro. Nog zo’n vijfenzeventigduizend te gaan. ‘Achteraf gezien had ik een blind vertrouwen in Coltof. Hij zat al jaren in dit soort constructies, zei hij. Maar ja, nu hebben veel mensen grote problemen. Hij moet afmaken waaraan hij aan is begonnen is. Maar nu is hij is met de noorderzon vertrokken.’

Vijf jaar later, aan de oever van het Comomeer, is de situatie bij de Residenza ontluisterend. Veel ramen zijn nog gapende gaten. Vakantiebrochures die al voor de zomer 2003 een verblijf aanboden beloven in dit Exklusive Ferienresidenz, zoals die van het Duitse Neckermann, zijn alweer vergeeld. Voor het pand is nog niet eens een gebruiksvergunning afgegeven.

Het ‘strand’ blijkt een openbare kiezelstrook van vijftig meter aan het meer. De voormalige fabriek is niet omgeven door grasvelden, maar ligt opgesloten tussen de huizen. De beloofde motorboten zijn nergens te bekennen. Een steiger evenmin. Het beloofde uitzicht op het Como-meer is slechts voor een enkeling weggelegd.

Tegen de honderd kopers zijn ernstig in de problemen geraakt met hun aankoop. Sommigen zijn het gehele aankoopbedrag kwijt, anderen hun aanbetaling. Er zijn er die willen bijbetalen om alsnog een appartement te krijgen. Ook is er nog een groep die wel een appartement heeft, maar al jaren wacht op de benodigde vergunningen en de aansluiting op het riool.

De verhalen van de verliezers zijn vaak schrijnend. Sommigen verspeelden hun pensioen of een erfenis. Anderen verloren hun spaargeld. Veel gedupeerden willen hun klachten slechts anoniem uiten. Wel stelden zij hun schier eindeloze e-mailcontacten rond het project ter beschikking gesteld; een litanie van woede en wanhoop.

Zijn de gedupeerde kopers de onvermoede burgerslachtoffers van de bloedige Amsterdamse gangsteroorlog van de laatste jaren? Steven Rooks: ‘Vanaf het moment dat Endstra op de grond lag, ging het mis.’

Achter de Italiaanse Alpen hangt de geur van crimineel geld, oplichting en corruptie; nu eens niet afkomstig . Die geur komt nu eens niet van de Italiaanse maffia, maar van Nederlandse drugsbaronnen en hun witwasser, Willem Endstra. Twee kopers hebben aangifte gedaan tegen Coltof. De aangifte is opgetekend door de Landelijke Recherche, dezelfde dienst die de afpersing van Willem Endstra onderzoekt en al zijn investeringen voor bekende Nederlandse criminelen onder de loep neemt. Endstra deed intensief zaken met Coltof in Noord-Italië. Het project aan het Comomeer was een hun gezamelijke onderneming.

Endstra had, zo blijkt uit die onderzoeken, een grote groep criminele cliënten voor wie hij bankierde en belegde, onder wie Willem Holleeder, John Mieremet en Sam Klepper. Op het kantoor van Endstra aan de Apollolaan in Amsterdam werd regelmatig cash geld gebracht, zo bevestigen betrouwbare bronnen. Soms wel miljoenen tegelijk. Dat geld verdween in het vrijwel ondoorgrondelijke internationale netwerk aan vennootschappen dat Endstra had opgezet. Binnen dat netwerk werd in razend tempo gegoocheld met aandelen, leningen en zekerheidsstellingen. Crimineel geld verdween zo vrijwel onzichtbaar in legale zaken. Justitie is nog steeds bezig de knoop te ontwarren.

De vermoorde vastgoedhandelaar bracht het geld persoonlijk naar Italië – als dat nodig was voor de voortgang van de projecten, zo bevestigen betrouwbare bronnen. Kenners van de Endstra-methode zien in de Italiaanse projecten een van de mogelijke manieren waarop de ‘bankier van de onderwereld’ zijn legale netwerk in heeft gezet gebruikt voor illegale investeringen.

Afgrijzen

Consul Bob Boersen, inmiddels weg uit Italië, hoort het met afgrijzen aan. Hij was een van de eerste kopers in Aquaseria en is ‘een illusie armer’. Boersen werd gelokt door een advertentie in De Telegraaf. ‘Het gebied is prachtig en de verhuurmogelijkheden zouden, volgens Coltof, heel goed zijn. Toen de bouw maar niet opschoot, heb ik mijn appartement al snel verkocht aan een Nederlanse verhuurorganisatie. Wat heel erg is, is dat mensen zouden kunnen zeggen dat de consul er op tijd is uitgesprongen. Dat kan een verkeerde indruk geven. Maar ik heb er niets aan overgehouden. Coltof heeft mijn naam gebruikt tegenover andere kopers. Aan de andere kant moet ik zeggen dat zakendoen in Italië voor Coltof ook niet altijd makkelijk was.’

Coltof had de Latijnse manier van zakendoen echter aardig onder de knie. Hij ondernam hij met Endstra een reis naar Rome, om de brochures van zijn Italiaanse projecten te laten zegenen door de paus. Op 14 december 2001 regelde hij een ontmoeting tussen Endstra en enkele Italiaanse gemeentebestuurders in een bankgebouw in de Zwitserse stad Lugano, net over de Italiaanse grens.

Op die dag maakte Endstra, zo blijkt uit onderzoek van de Volkskrant, een bliksemreis van Amsterdam naar Zwitserland en Liechtenstein om van verschillende rekeningen geld op te nemen. In een huurauto reed hij van de private bank Credit Suisse in Zürich naar een geldinstelling in Vaduz, de hoofdstad van Liechtenstein. Met de contanten in de koffer trok hij vervolgens in razende vaart de Alpen over, om af te dalen naar Lugano. Daar werd hij ontvangen in een grote vergaderruimte van een van de banken.

In het bijzijn van Coltof – die dat overigens stellig ontkent – betaalde Endstra bijna driekwart miljoen Zwitserse franken (ongeveer een half miljoen euro) aan de Italiaanse bestuurders. Nadat het geld machinaal was nageteld, ging ieder zijns weegs. Terwijl Coltof at met zijn Italiaanse contacten, vloog Endstra nog diezelfde avond terug naar Amsterdam.

De wijze waarop Endstra dit soort tripjes maakte – binnen 24 uur vanuit Nederland door Zwitserland, Liechtenstein en Italië en weer terug naar Nederland – suggereert een bepaalde routine, Dat is er een van het soort waarvoor De Nederlandse politie en justitie hebben daarvoor veel belangstelling. Meerdere bronnen die Endstra goed hebben gekend, verklaren dat hij vaker contanten aannam buiten kantooruren en daarmee naar het buitenland vertrok.

Dat de bouw van de Italiaanse vakantiehuisjes vrijwel geheel is stilgevallen na de gewelddadige dood van Endstra, heeft geleid tot het vermoeden dat de contante geldstroom vanuit Nederland werd gebruikt voor termijnbetalingen aan de eigenaren en initiatiefnemers van het project. De erfgenamen van Endstra deden kort na diens dood nog een keer een betaling van circa vierhonderdduizend euro. Nu ligt de zaak wat hen betreft stil.

Hier lijken zich de trekken te openbaren van een carrousel waarin Endstra een legale bestemming gaf aan criminele contanten. Nederlandse kopers betaalden hun eerste aanbetaling immers gewoon via de bank, al dan niet met op basis van een hypothecaire lening. Endstra zou bij oplevering van de appartementen ook gewoon via de bank worden betaald. Daarmee stond de cash het geld in een klap op een bankrekening en had het ook nog een legale herkomst: winst uit de verkoop van buitenlandse vakantiewoningen.

Advocaten in Nederland en Italië zijn inmiddels bezig met pogingen voor de kopers te redden wat er te redden valt. Onlangs ontdekte een groep kopers, die aan Endstra en Coltof het gehele aankoopbedrag voor een appartement had betaald, dat zij met lege handen te staan.

Het geld is volgens hen niet overgemaakt naar de eigenaar van het project, de Italiaanse bouwer Sardena. Een notariële ‘overdracht’ bij een Italiaanse notaris blijkt niet meer dan een loze akte van volmacht.

Een groep kopers die zich hebben verenigd onder de naam San Siro doet nu direct zaken met Sardena. Secretaris Karel Mens herkent zich in de problemen met Coltof en de aflevering van de appartementen. in het beeld dat van de handelwijze van Coltof is geschetst. ‘Wij hebben net een overeenkomst gesloten met Sardena. Als het goed gaat, kunnen wij onze appartementen in de loop van dit jaar in gebruik nemen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden