Koeweit fungeert als collectebus Syrië

Doneer 600 euro voor een raketwerper. Een strijder kost 1.800 euro. De strijd in Syrië wordt gefinancierd via Twitter, Facebook en Whatsapp.

KOEWEIT-STAD - De avond is gevallen in Al Egila en de moskee druppelt langzaam leeg. Sjeik Shafi al-Ajmi, Koeweits meest omstreden geestelijke, wandelt snel het eenvoudige gebedshuis uit, naar zijn auto. Met een verlegen, maar vriendelijke glimlach knikt hij naar de Westerse bezoeker.


Is deze beminnelijke man de prediker die vorig jaar tijdens een demonstratie in Koeweit-Stad voordeed hoe hij met plezier de keel van een sjiitische strijder in Syrië zou doorsnijden? 'We hebben hem met messen afgeslacht', riep Al-Ajmi.


Staat hier in Al Egila een van de grootste inzamelaars in Koeweit voor de jihadistische rebellen in Syrië? Zoals Ahrar al-Sham, de strijdgroep die samenwerkt met het aan Al Qaida gelieerde Al-Nusra-front, gevreesd van Washington tot Parijs. Is dit de radicale soennitische geestelijke die op Twitter 275 duizend volgers heeft en wiens show van de Koeweitse tv werd gehaald omdat hij sektarisme zou bevorderen?


Al maanden zitten media uit de hele wereld achter de invloedrijke Al-Ajmi aan, mede vanwege de vele publiciteit over zijn inzamelingen. 'Komt u na het avondgebed langs, dan zal sjeikh Shafi met u praten', had een van zijn vertrouwelingen eerder gezegd.


'De situatie is moeilijk', verontschuldigt Al-Ajmi, die de toorn van de emir heeft gewekt, zich echter. Hij doelt op de pogingen van de regering om de goedgeorganiseerde geldinzamelingen aan banden te leggen. Voortaan is er permissie van de overheid nodig. En een nieuwe wet maakt het overmaken van sommen geld naar het buitenland moeilijker. 'Al-Ajmi houdt zich voorlopig koest', had een bron in Koeweit-Stad een dag eerder gezegd. 'Hij wil de machthebbers niet voor het hoofd stoten.'


Smetteloos wit

Salafist Al-Ajmi, docent islamitisch recht aan de Universiteit van Koeweit, drapeert zijn smetteloos witte ghutra over het hoofd. Terwijl hij aan zijn puntige baard trekt, overlegt hij met Ibraheem, een vertrouweling. 'Ik zou graag met u willen praten over ons werk voor onze Syrische broeders in nood'. Maar vraagt u maar aan Ibraheem wat u wilt weten, hij mag praten namens mij. '


Ibraheem trekt fel van leer. Ja, ook hij heeft geld gegeven voor Syrië. En dat al die miljoenen Koeweitse dinars mogelijk worden gebruikt om salafistische groepen in Syrië te versterken, heeft ook zijn instemming.


'Al Qaida is niet in Syrië', bezweert de 50-jarige functionaris, werkzaam in de Koeweitse olie-industrie. 'Wat een onzin. Het is een verzinsel van Assad, Iran en de sjiieten. Wie moet winnen in Syrië? Groepen als Ahrar al-Sham en Al-Nusra. Want zij zijn de sterkste. '


Slechts een deel van de hopeloos verdeelde Syrische oppositie neemt in Montreux deel aan de vredesbesprekingen. Een van de redenen waarom zo'n duizend strijdgroepen en brigades Damascus bevechten, is de bemoeienis vanuit de rijke Golfstaten.


Met name van Koeweiti's. Invloedrijke geestelijken, soennitische politici en stamleiders moedigden de Syriërs vanaf het begin van de opstand, begin 2011, aan de wapens op te nemen. Dit tot grote verlegenheid van de Koeweitse regering die, in tegenstelling tot Saoedi-Arabië en Qatar, geen voorstander is van bewapening van de rebellen.


Gesteund door deze kapitaalkrachtige donoren, evenals hun vrienden in de Golfstaten, vechten de honderden brigades drie jaar later hun eigen ideologische strijd uit in Syrië.


Het binnenhalen van de Koeweitse dinars gebeurt met alle moderne middelen. Via Twitter, Facebook en Whatsapp wordt de bevolking opgeroepen gul te doneren. Borden in woonwijken als Al Egila wijzen naar huizen waar de diwaniya, de kamer waar over politiek en het geloof wordt gesproken, is opengesteld voor een inzameling. Om donors over te halen, toont Al-Ajmi op Twitter foto's van Syrische jihadisten in actie en moskeeën die worden vernietigd.


Dat een kwart miljoen euro in slechts een paar uur wordt gestopt in een speciale doos, is niet uitzonderlijk. 'Moeders geven soms hun hele kinderbijslag', vertelt Ibraheem die bij een paar inzamelingen in een diwaniya was. 'Alle soennieten willen af van Bashar al-Assad.'


Geschat wordt dat sinds 2011 zo een paar honderd miljoen dollar is doorgesluisd naar de strijdgroepen. Wie een Syrische scherpschutter wil steunen met honderd kogels, geeft 250 euro. Een RPG 7-raketwerper kost 600 euro, een bewapende strijder 1.800 euro.


'Wat de strijders vooral nodig hebben, zijn luchtdoelraketten', zegt Al-Ajmi op een video, waarin hij oproept gul te geven. 'Ze kosten 6.000 euro per stuk. Elk land dat ons probeert te stoppen, is een verrader.'


Ook de sjiieten, een derde van de bevolking, zamelen in. Voor alawiet Bashar al-Assad. Een van hen is de prominente zakenman en oud-parlementslid Abdul Hameed Dashti die Damascus regelmatig bezoekt. 'Bashar is de beschermer van Syrië', verkondigt hij.


'Het hoogtepunt van de inzamelingen was in 2012', zegt Elizabeth Dickinson die voor de Amerikaanse denktank Brookings de activiteiten van Al-Ajmi c.s. onderzocht. 'Sindsdien is het aan het afnemen. Maar de schade is al aangericht. Het verzet in Syrië is versplinterd. '


Ook oud-parlementsleden laten zich niet onbetuigd. Jamaan al-Herbesh, een van de leiders van de Koeweitse Moslimbroederschap, stelde zijn diwaniya open om geld in te zamelen voor brigades van het gematigde Vrije Syrische leger (FSA). Falah al-Sawagh, ook een oppositiepoliticus, bezocht regelmatig Aleppo met koffers vol geld.


Op de groep van Al-Herbesh na, steunen de politici en geestelijken strijdgroepen die samenwerken met het Al-Nusra-front. Dickinson: 'De donors willen dat hun geld naar de beste strijdgroep gaat en dat is Al-Nusra.'


De gepensioneerde manager Jamal al-Nouri (55), die carrière maakte bij de Koeweitse oliemaatschappij, beschouwt Al-Nusra niet als een dekmantel voor Al Qaida. 'Al Qaida vecht niet mee in Syrië', beklemtoont Al-Nouri. 'De strijdgroep ISIS zou ook Al Qaida zijn. Als dat zo is, waarom zijn ze dan nooit door Assad gebombardeerd? Zowel Damascus als het Westen misbruikt Al Qaida voor zijn eigen agenda, ten koste van de Syriërs.'


Wie zijn oor te luister legt, op straat in Al Egila of in de grote winkelcentra, merkt dat de spanningen tussen soennieten en sjiieten door de inzamelingen toenemen. Terwijl beide groepen voor de oorlog in Syrië, in tegenstelling tot in Bahrein, goed samen leefden.


'Klootzakken', noemt Yousef (25), een sjiiet, de Koeweiti's die de jihadisten in Syrië steunen met hun geld. Met zijn twee soennitische vrienden is hij aan het winkelen in winkelcentrum The Avenues. Yousef: 'Alleen de streng gelovige Koeweiti's steunen Al-Nusra. Maar ze weten niet wat ze met hun acties teweegbrengen in ons land.'


Voor Al-Ajmi's moskee voelt Ibraheem zich niet geroepen om de anti-sjiitische uitspraken van zijn prediker te veroordelen. 'De sjiieten willen de hele Golfregio overnemen. Ze willen de wereld beheersen. Daarom moeten ze worden gestopt in Syrië. Vergist u zich niet: in dit land zijn ze uiterlijk Koeweiti's, maar in hun hart zijn ze Iran.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.