Koerdisch streven is legitiem - maar niet tegen elke prijs

Het Koerdische streven naar zelfbeschikking is op zichzelf legitiem, maar niet tegen elke prijs.

Koerden Beeld anp

Een trots bergvolk, wiens bloed in de geschiedenis vaak is vergoten door wrede heersers, dat al lang zucht naar zelfbestuur, en bovendien dapper strijdt tegen IS: moeilijk is het niet om sympathie te voelen voor het enthousiasme van veel Koerden over het in Noord-Irak gehouden referendum over onafhankelijkheid.

Helaas is de werkelijkheid weerbarstig - ook in Koerdisch Irak zelf: minder een democratie dan een familieclan die hard optreedt tegen critici, met betwiste grenzen in strategisch oliegebied, en zonder waarborgen voor de rechten van andere minderheden. In een regio vol van sektarische spanningen en oorlogsgeweld. Is het raadzaam een lucifer af te steken in een munitiedepot?

Het begrip nationale zelfbeschikking is - buiten het terrein van dekolonisatie van Europese wereldrijken - altijd geclausuleerd, afhankelijk van de luimen van de grote machten en in dienst van hun belangen of de door hen gedefinieerde internationale veiligheid. Soevereiniteit en territoriale integriteit van landen zijn sleutelbegrippen in de internationale ordening. Schending daarvan - zonder toestemming van het 'moederland' - is daarom uiterst controversieel, zoals blijkt uit de door het Westen gesteunde Kosovaarse afsplitsing van Servië en de annexatie van de Oekraïense Krim door Rusland. Waar het wel lukte - Oost-Timor, Zuid-Soedan - gebeurde het als vorm van crisisbeheersing en met instemming van betrokken landen.

Barzani Beeld afp

De Koerden in Irak genieten de facto al een kwart eeuw vergaande autonomie. Volgens 'president' Barzani is het referendum de opmaat voor onderhandelingen met 'Bagdad' over onafhankelijkheid. Zolang het resultaat maar vaststaat. Bagdad weigert dat en zint op maatregelen. Ook internationaal is gewaarschuwd tegen het referendum. Iran en Turkije, elk met hun eigen Koerdische minderheden, uitten dreigende taal.

Het Koerdische streven naar zelfbeschikking is op zichzelf legitiem, maar kan nooit eenzijdig doorgedrukt worden. Het referendum was een onnodige stap - die tot bloedvergieten of andere ellende kan leiden. Het is nu aan alle betrokken spelers om hun invloed te gebruiken, ook bij de Koerden zelf, om verdere escalatie te voorkomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden