Koerden geven huidige Irak een ruime voldoende (Gerectificeerd)

Vier burgeractivisten uit Iraaks Koerdistan willen dat de EU meer doet om de crisis in hun land te bestrijden. 'Irak is geen probleem van de VS, maar van de hele wereld.'..

Van onze verslaggever Henk Müller

Eensgezind zit de Iraakse delegatie instemmend te knikken. Irak gaat nu door een diep dal, maar het zal zonder twijfel beter worden. 'Irak zal niet snel een democratie als Griekenland of Turkije worden', zegt Shwan Mahmod (40), een journalist van de onafhankelijke Koerdische krant Hawlati, echter. In dat opzicht zijn de vier Irakezen pessimistisch.

'Maar Irakezen willen stemmen, ze willen dat burgers de baas zijn en niet de terroristen. Ze gaan de straat op om daar tegen te demonstreren en lang niet alle Irakezen zijn bang', vult Ahmed Ali Gabir (23), een studentenleider van de universiteit van Bagdad, aan.

'De media berichten over bomaanslagen, ontvoeringen en gruwelijke onthoofdingen, logisch. Maar wij organiseren demonstraties van honderden Irakezen tegen dit terrorisme. Die lichtpuntjes zijn er ook', zeggen Parwa Hama (43) en Shirouk Dilla (46), die zich inzetten voor de mensenrechten en een grotere rol voor vrouwen in Irak. Het viertal is deze week, Vredesweek, in Nederland op uitnodiging van het Interkerkelijk Vredesberaad.

Ze voerden gesprekken en bijeenkomsten met kerkelijke en niet-gouvernementele organisaties en zijn vandaag in Brussel om vertegenwoordigers van de Europese Unie en de NAVO te ontmoeten. Mahmod: 'Europa staat een beetje toe te kijken. Het maakt onderling ruzie en vindt dat de VS, als veroorzakers van de huidige puinhoop in Irak, deze zelf maar moeten opruimen.' Hij noemt dat kortzichtig. 'Irak is geen probleem van de VS, maar van de hele wereld. In chaos gedijt terrorisme. Het terrorisme daar is als een virus dat Madrid, Parijs, Amsterdam of Istanbul kan treffen. Je kunt niet achterover leunen. Het is te gevaarlijk.'

Gabir en Mahmod weten uit eerste hand dat Ba'ath-leden, buitenlandse jihad-strijders, door Iran gesteunde extremistische shi'ieten en de terroristische Ansar al-Islam wier leden in Iraans Koerdisch gebied worden getraind, elkaar nu vinden in het verzet tegen de VS. 'Ze willen Irak isoleren door zoveel geweld te veroorzaken dat iedereen het land verlaat. Dan domineren zij Irak', zegt Gabir. 'Daarom moeten de Europese landen hun meningsverschillen bijleggen. Als Koerden zien we de VS als bondgenoot, maar we verwachten van hen niet alle heil. We vragen om een multinationale troepenmacht. De VS kunnen het niet alleen, ze hebben geen plan voor de periode na Saddam, nu het verzet met de dag sterker wordt', aldus Mahmod.

Dilla van de vrouwenorganisatie Al Amal in Bagdad meent als enige van de vier dat de VS Irak bewust in chaos willen storten. 'De strijd tegen terrorisme moet buiten de VS worden gevoerd, vindt Bush. Daarom hebben ze Irak tot slagveld gemaakt. Als Bin Laden in de VS zou leven, zou een heel andere, betere strategie worden gevolgd.' Hama, lerares en mede-oprichter van Halwati knikt nee. 'Waarom zou hij? Bush wil herkozen worden. Wat is zijn belang bij chaos?' Volgens Mahmod is de behoefte aan stabiliteit een goede reden voor de VS om meer met de EU samen te werken.

Gabir, de studentenleider, is bezorgd over de systematische bedreiging van en aanslagen op universitaire docenten. Hij las de brief waarin zijn hoogleraar de dood werd aangezegd als hij zijn activiteiten niet zou opschorten. 'Veel docenten vluchten of mijden op zijn minst elke openbaarheid. Ze willen niet op tv, ze durven hun mening over de toekomst van Irak niet te uiten. Ik ken mensen die geld krijgen voor ”verzetsdaden”. De beloning is afhankelijk van wat je doet. Ik ken ook mensen bij wie de afgesproken actie mislukte. Zij zijn vermoord.'

Hijzelf komt uit Nasiriya in het zuiden. Veel medestudenten komen daar vandaan of uit As Samawa, waar Nederlandse soldaten gelegerd zijn. 'Ze staan erg slecht bekend. Er is sprake van corruptie. Als er 50 duizend dollar voor een project is, komt er 15 duizend aan. Ze hebben in Iraakse ogen immorele seksuele affaires met Iraakse vrouwen en ze gedragen zich superieur. Wat doen ze nou helemaal? Het gebied hebben ze niet onder controle. Ik ben voor internationale troepen, maar niet zo. Ze eten en drinken, voor de rest zie je ze niet.'

De overige drie bevestigen dat dit negatieve beeld zowel in Koerdisch gebied als in Bagdad leeft. Maar alle vier putten hoop uit het feit dat in een aantal Europese landen tenminste de wil bestaat om Irak te helpen. De situatie in Irak is niet hopeloos. Gevraagd naar welk rapportcijfer ze Irak in de huidige omstandigheden zouden geven zijn ze eensgezind: een dikke zeven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden