Koerden en Amerikanen openen nieuw front tegen IS in Syrië

Koerdische en Arabische milities in Syrië hebben met steun van de Verenigde Staten een nieuw front geopend tegen Islamitische Staat. Zij hebben de aanval ingezet op de stad Manbij in het noorden van het land. Verovering van de Manbij-corridor door de Syrian Democratic Forces (SDF) zou het gebied in handen van IS in tweeën delen. Ook zouden de extremisten hun aanvoerlijn tussen Turkije en hun 'hoofdstad' Raqqa kwijtraken.

Koerdische strijders in het dorp Hasan Sham op 29 mei.Beeld anp


De Koerdisch-Arabische SDF heeft sinds dinsdag al minstens zestien dorpen op IS veroverd en is Manbij tot op 14 kilometer genaderd, zo deelde het Syrisch Obervatorium voor de Mensenrechten mee. Persbureau Reuters hoorde van Amerikaanse zegslieden dat het offensief wordt ondersteund door een klein aantal speciale troepen van de VS. Ook geven de Amerikanen luchtsteun.

Opmerkelijk was de mededeling van Amerikaanse zijde dat het offensief door Turkije wordt gesteund. De Turkse regering had zich tot nu altijd fel verzet tegen een verdere opmars van Koerdische strijders in de richting van de Turkse grens. Washington toonde daar begrip voor en hield de SDF in toom.

Een Turkse militaire bron ontkende woensdag tegenover Reuters dat Turkije de aanval op Manbij steunt, maar eigenlijk is dat het punt niet. Turkse betrokkenheid bij een operatie van de Koerdisch-Arabische SDF zou ondenkbaar zijn. Waar het om gaat, is of Turkije zich er actief tegen verzet.

Eerder heeft de Turkse regering steeds gedreigd met militaire maatregelen indien de Koerden het wagen 'één voet ten westen van de Eufraat te zetten'. Ankara beschouwt de Syrisch-Koerdische milities als een verlengstuk van de Turks-Koerdische PKK. Manbij ligt ten westen van de rivier.

In werkelijkheid is de SDF de Eufraat al in december overgestoken. Toen werd de Tishrin-dam, 30 kilometer ten zuidoosten van Manbij, veroverd op IS. Van een verdere opmars naar de stad werd echter afgezien op aandringen van de VS.

Dat de Amerikanen nu wel akkoord gaan, heeft waarschijnlijk te maken met het falen van de Syrische rebellen in het noordwesten van het land, rond de stad Azaz, ten noorden van Aleppo. Een rebellenoffensief de afgelopen weken tegen Islamitische Staat is in zijn tegendeel verkeerd. IS dreef de rebellen terug en heeft een reeks dorpen rond Azaz ingenomen.

Aanval op Raqqa nog niet aan de orde

Die ontwikkeling heeft de Amerikanen gesterkt in hun idee dat zij in de strijd tegen IS in Syrië zijn aangewezen op de Koerdische YPG-milities, die binnen de SDF de overhand hebben. Vorige week begon de SDF een offensief tegen IS in het gebied ten noorden van Raqqa. Daarbij zijn ongeveer 300 speciale troepen van de VS betrokken. Al spoedig bogen de aanvallers af in zuidwestelijke richting, naar de Tabqadam in de Eufraat. Ook die ligt op een voor IS belangrijke aanvoerroute.

Het heeft er dus alle schijn van dat een aanval op de IS-hoofdstad vooralsnog niet aan de orde is. De SDF is nog niet op krachten voor zo'n omvangrijke operatie. Eerst moeten de Arabische eenheden binnen de organisatie sterker worden. De Koerdische YPG voelt er weinig voor als leidende partij een grote Arabische stad in te nemen; de Arabische inwoners zouden de Koerden als bezetters zien.

De Amerikanen en de SDF willen blijkbaar eerst Raqqa isoleren voordat een aanval kan worden ingezet. De val van de Manbij-corridor zou de IS-hoofdstad afsnijden van de IS-eenheden langs de Turkse grens.

Autonome regio Rojava

Het offensief rond Manbij is een lang gekoesterde wens van de Syrisch-Koerdische partij PYD en haar strijdmacht, de YPG. De Koerden willen graag hun enclave Afrin, in de noordwestelijke uithoek van Syrië, verbinden met hun enclaves in het noorden en noordoosten. Daarmee zouden ze hun gedroomde autonome regio Rojava compleet maken.

Voor Turkije is dit een horrorscenario. De VS hebben de pil voor Turkije minder bitter gemaakt met de mededeling dat de aanval op Manbij zal worden geleid door Arabische eenheden binnen de SDF. De Koerden zouden slechts 20 procent van de manschappen leveren. In maart presenteerde de SDF al een geheel uit Arabieren bestaande raad, die het bestuur van Manbij zou moeten overnemen.

Volgens het Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten echter is van zo'n Arabische strijdmacht geen sprake en wordt het offensief rond Manbij voornamelijk uitgevoerd door Koerdische strijders.

Overigens is verovering van Manbij niet voldoende om de Koerdische enclaves met elkaar te verbinden. Daarvoor zou de SDF verder westwaarts moeten oprukken, tot de stad Al Bab en dan verder naar Afrin. Niet duidelijk is of de VS ook bij zo'n verdere opmars luchtsteun zouden geven.

Een doekje voor het bloeden voor de Turken is dat de strook van 100 kilometer langs hun zuidgrens tussen Azaz en de Eufraat in dat geval nog niet in Koerdische handen is. Daarvan is pas sprake als de Koerden ook Jarabulus veroveren. Maar dan komen ze in het vizier van de Turkse artillerie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden