Koenders neemt afstand van uitspraken ambassadeur, Hongarije eist openlijke excuses

Boedapest is boos over kritische uitlatingen van de vertrekkende Nederlandse ambassadeur

Minister Koenders van Buitenlandse Zaken heeft zich gedistantieerd van de uitlatingen van zijn ambassadeur Gajus Scheltema in Hongarije. Dat zei hij na afloop van de ministerraad in Den Haag. 'Er mag natuurlijk op geen enkele manier de indruk ontstaan dat de Hongaarse regering dezelfde methodes heeft als terroristen. Dat is gewoon niet goed en daar neem ik ook afstand van.'

Koning Willem-Alexander ontvangt de ambassadeur van Hongarije, Andras Kocsis, in 2016. Beeld anp

Eerder vandaag kondigde minister Szíjjártó (Buitenlandse Zaken) aan dat Hongarije zijn ambassadeur terugroept uit Den Haag. De betrekkingen met Nederland op het hoogste niveau worden tijdelijk opgeschort.

Aanleiding daarvoor was het afscheidsinterview dat ambassadeur Gajus Scheltema deze week gaf aan het links-liberale weekblad 168 Ora. Daarin vergeleek Scheltema de retoriek van de Hongaarse regering met die van terroristen uit het Midden-Oosten. Hij noemde de aanslagplegers van Barcelona 'verliezers van de globalisering' die naar 'extremisme en fanatieke religiositeit' grijpen. 'Ze creëren vijanden volgens hetzelfde principe als de Hongaarse regering.'

Hongarije dreigt nu met verdere 'politieke en diplomatieke stappen' als Nederland niet zijn excuses aanbiedt. Of die er komen, is nog onduidelijk. Koenders verklaarde zijn Hongaarse collega te zullen bellen, en zei dat hij de diplomatieke rel vooral 'niet heel groot wil laten worden.'

'Schandelijk'

Minister Szíjjártó noemde de uitlatingen van Scheltema 'schandelijk': 'Dit is een beschuldiging waarvan nog niemand de vrijheid heeft genomen die te maken. Zelfs niet in 2015, toen we de hardste debatten voerden.' De Nederlandse ambassadeur is tot zijn vertrek niet meer welkom op het Hongaarse ministerie, aldus Szíjjártó. 'We zijn blij dat de Nederlandse ambassadeur naar huis gaat.'

Koenders had voorafgaand aan de ministerraad nog gezegd dat hij het interview nog precies moet laten vertalen. 'In ieder geval is voor mij duidelijk dat er geen relatie is tussen terreur en het optreden van de Hongaarse regering. Dat is op zijn minst ongemakkelijk', aldus Koenders. 'Ik kan mij ook niet voorstellen dat de ambassadeur dat bedoeld heeft.'

Volgens Koenders maakt Nederland zich wel zorgen over andere ontwikkelingen in Hongarije, zoals de ngo-wetgeving en de rechtstaat. 'Daar mag de ambassadeur ook terecht kritiek op leveren', zo zei de minister.

Bert Koenders Beeld anp

Pensioen

Hongarije wil ook van Nederland weten of de ambassadeur persoonlijk uitlatingen deed, of een 'mandaat' had van Den Haag. 'Hongarije is geen boksbal', aldus Szíjjártó. 'Een beleid van onderdanigheid mag vroeger de norm zijn geweest - dat is niet langer het geval.' Excuses 'achter gesloten deuren' volstaan volgens Boedapest niet.

In het interview uit Scheltema stevige kritiek op het Hongaarse antimigratie- en anti-EU-beleid. De campagne 'Stop Brussel!' waarbij Hongaren een vragenlijst thuisgestuurd kregen, noemt hij 'goedkope propaganda'. Een van de vragen op die lijst luidde: 'Ondanks terroristische aanslagen wil Brussel Hongarije dwingen illegale migranten op te nemen. Wat moet Hongarije doen?'

Scheltema (65) was eerder ambassadeur in Jordanië en Pakistan, en consul-generaal in New York. Hij gaat nu met pensioen. In het interview met 168 Ora betreurt hij de wijze waarop de regering-Orbán non-gouvernementele organisaties (ngo's) kortwiekt, en zegt dat er grenzen zijn aan het geduld dat Nederland als EU-lidstaat heeft met de corruptie in Hongarije. 'We kunnen geen corrupt systeem in leven houden.' Hij zegt bij veel Hongaren een 'klassiek marxistisch wereldbeeld' te bespeuren. 'Er is alleen een positie vóór of tegen mogelijk. Iemand is voor of tegen ons.'

Geert Wilders noemde de Nederlandse ambassadeur in een tweet 'een idioot.' Zijn PVV heeft Kamervragen gesteld over de kwestie.

De Hongaarse premier Viktor Orbán, Boedapest is boos over kritische uitlatingen van de vertrekkend Nederlandse ambassadeur aan het adres van de regering van premier Orbán. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.