Koenders: 'kans op ongelukken in luchtruim door onverantwoord gedrag Russen'

Door een toenemend aantal onaangekondigde vluchten van Russische militaire vliegtuigen in het Europese luchtruim, neemt de kans op incidenten aanzienlijk toe. Daarvoor waarschuwde minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken zaterdag op de Parlementaire Assemblee van de NAVO die bijeen is in Den Haag.

Bert Koenders Beeld anp
Bert KoendersBeeld anp

'De kans op ongelukken in de lucht is significant. Dit onverantwoordelijk gedrag moet stoppen', zei de bewindsman in een toespraak in het World Forum.

Koenders wil niet specificeren aan wat voor ongelukken hij denkt. 'Of het nou gaat om vliegtuigen die tegen elkaar opbotsen of dat er onduideliijkheid is over hun aanwezigheid, het gaat erom dat er fouten gemaakt kunnen worden. Een ongeluk zit in een klein hoekje. Ik wil niet nu al vooruitlopen op scenario's.'

De afgelopen jaren zijn de Russische strijdkrachten een stuk actiever geworden in het internationale arena. Veel vaker vliegen militaire vliegtuigen van Rusland door westers gecontroleerd luchtruim. Nederlandse F-16' s die het luchtruim van de Baltische staten in de gaten houden, onderschepten onlangs een Russisch militair transportvliegtuig.

Volgens Koenders is de relatie met Rusland 'fundamenteel veranderd' en toe aan herziening door het recentelijke gewelddadige optreden van Moskou op de Krim en de destabilisatie in Oost-Oekraïne. Toch vindt hij het van belang niet terug te keren naar de ijzige relatie die er tot eind jaren tachtig was tussen het Westen en de Russen.

'We zitten niet in een nieuwe Koude Oorlog met Rusland, we hebben gedeelde veiligheidsbelangen, zoals Iran, Irak en Syrië', zei Koenders op de NAVO Assemblee. Hij hecht eraan Moskou niet te isoleren, maar diplomatiek in gesprek te blijven. Het terugroepen van de Nederlandse ambassadeur uit Moskou, zoals Kamerlid Louis Bontes wil, is dus niet aan de orde.

'Een bevriende natie? Dat hoort u mij niet zeggen'

Tegelijk weigert Koenders te zeggen of Rusland nog een bevriende natie is. 'Dat is een diplomatieke term die u mij nu niet hoort zeggen. Ik vind het vooral belangrijk dat er nog diplomatieke betrekkingen zijn. Daar wil ik het bij houden', aldus Koenders op een persconferentie van de NAVO Assemblee.

Nederland en Rusland vierden vorig jaar nog hun goede betrekkingen tijdens een heus Nederland-Ruslandjaar. Koning Willem-Alexander en Koningin Maxima bezochten president Poetin in Moskou - waar ze feestelijk samen dineerden en het glas hieven. Omgekeerd werd de rode loper uitgerold voor Poetin in de Amsterdamse Hermitage. Hij werd daar vorig jaar met alle egards ontvangen door onder andere premier Rutte en prinses Beatrix. Criticasters werden vakkundig op afstand gehouden.

Die vriendelijkheid lijkt voorbij. Koenders: 'Rusland heeft ons wakker geschud.'

Het toekomstige Nederlandse beleid ten aanzien van Rusland kenmerkt zich wat Koenders betreft als een 'uitgestoken hand' gecombineerd met een 'vuist'. Die strategie komt tot uiting in drie maatregelen:

Ten eerste moeten de economische sancties tegen Rusland worden voortgezet. 'De sancties doen Rusland wel degelijk pijn en ze werken.'
Ten tweede moet er 'meer worden geïnvesteerd in samenwerking binnen de NAVO zodat de reactiesnelheid wordt vergroot' om om de veiligheid van lidstaten te waarborgen. Zo patrouilleren onder meer Nederlandse F-16's in het Baltische luchtruim om Estland, Letland en Litouwen gerust te stellen. Ook levert Nederland militairen en materieel aan de snelle NAVO-reactiemacht. Probleem is dat deze flitsmacht in de praktijk nog niet werkt en daarmee weinig afschrikwekkend werkt richting Rusland. 'Het is nog een beetje een lege vuist', beaamt Han ten Broeke, delegatieleider van het Nederlandse parlement op de NAVO Assemblee. Voor het succesvol inzetten van de NAVO-reactiemacht is politieke wil nodig en moeten nationale parlementen een deel van hun soevereiniteit opgeven. Ten Broeke: 'Dat ligt heel gevoelig. Het Nederlandse parlement wil zelf ook graag betrokken worden bij een besluit om militairen uit te zenden naar een gevaarlijk gebied.'

Het derde element van het nieuwe Ruslandbeleid is het blijven zoeken naar een politieke oplossing en een 'nieuw evenwicht in onze relatie met Rusland'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden