Koele en kuulkes

Limburg viert het Jaar van de Mijnen. Vrijwel alle zichtbare sporen van de steenkolenwinning zijn verdwenen, alleen de nostalgie bleef.

Asgrauw sleet mijn opa aan vaderskant zijn laatste jaren in het Heerlense bejaardentehuis, altijd een zuurstoffles naast zijn fauteuil vanwege stoflongen. Je moest niet over Joop den Uyl beginnen, want die had als minister van Economische Zaken de sluiting van de steenkolenmijnen aangekondigd. Dat besluit, in 1965, markeerde voor veel Limburgers de neergang van hun provincie. Het knakte hun trots.

Na driekwart eeuw gingen de Hendrik, de Emma, de Laura, de Julia, de Maurits en alle andere mijnen alweer dicht. Hun zwarte goud was te duur geworden, mede door de in 1959 ontdekte aardgasbel in Slochteren. In totaal 45 duizend 'koelpieten' (mijnwerkers) stonden op straat toen op 31 december 1974 de laatste kolen werden gewonnen door de Oranje Nassau 1.

Alle sporen van het mijnverleden zijn in razend tempo verdoezeld. De ondergrondse mijnschachten, tot ruim 800 meter diep, werden afgesloten en gevuld met water. De zwarte afvalbergen werden gedeeltelijk afgegraven en maken nu discreet deel uit van het groene heuvelland. Lange Jan en Lange Lies gingen in 1976 tegen de vlakte, maar tot op de dag van vandaag spreken de Heerlenaren met liefde over de twee schoorstenen.

Als 11-jarig jongetje zag ik hoe in 1983 de iconische schacht 3 van staatsmijn Emma werd opgeblazen. Bij wijze van zwanezang verwoestte de 60 meter hoge kolos het voormalige kantoorgebouw van de mijnpolitie.

Hoge werkloosheid en een zekere verongelijktheid bleven achter; het leek haast alsof de twaalf koele en kuulkes (mijnen en mijntjes) er nooit waren geweest. Maar de laatste tijd is er een herwaardering voor het erfgoed. Heel 2015, vijftig jaar na het verdict van Den Uyl, viert Limburg uitbundig 'het Jaar van de Mijnen' met boeken, lezingen, exposities, culturele manifestaties. En, duizenden stoflongen ten spijt, met weemoed.

Bart Dirks

Foto's uit Limburg kolenland Studies over de geschiedenis van de Limburgse kolenmijnbouw

Sociaal Historisch Centrum voor Limburg/WBooks, €19,95 euro.

Limburg kolenland
Limburg kolenland
Limburg kolenland
Limburg kolenland
Limburg kolenland
Limburg kolenland
Limburg kolenland

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden