Koekje van eigen deeg voor Trump: Alabama negeert stemadvies en kiest Bannon-adept als senator

De Republikeinse verkiezingsstrijd in Alabama om een vrijgevallen Senaatszetel is gewonnen door de fundamentalistische oud-rechter, oud-cowboy en oud-kickbokser Roy Moore. De door Donald Trump gesteunde, iets gematigder kandidaat Luther Strange verloor. Het rechtse populisme binnen de partij laat zich dus niet meer in de fles stoppen, ook niet door de president.

Senator Roy Moore Beeld afp

De uitslag is een teken aan de wand voor het Republikeinse establishment. Moore won met een felle campagne tegen de partij-elite in Washington. Dat bewijst dat er nog veel ruimte is voor kandidaten die de onderbuik van het electoraat aanspreken. Waarschijnlijk zullen zich meer rebellen melden om bij de tussentijdse verkiezingen volgend jaar zittende Republikeinse leden van de Senaat en het Huis van Afgevaardigden uit het zadel te wippen.

Dat is geen nieuw fenomeen: de afgelopen jaren is de Republikeinse volksvertegenwoordiging al verhard, doordat gematigde leden het aflegden tegen onder meer de nieuwkomers van de Tea Party. Maar dat was ten tijde van president Obama: op de retorische golven tegen zijn beleid konden veel dwarsliggers aan land komen.

Trumpiaanse sentimenten

Nu blijkt dat de komst van een populistische dwarsligger in het Witte Huis daar niets aan heeft veranderd, en dat die populistische dwarsligger zelf daar ook niets aan kan veranderen. Trump, die vrijdag nog tijdens een rally zijn steun uitsprak voor Strange, werd verslagen door Trumpiaanse sentimenten.

Zo werd dompteur Trump gebeten door zijn eigen wilde dieren. Moore is een zuidelijke nationalist die met zijn bijbel en zijn pistool zwaaide tijdens campagnerally's, die afgeeft op de Islam, op andere rassen (hij zegt nog steeds dat Obama niet in Amerika geboren is), die homo's slecht vindt, en vooral voortdurend het Republikeinse establishment aanvalt.

Zijn evangelistische vuur (hij werd als staatsopperrechter ontslagen omdat hij weigerde een monument voor de tien geboden van het gerechtshof te halen) verschilt van de 'New Yorkse waarden' van Trump, maar de sentimenten die hij bespeelt zijn dezelfde. Daardoor was hij de gedroomde kandidaat van Stephen Bannon, de Breitbartbaas en voormalige chefstrateeg van Trump, die maandag met hem op het toneel verscheen om Mitch McConnell (leider van de Republikeinse Senaatsfractie en het gezicht van de gevestigde orde) te hekelen.

Luther Strange geeft zijn verlies toe. Beeld afp

Potentiële lastpak

Trump had op aandringen van onder meer zijn vice-president Mike Pence toch Strange gesteund, omdat het makkelijker regeren is met Republikeinse volksvertegenwoordigers die zich volgzaam opstellen. Moore is een potentiële lastpak; hij heeft zich bijvoorbeeld tegen het wetsvoorstel gekeerd waarmee de Republikeinen Obamacare wilden afschaffen. Niet conservatief genoeg, vindt hij.

Moore zette zich niet af tegen Trump, maar zei dat hij de ware (Trumpiaanse) religie vertegenwoordigde - en zei dus eigenlijk dat hij het beter wist dan Trump zelf. In een tweet dinsdagavond koos Trump eieren voor zijn geld, en feliciteerde hij Moore. 'Roy, WIN in Dec!'

Dan moet de Republikein het opnemen tegen Democratische kandidaat, Doug Jones. Normaal gesproken is dat een gelopen race - dit is Alabama, dit is 2017 - maar Moore is zo buitenissig, dat Jones nu wel een kansje zou kunnen maken.

De grote winnaar is vooralsnog Bannon, die op het juiste paard gokte en straks met Breitbart meer populisten in stelling kan brengen tegen mainstream Republikeinen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.