Koe maakt haar eigen vlees schoon

Melk heeft veel verborgen schatten. In Veghel halen ze die er een voor een uit. De nieuwste vondst is een stofje dat voedselvergiftiging door vlees tegengaat....

`De natuur is een fantastische productontwikkelaar', vindt D. Clark, onderzoeksdirecteur bij DMV International in Veghel. 'Om kalveren een optimale overlevingskans te geven heeft hij in melk allerlei zeer bruikbare stofjes gestopt. Ik wou dat ik hem hier in dienst had.'

De Schot probeert al die `fantastische producten' één voor één te isoleren. Vervolgens kijkt hij waarvoor de ontdekte stof kan worden gebruikt. Als blijkt dat er genoeg afzetmogelijkheden zijn, worden er buiten grote ketels neergezet, met filters erin, waaraan de gezochte stof blijft hangen.

In Veghel staat er al een groot aantal. 'Het is hier net een raffinaderij', zegt Clark. En inderdaad: De ketels en buizen doen denken aan de krakers van chemieconcern DSM in Geleen, die olie omzetten in allerlei kunststoffen.

Waar olie de kunststofindustrie bedient, levert melk grondstoffen aan de voedsel- en gezondheidsindustrie. Want de stoffen die de natuur ooit voor de kalveren heeft bedacht, blijken ook zeer bruikbaar voor de mens.

90 Procent van melk is water, maar de resterende 10 procent bevat allerlei nuttige stoffen. Melkeiwit helpt bij het oplossen van vet in water en is bovendien erg voedzaam. Het zit in worst, maar ook in babyvoeding. Lactose is mooi wit, bindt goed en is ideaal als drager van de werkzame stof in medicijnen. En wei-eiwit maakt toetjes lekker luchtig.

Zalmkwekers

Van sommige stoffen zijn de concentraties heel klein. Het is moeilijk om ze van de andere stoffen te scheiden. Bij lactoferrine en lactoperoxidase is dat wel gelukt. Lactoperoxidase is een actieve bacteriedoder. Zalmkwekers gebruiken het om sterfte onder de kleine visjes tegen te gaan en het zit ook in tandpasta van Zendium.

Lactoferrine is meer opbouwend van aard. Het stimuleert het afweersysteem, beschermt de darmen en het helpt bij het transport van ijzer in het lichaam. Lactoferrine is belangrijk voor de ontwikkeling van kalveren, maar nog belangrijker voor de ontwikkeling van baby's. Moedermelk bevat daarom tien keer zo veel van dit biologisch zeer actieve stofje.

Voor het inmiddels failliete biotechnologiebedrijf Pharming was dit verschil aanleiding om een menselijk gen in te bouwen in een koe. Pharming hoopte de grote hoeveelheden lactoferrine als medicijn te verkopen.

DMV maakt lactoferrine sinds 1994 op natuurlijke wijze. Met filters haalt het concern uit elke liter koemelk 0,1 gram lactoferrine. Dat gaat vooral naar Japan en de Verenigde Staten waar de stof wordt gebruikt in voedingssupplementen en babyvoeding.

Tot voor kort werd lactoferrine pas actief als het in de darmen terecht komt. Als je het toevoegt aan dood materiaal zoals vlees, is de werking. Maar daar heeft de Amerikaanse hoogleraar Nairan Naidu wat op gevonden. Door componenten toe te voegen wordt de lactoferrine geactiveerd en doodt het in een keer honderd tot duizend keer zoveel bacteriën.

Kippen

De Amerikaanse vleesfabrikant Farmland National Beef was er vier jaar geleden als de kippen bij om de rechten op de geactiveerde lactoferrine op te kopen. Een besmetting met de E.coli bacterie had net vijftien slachtoffers geëist en kostte een vleesproducent zelfs de kop. Andere vleesfabrieken gingen als de wiedeweerga aan de slag om de voedselveiligheid te vergroten en het imago van vlees op te poetsen. Naast de gebruikelijke reinigingstechnieken, zoals afspoelen met water en stomen, was er behoefte aan een nieuwe methode, die zelfs de meest hardnekkige bacteriën zou verwijderen.

De geactiveerde lactoferrine bleek te helpen. Het stopt de ontwikkeling van bacteriën, doodt ze of weekt ze los, waarna ze gemakkelijk kunnen worden afgespoeld. `Na een behandeling met geactiveerd lactoferrine is het aantal bacteriën minimaal honderd keer keer zo klein', weet S. Braun, directeur van de DMV Nutritionals.

Toen dat was bewezen, ging Farmland op zoek naar een partner die grote hoeveelheden lactoferrine kon produceren. En zo kwamen de Amerikanen in Veghel terecht, waar DMV jaarlijks drie miljard liter ondermelk (melk zonder vet) en kaaswei verwerkt. DMV en Farmland richten zich in eerste instantie op de Verenigde Staten. 'Het verbaasde ons hoeveel geld Amerikanen over hebben voor voedselveiligheid' zegt DMV- directeur C. de Jong. Hoeveel lactoferrine nodig is om een lapje vlees te reinigen wil hij niet zeggen. Wel hoeveel de consument moet betalen voor de extra veiligheid. 'De prijs van het vlees zal met 2 tot 10 procent stijgen.' Het wachten is alleen nog op goedkeuring van de Food en Drug Adminstration (FDA) en de Amerikaanse regering.

De verwachtingen van De Jong zijn hoog gespannen. 'Binnen tien jaar is het meeste vlees met lactoferrine behandeld.' Hij hoopt dat een stempel met `behandeld met lactoferrine' op den duur net zoveel impact heeft als de sticker met 'Intel Inside', die op bijna alle computers zit. Daarnaast wil DMV ook op zoek naar nieuwe toepassingen in de voedselindustrie. Ook op kip, vis, groente en fruit kan geactiveerde lactoferrine zijn bacteriedodende werk doen. Voor de lange duur denkt DMV aan gebruik in tandpasta en wondenhelers.

Clark zoekt ondertussen ijverig door naar nieuwe stoffen. Sommige concentraties zijn zo laag dat DVM op jaarbasis nooit meer dan enige kilo's kan produceren. Maar: hoe kleiner de concentratie, hoe sterker de werking, gelooft Clark. Over twee jaar hoopt hij met een stof op de markt te komen, die zo sterk is dat hij ook als medicijn dienst kan doen. `Voor patiënten die herstellen van chemotherapie, bijvoorbeeld', fantaseert hij. Hij denkt dat er nog tientallen zeer nuttige stoffen in melk zitten. 'De natuur heeft miljoenen jaren aan melk besteed. Dan moeten er nog meer schatten in zitten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden