Knusse Copperfield is verademing

David Copperfield naar Charles Dickens. Bewerking en regie: Bruun Kuijt. Nieuwe de la Martheater, A'dam t/m 7 januari...

Kerstmis doe je niet meer af met een boom en een stol. Er horen kerstmannen bij, glitterfeesten, cadeaus en romantisch vertier. Wat in Engeland sinds onheuglijke tijden traditie is, komt ook hier in zwang: theater voor het hele gezin, liefst een sprookje met een hoog Anton Pieckgehalte. Waarin ellende loutert, de goeden door en door goed zijn, de kwaden regelrechte schurken en waar de liefde overwint.

Welke schrijver leent zich beter voor zoiets dan good, old Charles Dickens? Zijn populairste roman David Copperfield heeft alles waar een groot publiek van houdt: humor, sentiment, avontuur en een hoop narigheid. Na een ongelukkige jeugd - vader dood, moeder dood, tiran van een stiefvader - zoekt de jonge David bescherming bij zijn bazige tante. Via allerlei baantjes komt hij terecht op een advocatenkantoor waar de kruiperige Uriah Heep de boekhouding ondermijnt.

Davids zwerftochten stellen Dickens in staat een groot aantal - inmiddels beroemde - figuren neer te zetten. De optimistische Micawber voor wie Dickens' vader model stond, die van het ene faillissement in het andere verzeild raakt of Davids dubbelhartige vriend Steerforth. Waar onze held ook verschijnt, hij wint moeiteloos de sympathie van zijn omgeving. Maar hij is goedgelovig, trouwt met het kindvrouwtje Dora tot hij, gelouterd door haar dood, tot inkeer komt en de ware liefde vindt.

Na het succes van de lunchvoorstelling Scrooge twee jaar geleden, waagt het Amsterdamse Nieuwe de la Martheater het opnieuw met een speciale kerstproduktie te komen. En deze David Copperfield is nergens beter op zijn plaats. In het knusse decor lijkt de tijd te hebben stilgestaan, de aankleding kan de makers niet ouderwets genoeg. Pruiken, houten benen, buiken en maffe typetjes, alles mag deze maand. Het plezier van de revue lijkt herboren.

Op dat kleine, intieme toneel rennen de acteurs af en aan, zich razendsnel stortend in tal van dubbelrollen. In zo'n hoog tempo en dikwijls zo onherkenbaar dat het grootste deel van het publiek die wisselingen niet eens in de gaten zal hebben. Ze spelen perfecte typetjes die ze tegelijkertijd weldadig op de hak nemen zonder ze onschadelijk te maken. Maar ze vertellen tegelijkertijd het verhaal waarbij ze uit hun rol stappen, een speelstijl die dit enthousiaste ensemble wonderwel past.

Nico de Vries is koetsier, paard en verteller tegelijk, elk ritje in de koets wordt dankzij hem een hoogtepunt. Wivineke van Groningen als het kindvrouwtje Dora levert grimmig commentaar op haar rol en Marjolijn Touw betrekt zelfs de hele zaal bij haar huwelijksperikelen. De meeste van Dickens' karakters zijn niet meer dan sterke typeringen van wie één eigenschap allesoverheersend is. Heep (een schitterende Laus Steenbeeke), de zalvende bedrieger die zich letterlijk in bochten wringt of de rondborstige Dick van den Toorn als Micawber, het zijn verrukkelijke stripfiguren.

De enige die niet behept is met tics is David zelf, Joep Onderdelinden houdt zijn figuur dicht bij zichzelf en laat alles met een verwonderde blik over zich heenkomen. Hoe aangenaam Onderdelindens verschijning ook is op het toneel, het gevaar dreigt dat hij teveel een zacht eitje wordt. Iets ondeugender mag David wel zijn.

Deze kerstproduktie steunt op de acteurs, de vormgeving is niet oogverblindend, maar de ongegeneerde pret van de spelers slaat onweerstaanbaar over op de zaal. Zo razen we in volle vaart door Dickens' roman. Natuurlijk zijn er grote gedeeltes weggevallen, maar Kuijts bewerking laat de toon van het boek mooi intact. Met een knipoog die de weg vrij maakt voor het ware sentiment. Het is uitnemend kerstplezier en een verademend alternatief voor al het mega-amusement dat ons elders belaagt.

Marian Buijs

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden