Knuffelen en dansen met Zora

Een robot die ouderen laat bewegen en straks ook kan signaleren wanneer een bewoner gaat dwalen. Zora maakt haar entree in Vught.

VUGHT - 'Meneer Kardol, over tien jaar hoeft u niks meer te doen', zegt Lina van Dun (90) lachend tegen de directeur van het zorgcentrum. Met zeven andere hoogbejaarden doet ze de armbewegingen van de robot na die op tafel danst op Viva Espana van Imca Marina. Armen gaan omhoog, handen worden gedraaid.

Daarna doet de 58 centimeter hoge robot gymnastiekoefeningen met een stok. 'Omhoog, midden, omhoog', zegt de robot. De zes dames en twee heren volgen zijn voorbeeld. Correctie: haar voorbeeld. Want de robot heeft een meisjesnaam, Zora. Dat staat voor: Zorg Ouderen Revalidatie Animatie.

De robot is gemaakt door het Franse roboticabedrijf Aldebaran en is specifiek voor een aantal zorgfuncties geprogrammeerd door het Belgische QBMT uit Oostende. In België is Zora al actief in enkele zorgcentra, Huize Elisabeth in Vught heeft de primeur in Nederland. 'De robot kan een rol spelen bij het bewegen en bij het animeren', zegt directeur Tinie Kardol. 'Ze kan mensen prikkelen mee te doen, die anders niet meedoen.'

undefined

Bingo

Mevrouw Van Dun neemt op verzoek de robot, die 12 kilo weegt, op schoot. 'Het is een flinke baby', zegt ze vrolijk. 'Ik denk dat ik haar maar mee naar boven neem, dan ben ik niet zo eenzaam.' De robot kan ook praten, aangestuurd via laptop of smartphone. 'Ben ik niet te zwaar?', vraagt Zora. Mevrouw Van Dun: 'Nee hoor, er kan best nog wel een kilootje bij.'

Volgens Kardol is Zora de eerste mensachtige robot in een Nederlandse zorginstelling. 'De robot vervangt geen personeel, maar assisteert het personeel', aldus de directeur. 'Het is echt niet zo dat we straks vijf Zora's hebben en acht mensen buiten kunnen zetten.'

Als de robot de oefeningen voordoet, kan de fysiotherapeut naast de mensen gaan staan en directer begeleiden bij de oefeningen. Zora kan ook animeren, zoals dansen, zingen en zelfs bingo spelen. Wim Quekel (85) kijkt gefascineerd naar de dansende robot op tafel. 'Leuk, die beweginkjes en dansjes. Hij houdt de mensen een beetje wakker.'

Volgens QBMT-directeur Fabrice Goffin zijn op dit moment dertig applicaties geprogrammeerd, waaronder rekenspelletjes voor dementerende ouderen en de krant lezen. Maar meer functies zullen volgen. Kardol hoopt dat de robot straks bijvoorbeeld ook kan 'signaleren' dat iemand de kamer verlaat en gaat dwalen. Tevens wil hij onderzoeken wat de zorgrobot 'emotioneel doet met de mensen'.

Huize Elisabeth heeft al knuffelrobot Julia in gebruik, een pluche zeehond die beweegt, met de ogen knippert en geluid maakt. Dementerende ouderen zijn er dol op. Zora is weliswaar minder aaibaar, maar kan ook op schoot worden genomen en zelfs praten.

De meeste ouderen in het zorgcentrum kijken eerst met een mengeling van argwaan en nieuwsgierigheid naar de nieuwe bewoner, die regelrecht lijkt te zijn weggelopen uit de speelgoedwinkel om de hoek. Later willen ze van alles van hem weten. Hoe werkt hij, wat kan hij? Sommigen nemen Zora bijna liefkozend op schoot. 'Ik heb nog nooit een robot in mijn armen gehad', zegt mevrouw Van Dun. Meneer Quekel vindt de robot 'gezellig', maar neemt hem niet op schoot: 'Dat is meer voor het vrouwvolk.'

Als Zora aan het eind van een oefening diep door de knieën gaat, klinkt het gevat uit de zaal: 'O jee, moeten wij dat ook doen?'

undefined

Bezoek

De robot brengt onmiskenbaar leven in de brouwerij. Volgens Goffin is in een Belgisch rusthuis tevens gebleken dat ouderen opeens meer bezoek krijgen van hun kleinkinderen. 'Dat is een bijkomend voordeel: de jeugd wil ook wel eens zo'n robot zien.'

De zorgrobot, die ook kan worden ingezet op scholen voor bijvoorbeeld autistische kinderen, kost 15 duizend euro. Robotica-expert Heico Sandee, bestuurslid van het landelijk platform Roboned, bevestigt dat Zora 'de eerste mensachtige robot is die wordt toegepast in een Nederlands verzorgingstehuis'.

Andere zorgrobotten zitten vooral nog in de onderzoeks- en ontwikkelingsfase, zoals robot Rose die bedoeld is voor de thuiszorg, of robot Amigo van de Technische Universiteit Eindhoven. Dat geldt in zekere zin ook voor Zora, die eveneens nog verder wordt ontwikkeld.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden