nieuwsgeldpers aan

Knot: ‘Opkopen schulden door ECB moet tijdelijk zijn’. Want eigenlijk mag het niet

De Europese Centrale Bank mag niet te lang doorgaan met het opkopen van schulden van landen. ‘Permanente financiering door de ECB van eurozonelanden is verboden volgens het Verdrag van Maastricht’, zei president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank vrijdag bij de presentatie van het jaarverslag.

Klaas Knot van De Nederlandsche Bank. Vrijdag waarschuwde hij dat de Europese Centrale Bank niet te lang mag doorgaan met het financieren van de landen in de eurozone door hun schulden op te kopen.Beeld REUTERS

De ECB heeft tot nu toe voor 2,6 biljoen (2600 miljard) obligaties in het eurosysteem opgekocht. Dat loopt dit jaar door nieuwe opkoopprogramma’s op tot 3,6 biljoen op een totale schuld van 10 biljoen euro. 

Hoe dat opkoopprogramma ooit moet worden afgewikkeld, weet Knot ook niet. ‘Ik stel dat op iedere vergadering aan de orde. Maar duidelijk is dat de regels van het Verdrag van Maastricht permanente monetaire financiering van eurolanden verbiedt.’ 

‘Dit zijn andere tijden’

Knot zei dat hij heeft ingestemd met het nieuwe opkoopprogramma van 750 miljard euro. ‘‘Het is duidelijk dat dit andere tijden zijn. De overheden moeten worden ontzien en de financieringslasten moeten niet te hoog oplopen. Daar was sprake van toen de Italiaanse rente sterk steeg en de spread, het renteverschil met Duitsland, opliep. Maar dat is wel tot rust gekomen.’

De ECB heeft nu de vrijheid meer dan eenderde op te kopen van iedere nieuwe staatslening van een bepaald land. ‘Daar waren wij op tegen.’ 

Probleem voor de ECB was dat de centrale bank al dicht tegen die grens aanzit. Van de Nederlandse staatsschuld van 400 miljard is al eenderde in handen van de ECB. ‘Dat klopt. Maar Nederland is van plan nog eens 65 miljard aan nieuwe staatsleningen te plaatsen vanwege de crisis. Dat zullen ook andere landen gaan doen. Daarom was er voldoende ruimte om het programma van 750 miljard euro ook te kunnen uitvoeren zonder de limiet buiten werking te stellen.’

Dat de ECB eerder een reddende hand uitsteekt bij een financiële crisis dan Brussel is niet zo gek, zei Klaas Knot. De centrale bank kan sneller en krachtdadiger reageren. ‘Maar we moeten wel samen optrekken’, benadrukte hij. Dat Brussel donderdag geen besluit kon nemen voor de plaatsing van coronabonds, terwijl de ECB tegelijkertijd wel op grote schaal obligatieleningen ging opkopen, is daar een gevolg van. ‘Ik constateert slechts dat er geen besluit is genomen, maar dat het later nog kan komen. Maar dat is een zaak van de politiek.’ 

Knot vindt dat het opkoopbeleid ertoe dient tijdelijke fricties in het eurosysteem te bestrijden. Die ontstaan doordat de rente in het ene eurozoneland veel sterker oploopt dan het andere door speculatie van marktpartijen.

Een winterslaap

Knot zegt dat ook DNB niet weet hoe lang de coronarecessie zal duren en hoe diep die zal worden. Hij hoopt dat de huidige lockdown in de economie slechts een winterslaap is, die geen permanente schade aan het bedrijfsleven zal veroorzaken. 

‘En op een gegeven moment moeten de sectoren weer ontwaken en moet de economie zich herstellen.’ Hij wees op de cijfers van China, dat vooropliep in deze crisis. ‘In China zijn de consumentenbestedingen 20 à 25 procent gedaald in het eerste kwartaal en de industriële productie 15 procent. Dat zou leiden tot een krimp van 4 tot 9 procent op jaarbasis.’ 

Ook in Nederland kan de recessie dieper worden dan die in 2008 na de kredietcrisis, denkt Knot. Maar de recessie kan ook sneller voorbijgaan, omdat de oorzaak een virus is en niet het financiële systeem zelf. 

Knot maakt zich geen zorgen dat banken opnieuw in gevaar kunnen komen. De buffers zijn heel sterk. Er zullen stroppen komen doordat leningen niet worden terugbetaald, maar dankzij overheidsgaranties is er ook zekerheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden