Knoops: rechter moet niet willen oordelen over uitspraken Wilders

Het was echt niet de bedoeling om er een circus van te maken, bezwoer advocaat Geert-Jan Knoops vrijdagochtend aan het begin van alweer de derde regiezitting in de zaak-Wilders in de beveiligde rechtszaal nabij Schiphol. Knoops had de 'intentie' een inhoudelijk pleidooi te houden tegen de beslissing van het OM om Geert Wilders te vervolgen voor de 'minder, minder'-uitspraken uit maart 2014.

Geert Wilders in het Justitieel Complex Schiphol voor het vervolg van de strafzaak tegen hem.Beeld anp

Dat was voordat de advocaat alle registers opentrok om in negentig pagina's verweer de handelswijze van het OM te bekritiseren. Hij begon in de Verenigde Staten, in 1803, waar de basis lag van een doctrine in het Amerikaanse strafrecht waarbij rechters zich 'in principe' onthouden van rechtszaken die gaan over politieke vraagstukken. Dat deze doctrine geen basis heeft in Nederlandse jurisprudentie laat onverlet dat de rechter af moet zien van de mogelijkheid om over de uitspraken van Wilders te oordelen, stelde Knoops.

Want daarmee, zo zei hij, gaat de rechter zich een oordeel vormen over de politiek van de heer Wilders. Over het verkiezingsprogramma, over het electoraat en, uiteindelijk, over de democratie. 'Zeer gevaarlijk. Het proces is politiek geladen.' Daarmee was Knoops terug bij het kernbezwaar tegen de vervolging zoals hij, en Wilders, dat vanaf het begin hebben uitgedragen: het is een politiek proces.

'Verkort uitdragen verkiezingsprogramma'

Advocaat Knoops betoogde verder dat Wilders met zijn uitspraken feitelijk niets anders had gedaan dan 'het verkort uitdragen' van zijn verkiezingsprogramma. Dat was zijn plicht als politicus naar zijn electoraat toe. Eindeloos herhaalde Knoops dat 'bijna 1 miljoen' mensen op de PVV hadden gestemd en dat 43 procent van de Nederlanders de bewuste uitspraken over Marokkanen ondersteunde blijkens een peiling van Maurice de Hond. 'Vervolging betekent daarmee dat het kiesrecht wordt aangetast.'

Daarbij had Wilders, ging Knoops verder, de uitspraken van context voorzien door vijf ordners van 'data en wetenschappelijk bewijs' aan te dragen in het verhoor bij de recherche en waren de uitspraken in lijn met wat hij sinds 2005 'expliciet constant en herhaaldelijk' had uitgedragen sinds 2005. Marokkanen komen simpelweg vaker voor in criminaliteitscijfers, zei Knoops. 'Daar zit niets verbloemds raciaals achter'. Het is de 'contextuele waarheid' van zijn uitspraken.

Langdradig pleidooi

De advocaat formuleerde rustig en precies, maar zijn pleidooi was langdradig. Het belangrijkste verweer - het is een politiek proces - kwam in vele gedaanten terug. Zoals toen Knoops een lijstje van politieke uitspraken opsomde van de laatste tien jaar. Van Rob Oudkerk ('kut-Marokkanen') tot premier Mark Rutte over Turken ('Pleur op'). 'Controversieel en choquerend voor sommigen wellicht, maar passend binnen het politieke debat.' Het verwijzen naar de uitlatingen van andere politici om te laten zien dat zij niet en hij wel wordt vervolgd behoort tot het vaste repertoire van Wilders. Eerder riep hij op tot het doen van aangifte tegen PvdA'ers Samsom en Spekman, die volgens hem veel verregaandere uitspraken deden over Marokkanen.

Uitvoerig droeg Knoops voorbeelden aan van Wilders' partijpolitieke standpunten over Marokkanen. 'Dit gedachtegoed wordt al jaren veelvuldig en consistent uitgedragen.' En er kwamen weer voorbeelden. Hij en Wilders weten ook dat de rechtszaak enorme aandacht genereert, live via internet wordt uitgezonden en precies aan de vooravond van de verkiezingscampagne gepland staat. Dan hoef je er geen circus van te maken om nog eens extra de partijpolitieke standpunten te benadrukken. Of desnoods tien keer.

In een uiterst korte reactie -achttien minuten - op het urenlange pleidooi van Knoops zei het OM dat alleen de rechtbank kan oordelen of Wilders zich met zijn uitspraken schuldig heeft gemaakt aan een strafbaar feit. Daarom moet het proces tegen hem doorgaan, betoogde officier van justitie Sabina van der Kallen. Zij vond dat advocaat Knoops een 'allegaartje' aan redenen had gegeven waarom het OM niet-ontvankelijk zou zijn. De uitlatingen van andere politici zoals Rutte en Aboutaleb zijn volgens haar niet te vergelijken met de uitspraak van Wilders. Ook is de context wel degelijk meegenomen in de afweging of tot vervolging van Wilders moest worden overgegaan.

Op 14 oktober beslist de rechtbank of het strafproces tegen de PVV-voorman eind oktober verder gaat of wordt gestopt.

Advocaat Maarten t Sas, Geert Wilders, advocaat Geert-Jan Knoops in het Justitieel Complex SchipholBeeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden