KNMI: Watertekort Nederland wordt nijpender, maar kans op weeromslag neemt toe

Het watertekort in Nederland wordt steeds nijpender. Het huidige neerslagtekort staat op 282 millimeter en zal de komende twee weken waarschijnlijk verder stijgen naar 306 millimeter, voorspelt het KNMI donderdag. De Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW), het ‘crisisoverleg’ van de waterbeheerders, neemt de komende week mogelijk extra maatregelen om het waterpeil in laaggelegen gebieden op aanvaardbaar niveau te houden. Er is nog wel voldoende drinkwater.

Het LCW meldde donderdagmiddag dat de wateraanvoer door de grote rivieren nu snel afneemt. Die aanvoer bleef ondanks de droogte lang op peil doordat er in de Alpen de afgelopen winter erg veel sneeuw is gevallen. Daardoor werd de Rijn gevoed met extra smeltwater. Ook regende het in juni nog in de brongebieden van de Rijn en de Maas, maar nu is het daar droog.

De Rijn brengt momenteel minder dan 1.000 kubieke meter water per seconde het land binnen. Dat is onder de kritische grens van 1.100 m3 per seconde. De LCW, die in tijden van droogte de landelijke waterverdeling coördineert, verwacht dat de aanvoer van Rijnwater volgende week zal dalen naar 900 m3 per seconde.

Grondwaterputten

Tot grote problemen leidt dat allemaal nog niet. De drinkwatervoorziening komt niet in gevaar en de landbouwschade lijkt tot nu toe mee te vallen. Veel boeren hebben grondwaterputten en op de meeste plaatsen mogen ze ’s nachts hun gewassen nog met oppervlaktewater beregenen. De Europese Commissie is de boeren die onder de droogte lijden donderdag te hulp geschoten. Meerdere EU-lidstaten willen hun boeren steunen door bepaalde regels te versoepelen, zoals het eerder uitbetalen van inkomenssteun. Brussel heeft dat verzoek van de lidstaten ingewilligd.

Door de droogte neemt wel de verzilting in West-Nederland licht toe. Omdat de rivieren minder water uit het oosten aanvoeren, dringt zout zeewater vanuit het westen verder het land binnen dan normaal. Op diverse plaatsen zetten waterschappen noodpompen in om de polders en laaggelegen landbouwgebieden van extra zoet water te voorzien. De LCW waarschuwt dat de hoge watertemperatuur het risico op het ontstaan van blauwalg en botulisme vergroot en raadt zwemmers aan zich uitsluitend in officieel zwemwater te begeven.

Weeromslag

De kans op een weeromslag neemt ondertussen toe. Het KNMI schat die nu op circa 50 procent. Volgens de recentste weersvoorspelling houdt het (zeer) warme, droge weer nog tot volgende week woensdag aan. Daarna acht het KNMI de kans op wisselvalliger en koeler weer inmiddels iets groter dan de kans dat het huidige weerbeeld voortduurt.

Het absolute droogterecord uit 1976 blijft in dat geval waarschijnlijk buiten bereik. Destijds bedroeg het grootste neerslagtekort (eind augustus) 344,5 millimeter. De julimaand was in 2018 weliswaar droger dan in 1976, maar om het record van 42 jaar geleden te breken moet het hemelwater ook in augustus grotendeels verstek laten gaan. Als het volgende week iets meer gaat regenen (40 tot 50 millimeter per week), blijft het record uit 1976 in de boeken staan.

Hoosbuien

Vijftig millimeter regen per week is trouwens onvoldoende om het huidige neerslagtekort van bijna 300 mm in te lopen, zegt een woordvoerder van het KNMI. ‘Om de situatie te normaliseren moet het echt regelmatig gaan regenen, wekenlang 10 tot 15 mm per dag.’ Hoosbuien zijn veel minder effectief, aldus de KNMI-woordvoerder. ‘De grond is zo kurkdroog dat die geen grote hoeveelheden water ineens kan opnemen. Bij een stortbui loopt het meeste water meteen het riool in en schiet de bodem er weinig mee op.’

Wat de droogte met ons land doet

Honderden boeren hebben vanwege de droogte een schadeclaim ingediend bij de grootste twee agrarische verzekeraars. Er is zo weinig neerslag gevallen, dat de verzekeraars moeten uitbetalen. Vlak voor de oogst wordt bepaald hoe groot het totaalbedrag zal zijn.

De hitte, we zullen er mee moeten leren leven. Een temperatuur van 38,6 graden  mat dorpsdokter Jan Thate 74 jaar geleden in zijn achtertuin. Warmer werd het de afgelopen dagen niet, maar het record wordt steeds vaker bedreigd. ‘Onze kinderen gaan nog heel wat meemaken.

Controleurs van het waterschap kijken of boeren zich houden aan het verbod op het gebruik van oppervlaktewater om hun land te besproeien. Verslaggever Mark Misérus ging mee. ‘Hoe langer het verbod geldt, hoe groter de irritatie wordt bij boeren dat ze niet meer mogen sproeien.’

De droogte heeft een paar opmerkelijke gevolgen, van strooiwagens (in de zomer!) tot uitstervende diersoorten. Dit zijn er vier.

Bomen en struiken laten hun bladeren vallen en dieren op de Veluwe draaien overuren op zoek naar water en voedsel. De natuur probeert te overleven. Boswachter Lennard Jasper laat zien hoe flora en fauna reageren op de droogte. ‘Alles staat in de overlevingsstand.’  

200.000 liter IJsselwater per minuut het achterland in: Nederland nathouden is een ware kunst

Gezien de extreme droogte is het opvallend dat de overlast niet groter is. Burgers mogen nog gewoon hun tuin sproeien, de binnenvaart is nauwelijks gestremd. Yvonne Hofs gaat op zoek naar het geheim achter ons dagelijks water.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden