Knen

Tygo Gernandt (30) speelt met Het Vervolg in De getemde feeks van Shakespeare. Een opmerkelijke keuze: hij is vooral bekend door optredens in tv-series....

'Ik was vereerd, ja. Een erkenning, zelfs nog na het Gouden Kalf voor Van God los. Maar het is geen droom die werkelijkheid wordt. Ik speel al lang theater, vanaf mijn vijfde, en dan kom je Shakespeare vaker tegen. Maar ik wist het nooit zo zeker. Shakespeare? Shakespeare? Wil ik dat wel? Ik verplaats me dan in de gedachtewereld van mijn halfbroer van achttien. Zal hij het begrijpen? Zal hij het leuk vinden? Het was een angst van mij, dat ik zest gaan staan en Hamlet moest gaan declameren: Oh, dat dit al te morse vlees kon smelten... Dat kan ik niet spelen, dat voel ik niet.

'Nu heb ik teksten die dezelfde waarde hebben, maar veel dichter bij me staan. Regisseur Matthijs Ris er een meester in dat hele Shakespeariaanse bij Shakespeare weg te halen, en tegelijkertijd de zo typerende cadans van de zinnen in rijm en ritme te bewaren. Het is zeer eigentijds geworden. Hij kiest met opzet niet voor zware barokacteurs. Het moet naturel. Je moet de teksten zwaar tot je nemen, zo diep, totdat je er alles mee kunt doen.

'Het klikte met Matthijs. Artistiek directeur Hans Trentelman, die zelf Monument voor mijn vader had geregisseerd waarin ik met Frits Lambrechts speelde, had gezegd: ik zou het te gek vinden als je Tygo nam. Ik denk dat hij me uiteindelijk selecteerde op het g, het volledig op gevoel spelen en het hem veel geven.

'Ik ben geen acteur die wacht op regieaanwijzingen. Matthijs werkt heel erg vanuit de vorm. Je kijkt immers als publiek naar een beeld. Dat is de basis. Hij is dan nog helemaal niet bezig met karakters. Dan is het prettig met acteurs te werken die niet alleen maar bij hun tekst en in het stramien blijven, maar die zonder aanwijzingen ineens naar de andere kant van het toneel lopen, iemand een pets in het gezicht verkopen, een fles wijn achterover koppen, en weer teruglopen. Dat bedoel ik. Zo iemand ben ik.'Je kunt van Petruchio, die trouwt met Katharina, snel een ontzettende klootzak maken. Alles in die tijd draaide om mannen. Vrouwen kwamen er niet aan te pas. Het zal misschien wel zo bedoeld zijn. Maar je kunt het ook anders interpreteren. Petruchio is er getuige van hoe Katharina al door haar vader wordt mishandeld. Hij gaat zelf ook ver. Hij put haar uit, maar door haar te breken - dat kun je best vrouwenh noemen - vindt ze haar eigenwaarde terug. In haar monoloog laat ze zien hoe lelijk de man is, en hoe scheef zijn beeld. Ze maakt duidelijk dat ze buigt, maar ook dat ze beter weet. De mannen zijn de losers. Wij ratelen maar door, maar zij denkt na.

'Petruchio behandelt niet alleen zijn vrouw zo wreed, hij doet het met iedereen. Het is zijn manier van omgaan met mensen. Feitelijk is hij ontzettend eenzaam. Het is een rol die wel aan me hangt. Ik kan een soort agressie geven, die toch, eh, betrouwbaar is, of waar misschien wel een soort liefde onder zit. Het is niet alleen maar uit, wh platte haat, iemand kapot maken, of geniepig plezier hebben in vernederingen, maar meer uit pijn dat soort dingen doen. Dat dubbele zit bij mij, denk ik. De rol van Maikel, de bendeleider in Van God los, had dat ook.

'Ik zoek altijd de uitersten op in mijn spel. Ik geef de max. Tweehonderd procent. Tussen de scs door, op de set, ben ik altijd heel druk, om een rol te kunnen blijven voelen. Het ADHD-kindje, hoor ik vaak. Ik neem het zelfs mee naar huis. Mijn vriendin merkt het ook: ik maak soms zo'n rotopmerking die Petruchio ook had kunnen maken. Hoor eens, je bent nu niet aan het spelen, zegt ze dan.

'Met film is dat nog extremer. Dan ben je veertien tot vijftien uur per dag in dat karakter bezig. Bij Van God los had ik een kwartier nodig om in de persoon van Maikel te kruipen, om zijn ogen te krijgen. Die blik kon ik niet zo maar loslaten. Zat ik thuis op de bank nog zo te kijken. Na bepaalde scs zat ik echt te shaken. Dan schrik je wel van jezelf, maar je hebt het in elk geval wel gevoeld. Die moord op een oude vrouw in de keuken, of die executie van die Turk in de kassen. Een pistool doorladen, een hoofd vastpakken en dan zeggen: hlootzak, je hebt niks fout gedaan, maar ik neem je leven toch, jongen. Echt, als er een kogel in had gezeten, had ik hem er doorheen gejaagd, daar ben ik van overtuigd.

'Als je er zo over praat dan is het een zielig beroep, acteren. We vluchten allemaal van onszelf weg. Eigenlijk voel ik me als ik speel lekkerder dan dat ik ben. Alles valt van je af. Je hebt geen problemen meer. Als ik thuis barstende koppijn heb, ben ik dat kwijt op de set. Echt, zo werkt het.

'Misschien is het ook wel nieuwsgierigheid. Ik heb mogen ervaren hoe het is een zwaar psychotische kerel te zijn die zo maar een trekker kan overhalen, mogen voelen hoe een jongen te zijn die homo is, me kunnen verplaatsen in een zware junk. Dat is te gek. Het verrijkt mijn leven. Je raakt in een rush. Het doet zo veel met je van binnen.

'Er zijn acteurs die kunnen het op techniek. Met een zekere afstand. En dan kunnen ze nog spelen als een dijk, begrijp me goed. Dat is knap. Dat lukt me niet. Ik probeer het wel wat meer, de laatste tijd, want die heftigheid maakt je kapot. Maar ik hou er niet van: in de verte kijken, de suggestie wekkend dat je, ik noem maar iets, nadenkt over de zin van het leven, en dat je intussen in je hoofd de tafel van 24 oefent. Ik wil t kwaad zijn als ik kwaad moet zijn. Ik sla liever met m'n kop drie keer tegen de muur aan om te weten hoe het voelt als je dan aaauuuw! zegt.

'Het grootste verschil tussen film en toneel is de spanningsboog. Bij film wordt je geacht tussen de opnames naar veertig, of beter nog, nul procent van je rol te gaan, en ineens naar tweehonderd als alles klaar is. Van niks naar, b g. En dat zo'n 45 keer per dag.

'Bij toneel is de focus heel anders. Vanaf acht uur, half negen 's avonds is het anderhalf uur knen. En dan afdouchen onder het applaus van het publiek. Wsh. Ontspanning. Biertje. Een feest, echt.

'Als je thuiskomt na een dag filmen, zit je al weer de scs voor de volgende dag door te nemen. Maar dat wil niet zeggen dat er geen voldoening is. Goed, er is geen publiek, geen applaus. Maar als je een take hebt gedaan, kan er dat besef zijn: dit was 'm! Misschien hangt er wel een schaduw van een microfoonhengel boven en kan de regisseur hem niet gebruiken, jammer dan, maar de voldoening neem je niet meer weg. Bij Van God los was bijna iedere take meteen raak. Pieter Kuijpers, de regisseur, sloeg bijna elke keer steil achterover. Verdomme jongens, nog maar een keer, alleen voor de zekerheid, maar laat dit hem zijn. Take na take na take.

'Ik heb alleen de televisieschool gedaan, vier jaar tijdens de middelbare school. De weekeinden en dikwijls nog in vakanties. Daar heb ik veel geleerd. Het klein houden, het naturel spelen, mijn Amsterdamse accent verbergen. De toenmalige directrice raadde me af om naar de toneelschool te gaan. Daar leren ze je meer af dan aan, waarschuwde ze. En met degens waren we elkaar op de televisieschool ook al te lijf gegaan.

'Vanaf mijn vijfde was ik al met acteren bezig. Mijn moeder stuurde me naar het kindertheater De Krakeling in Amsterdam, omdat ik me thuis altijd aan het verkleden was. Ik ging in een jurk van mijn moeder naar school. Als er vriendjes kwamen, stond ik al als woeste ridder uitgedost bovenaan de trap. Durfden ze niet naar binnen. Dan zei mijn moeder: doe nou iets normaals aan en ben gewoon Tygo!

'Ze heeft me altijd gestimuleerd. We kozen scholen waar veel aan theater werd gedaan, zoals op de Open Schoolgemeenschap in de Bijlmer. In het weekeinde stond ik vaak op podia, zoals in een musical van Annie M.G. Schmidt, een kinderopera of figureerde ik in een spotje voor de Olympische Spelen. Maar ze zei wel vaak: ga iets anders doen, want dit is geen toekomst. Ik heb wel gezocht hoor, een lerarenopleiding, fysiotherapie, proftennissen zelfs, maar dat konden mijn enkels niet aan. Maar ik kreeg steeds meer werk. Theater, maar ook veel tv.

'Ik heb keer in een soap gespeeld, Goede Tijden Slechte Tijden. Ik was toen zestien jaar. Vtien jaar geleden dus, hMaar het grote publiek blijft me maar als soapster zien, terwijl ik voor de rest alleen maar dramaseries heb gedaan: Fort Alpha, Combat onder meer, en een comedy, Garage. Ik bgeen soapie!

'Maar ik ben altijd gewild geweest bij de bladen. Als ik op een premi ben, lopen ze rechtstreeks naar mij. En collega's als Thekla Reuten, Jacob Derwig of Frans Lammers - en dat zijn bepaald niet de minsten - zien ze nauwelijks staan. Peter Paul Muller speelt notabene de hoofdrol in De Dominee, en ik echt een heel kleine bijrol, maar de pers komt alleen wanneer Tygo op de set is.

'Weet jij hoe het komt? Ik denk dat ik lekker eten ben voor het publiek. Wat het kennelijk nog interessanter maakte is dat ik in het verleden vriendinnen heb gehad die ook werkten in film-en televisieland. Een setje! Mooi plaatje. Je staat in bladen waarin je liever niet staat, die je niet eens spreekt. Het maakt zichzelf. Vergeet niet dat je soms contractueel verplicht bent mee te werken aan publiciteit.

'Ik heb inderdaad ook wel eens meegedaan aan programma's die je Bekende Nederlander maken. Het Swingpaleis bijvoorbeeld, maar dat was keer, en dat wordt dan wel negentig keer herhaald. Daaraan hebben zo veel mensen meegedaan. Peter Paul zelfs. Read my Lips, waarbij acteurs komisch bedoelde teksten inspraken onder bestaande beelden, diende zich aan toen ik na een periode alleen maar spelen, spelen, spelen wat anders wilde. Schrijven, produceren, humor; ik kon er alleen maar weer wat van opsteken.

'Maar ik doe al enige tijd niks meer in dergelijke programma's. Het laatste was I love the nineties. Spelletjes, quizen; het is afgelopen. Het moet enige inhoud hebben. Ik werd er gek van alleen maar Tygo Gernandt te zijn. Ik ben acteur, ik wil iemand anders zijn.

'Ik neem geen afstand van wat ik gedaan heb. Fort Alpha is een van de beste jongerenseries ooit gemaakt. Op school, thuis; iedereen had het over die serie. Alle omroepen zijn nog steeds op zoek om zoiets nog een keer te maken, maar het lukt ze niet. Combat was met geld van het leger zo groots opgezet. Twaalf tanks, vijfhonderd figuranten, helikopters boven je, zes cameraunits, en dan: actie! Er kwam een compleet land in beweging. Garage was geen succes. Waarom zou ik dat niet toegeven? Het script was niet goed. Na drie weken ben ik huilend weggelopen, maar ook weer teruggekeerd. Je hebt een contract. Maar ik heb er als Lennie wel leren timen, voor live publiek. Hoe je een kuttekst toch kunt opvrotten. Zo draai ik negatieve ervaringen om tot iets positiefs. Dat is mijn instelling. Je kop stoten, en weer wijzer verder.

'GTST was nieuw, toen. Er keken vier miljoen mensen naar. Ik dacht echt: yeah man! Maar ik ben vier keer echt kotsend de trap opgelopen thuis. Ik was er zo ongelukkig. Je hoeft niks te kunnen. Tekst opzeggen, weg. Als het fout is, snijden we het er wel uit. Doei. Het had niks met spelen te maken. Dan sla ik dicht.

'Ik hoef tegenwoordig als freelancer geen rollen te spelen waar ik geen zin in hebt. Nu helpt het dat ik veel stemmen onder commercials doe. Van jongsaf imiteerde ik al. Johan Cruijff, dominee Gremdaat, Willem Ruis, mijn opa. Die spotjes zijn fantastisch om te doen, je maakt een product echt af. En het geeft me de financi mogelijkheden om selectief bij het aannemen van werk te zijn.

'Na Maikel en Petruchio, die zeker raakvlakken hebben, ontstaat misschien wel het gevaar dat je altijd voor hetzelfde type wordt gevraagd. Ruw, maar niet zo maar ruw. Maar je hebt het ook zelf in de hand. In de volgende film waarin ik speel, Joyride van Frank Herrebout, ben ik een introverte student. Dat kan interessant worden. Misschien ontdek ik wel onvermoede kanten in mezelf. Rust, stilte, niet altijd het hart op de tong. Vreemd eigenlijk, dat je als acteur via een ander personage meer over jezelf te weten komt. Al wordt het wel steeds moeilijker om te bepalen wat van het spelen komt en wat nog van Tygo is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.