Update

KNAW voegt zes instituten samen in tropeninstituut

Nederland krijgt één groot geesteswetenschappelijk instituut in Amsterdam. Instituten als het NIOD en het Meertens Instituut zullen binnenkort worden samengebracht in het oude tropeninstituut KIT. Dat bevestigt het bestuur van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), waaronder deze instituten vallen, aan de Volkskrant.

Interieur van het Tropenmuseum in Amsterdam. In het gebouw in Amsterdam wil de KNAW zes instituten samenbrengen. Beeld anp

Dat de KNAW zes van haar instituten wilde samenvoegen werd een jaar geleden bekend. Nu is de knoop doorgehakt over de locatie. Als de ondernemingsraad eind februari de plannen goedkeurt, zullen de instituten in de loop van 2015 naar het tropeninstituut KIT in Amsterdam-Oost verhuizen. Het tropeninstituut raakte vorig jaar definitief zijn subsidie kwijt en moest noodgedwongen zijn collectie in de verkoop doen. Sinds de jaarwisseling staat het gebouw grotendeels leeg.

De instituten die gaan verhuizen zijn het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD), het Meertens Instituut (taal en cultuur), het Huygens Instituut voor Nederlandse geschiedenis in Den Haag, en het Netherlands Institute for Advanced Studies (NIAS) in Wassenaar. Het Leidse Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) vormt een uitzondering, want dat zal fysiek in Leiden blijven en alleen inhoudelijk gaan samenwerken. Datzelfde geldt voor het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) dat vlakbij in Amsterdam is gevestigd.

Fusie die geen fusie mag heten
Het is de uitkomst van ruim een jaar gesteggel over een fusie die geen fusie mag heten. In februari 2013 volgden op de aankondiging bezorgde reacties, met name van het NIOD en het KITLV.

 
Natuurlijk is het goed voor de efficiency als je bij elkaar zit, en voor de ict. Je hebt geen vijf portiers nodig, dus op termijn zullen er mensen verdwijnen. Maar we investeren ook
Directeur Theo Mulder van de KNAW

Het NIOD vreesde verlies van de eigen identiteit en was fel gekant tegen het idee dat onderzoek en collectie gesplitst zouden worden. 'Dat zal niet gebeuren', zegt directeur Theo Mulder van de KNAW. 'Het pand van het KIT is groot genoeg, dus het archief kan op dezelfde locatie als de onderzoekers worden gehuisvest.'

Aan de wetenschappelijke autonomie van de instituten wordt niet getornd, zegt Jan Willem Gunning, die als bestuurder Letteren van de KNAW voor het project verantwoordelijk is. 'Het is nooit de bedoeling geweest ze samen te voegen tot een megalomaan instituut. Ze komen fysiek bij elkaar en we hopen op inhoudelijke samenwerking.' Dat het centrum wel een nieuwe naam krijgt, werktitel 'Humanities Center', doet daar volgens hem niets aan af: 'Het wordt geen gefuseerde eenheid en de eigen namen blijven ook bestaan.'

De reden voor de samenvoeging is inhoudelijk. 'Dit is geen bezuiniging', zegt Mulder. 'Natuurlijk is het goed voor de efficiency als je bij elkaar zit, en voor de ict. Je hebt geen vijf portiers nodig, dus op termijn zullen er mensen verdwijnen. Maar we investeren ook.'

Te verschillend
Directeur Henk Wals van het IISG is enthousiast over de samenwerking op digitaal gebied. Op onderzoeksgebied zijn de instituten te verschillend, zegt hij. 'Dialecten in Limburg en mondiale arbeidsrelaties vallen niet in hetzelfde onderzoeksprogramma. Daarom blijven de instituten ook autonoom. We zullen alleen nauw samenwerken.'

Het NIOD wil nog niet reageren, omdat 'dit officieel nog niet bij ons bekend is', aldus een woordvoerder. Bij de KNAW zijn ze enthousiast. Gunning: 'Het zal een modern instituut met wereldallure worden, waarop internationale jonge wetenschappers afkomen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden