KNAW: regels voor onderzoek aanscherpen

De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) zet een commissie aan het werk om fraude in de wetenschap tegen te gaan. De commissie gaat onder meer bestuderen of wetenschappers hun onderzoek wel controleerbaar genoeg maken en of opleidingen meer moeten doen om de spelregels van de wetenschap over te brengen.

AMSTERDAM - Zo wil de KNAW het 'wetenschappelijk integer handelen op de werkvloer' verbeteren. Het genootschap had al een commissie in de grondverf staan die moest uitzoeken of wetenschappers meer van hun onderzoek kunnen vrijgeven zodat latere controle mogelijk blijft. De recente affaire Stapel leidt tot extra druk op de ketel.


In de bijgestelde opdracht ligt daarom meer nadruk op wetenschappelijke eerlijkheid. Zo wil de commissie in kaart brengen hoe verschillende vakgebieden in de praktijk gegevens verzamelen, verspreiden en archiveren, 'inclusief de normen die de direct betrokkenen daarbij hanteren'.


'Iedereen ging er vanuit dat wetenschappers altijd eerlijk zijn', zegt commissievoorzitter en socioloog Kees Schuyt. 'Sjoemelen doe je niet en statistiek pas je altijd zo goed mogelijk toe. Maar nu blijkt dat niet zo vanzelfsprekend te zijn.' Toch wil de commissie geen 'wetenschappelijke zedenpolitie' zijn, benadrukt Schuyt. 'We denken niet dat meer regeltjes dit oplossen. Het gaat erom dat de bestaande wetenschappelijke spelregels beter worden geïnternaliseerd.'


Uiteindelijk moeten de universiteitsbesturen en de KNAW de adviezen van de commissie ten uitvoer brengen. Schuyt denkt dat de universiteiten daar na de zaak Stapel behoefte aan hebben.


De KNAW-commissie volgt op recente initiatieven voor meer openheid in de wetenschap. Zo dringt onderzoeksfinancier NWO erop aan dat wetenschappers die met NWO-geld werken hun data toegankelijk maken. Ook zijn er steeds meer sites waar onderzoekers gegevens zoals klimaatmetingen onderbrengen voor algemeen gebruik.


De KNAW-commissie bestaat naast Schuyt uit louter zwaargewichten. Zo hebben epidemioloog Jan Vandenbroucke, Spinozapremiewinnaar Jozien Bensing en de Utrechtse rector magnificus Bert van der Zwaan zitting. In april moet het advies af zijn.


------------------------------------------------------------------------------


Opnieuw voorbeeld van verfraaien gegevens

De Radboud Universiteit Nijmegen heeft een promovendus betrapt op het 'verfraaien' van onderzoeksgegevens. Hoewel dat al anderhalf jaar geleden gebeurde, komt het verhaal nu pas naar buiten, via het Algemeen Nijmeegs Studentenblad. 'Hij is niet gepromoveerd', zegt decaan Stan Gielen van de faculteit natuurwetenschappen, wiskunde en informatica, waar de zaak zich afspeelde. De universiteit koos er destijds voor geen ruchtbaarheid aan de affaire te geven, vanwege 'het belang van de betrokkenen', aldus rector magnificus Kortmann in het studentenblad.


Gielen heeft onlangs besloten dat promovendi bij hun aanstelling voortaan een document krijgen waarin nog eens staat hoe ze zich dienen te gedragen. Dat is vooral handig voor onderzoekers uit het buitenland, denkt Gielen. De betrapte promovendus was overigens Nederlander.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden