Kluwertopman streed tegen de uitwassen van het kapitalisme

In een felle strijd met Pierre Vinken wist Joop Alberdingk Thijm in 1987 te voorkomen dat diens Elsevier zijn Kluwer zou overnemen.

Beeld anp

In 1987 was Joop Alberdingk Thijm een vertrouwd gezicht in Nederland. Hij stond dagelijks in de kranten en verscheen op het journaal. Zijn uitgeverij Kluwer was het doelwit van een vijandig overnamebod van Elsevier-topman Pierre Vinken. 'Hij is echt boos', zei zijn naaste medewerker toen tegen de Volkskrant. 'En onderschat hem niet. Hij loopt te glimlachen, maar kan bikkelhard zijn. En hij heeft invloed.'

Het werd een felle strijd in hetzelfde jaar dat de film Wall Street met Michael Douglas een grote kaskraker was. De strijd om Kluwer was de werkelijke versie in de polder. Joop Alberdingk Thijm was de good guy die stond tegenover de bad guy Pierre Vinken. 'Beheerst, doordacht, zonder emoties en groeiend in zijn rol als de beschermer van de bedreigde underdog bespeelt hij de publieke opinie en legt hij onvermoeibaar uit waarom Kluwer geen deel wenst uit te maken van Elsevier, de concurrent die het zo hoog in de bol heeft', aldus deze krant.

En zoals ook in de meeste filmscenario's won de good guy uiteindelijk. Alberdingk Thijm vond een witte ridder in Mijndert Ververs van Wolters Samsom in Zwolle. Na een adembenemend gevecht troefde die Elsevier met een paar aandelen verschil af en kwam Kluwer in de veilige handen van de Zwolse uitgever.

Alberdingk Thijm overleed 4 februari op 87-jarige leeftijd. Hij was bepaald geen working class hero. 'Ik ben een echte corpsbal', zei hij bij zijn aantreden bij Kluwer in 1980. Hij had toen zijn sporen verdiend bij Nijverdal-Ten Cate, waar hij juist een genadeloze saneerder was geweest en zesduizend banen had geschrapt.

Alberdingk Thijm was net als Vinken een echte intellectueel. Zijn grootvader was Karel Alberdingk Thijm, beter bekend als de schrijver Lodewijk van Deyssel, die als voorman van de 'beweging van de tachtigers' aan het einde van de 19de eeuw de bezem haalde door de Nederlandse dominee-literatuur. Zijn vader was handelaar in koffie en tabak in Laren.

Joop studeerde na de oorlog rechten in Leiden. Met een studentendelegatie zou hij naar Argentinië reizen, waar hij het echtpaar Juan en Evita Peron ontmoette. Hij ging uiteindelijk bij Shell werken. In 1959 werd hij jurist bij het twee jaar eerder gevormde fusiebedrijf Nijverdal-Ten Cate. De textielindustrie verkeerde op dat moment al in een grote crisis. In 1970 werd hij topman en koos Nijverdal-Ten Cate voor een nieuw bedrijfsconcept: kunststof. Symbool daarvoor stond de lancering van de surfplank. 'Dit is de toekomst. Dit moet het bedrijf redden', zei hij. Hoewel de surfplank nooit meer dan 1 procent van de omzet zou uitmaken, bleek de koers de juiste.

In 1980 werd Alberdingk Thijm bestuursvoorzitter van Kluwer, een uitgeverij van juridische informatie, schoolboeken en ook enkele regionale dagbladen, in Deventer. Hij combineerde dat met een fiks aantal commissariaten. Zo was hij 22 jaar commissaris bij De Nederlandsche Bank, waarvan negen jaar president-commissaris, en commissaris bij Ahrend (kantoorartikelen) en Koninklijke Tichelaar (aardewerk). Daarnaast was hij tot 1999 voorzitter van de Stichting De Nieuwe Kerk, waarbij het gebouw aan de Dam in Amsterdam een nieuwe toekomst kreeg als tentoonstellingsruimte.

Zijn hele leven bleef Alberdingk Thijm zich verzetten tegen de uitwassen van het kapitalisme, zoals vijandelijke overnames. Hij werd een warm pleitbezorger van beschermingsconstructies.

Joop Alberdingk Thijm had vier kinderen samen met zijn eerste vrouw Katy Tieleman. Na haar dood hertrouwde hij met Marion Hijmans van den Bergh-Aten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden