Klusjesman op de wallen

Kapotjeslopers werden ze genoemd: Buurtjongens die voor de meisjes achter de ramen condooms haalden. tegenwoordig doen ze boodschappen, verzorgen de vuile was en begeleiden de meisjes naar trein of huis....

Ze waren niet zo jong, en ze droegen nog geen bikini. Het waren mevrouwen met het bloesje een stukje open, maar hij keek z'n ogen uit, als snotneus van 14.

De dag dat de vriendin van zijn stiefbroer hem vertelde dat zijn ouders zijn echte ouders niet waren, vertrok hij meteen, naar de Amsterdamse Wallen. Hij kwam van de chique Spiegelgracht. 'Pa was een jodenman hè.' Karel (64) heeft zijn vader na die dag nooit meer teruggezien. Toen zijn moeder Karel vijftien jaar later eens opzocht, was zijn pa al dood.

Lang heeft hij niet gezworven in de rosse buurt. De naamloze mevrouwen werden 'Carla' en 'Toos' en klopten op de ramen. Of hij condooms wilde halen. Acht stuks voor een gulden. Dan kreeg hij 1,50 mee, de rest mocht hij houden. 'Veel geld, want zij deden het toen voor twee knaken.' Hij huurde er een kamertje van op de Achter burg wal. Later tapte hij bier voor hen, in de bar van het logement waar de Bananenbar is gevestigd. Heel veel heeft hij gelachen, maar het avontuur trok.

De wilde vaart, twintig jaar lang, een prachtleven. Hij werkte zich op van steward tot hofmeester, alle rosse buurten van de hele wereld heeft Karel gezien. Hij is nog verloofd geweest met een Braziliaanse uit een animeerbar. Een prachtige ring had hij gekocht bij Siebel op de Kalverstraat, want ze was bang dat hij haar in de steek liet omdat ze geen kinderen kon krijgen. Je bent gek meid, zei hij. 'Ze was mooi, had van dat gitzwarte haar waarmee ze d'r billen kon afvegen, zo lang.' Op de derde reis hoorde hij dat ze was doodgeknald door een jaloerse Braziliaan. Trouwen deed hij uiteindelijk met een Hollandse; hij was 40 toen het vaderschap hem aan wal riep.

Spaans benauwd kreeg hij het van die mannen met een pakje brood onder de snelbinders. Toch werd hij een van hen. En het vrije leven, dat vond hij op de Wallen een beetje terug. Als hij er toch af en toe was, waarom zou hij die meiden niet een beetje helpen? In Zuid-Amerika bracht hij ook zieke kinderen naar de dokter zonder dat hij iets had met de moeder.

Nee, hij is geen sociaal werker. Hij wil het niet weten; de verhalen van meisjes die de cadeautjes van hun loverboy later op hun rug moeten terugverdienen. Hij doet gewoon zijn ding, een boodschap. Hoe wel het niet bij één boodschap is gebleven, sinds hij met de vut ging.

Als hij in de namiddag met de hond uit is geweest is en als hij met zijn vrouw heeft gegeten, fietst hij van Oost naar de Achter burg wal. Daar maakt hij eerst een ronde langs de kamers, om de lakens van de bedden te halen. Heeft hij geen moeite mee, al bekijkt hij de boel eerst wel even, maar hij treft nauwelijks rommel aan. 'Zo'n meisje heeft de condoompjes in een zakje gedaan en dichtgeknoopt.' Tegen de tijd dat de was draait, gaat zijn mobieltje. Of Karel een portie nasi wil halen.

Hij geneert zich niet om voor ontharingscrème op pad te gaan. Voor zo'n tien meiden haalt hij alles, maar één ding: geen harddrugs. Hij gaat niemand naar de kloten helpen. En hij duldt geen grote mond als de jointjes van een andere coffeeshop komen omdat haar favoriet geen wiet meer had. Dan maar geen mazzeltje: zo noemt hij de centen die de meiden hem in de hand drukken. Het gaat om wederzijds respect, en dat is er doorgaans. Heeft hij om half twee het meisje dat bang is om beroofd te worden naar d'r auto gebracht, dan gaat hij met twee joeten op zak naar huis.

Hij heeft geen geheimen voor zijn vrouw. Dat hij op de Wallen iets anders zou doen dan klusjes? Dat is net zo bekrompen als: zeelui hebben in elk stadje een ander schatje. Dat volk met vooroordelen, ach, het komt niet verder dan de kroeg en de kerk. Maar hij kookt soms als hij het commentaar van kerels hoort op de vrouwen achter de ramen. Als er geen prostitutie was, dan zouden hun dochters niet meer veilig over straat kunnen lopen.

Als er vroeger wat was, als de boertjes van buiten te veel blabla hadden, dan gooide zo'n meid een kan water over hen heen en was het afgelopen, doorlopen. Die toeristen vandaag de dag filmen die meiden en hebben ze zich een snee in de neus gezopen, dan gaan ze tegen deuren pissen. Sor ry, dan gaat er echt wat in hem om. En wat doet de politie? Maar als zo'n meisje de muziek een beetje te hard heeft aan staan, let dan maar eens op. Het respect voor de vrouwen is weg. De buurt is verloederd, dat is zeker, maar zijn knieën moeten wel heel slecht worden, wil hij er niet meer komen.

Hij komt niet van de taxi, is geen op de Wallen geboren jongen of zoon van een wegens fraude op de beurs ontslagen hoekman. Die zijn er wel, maar hij is het niet.

Hij is een beetje een luie lummel met vwo die niet voor een baas kan werken. Twee jaar geleden was Alexander (33) zijn horecabedrijf zat en wist hij even niet meer wat te doen. Toen was er die oude kennis met een hoerenpandje. Twee kamers kon hij pachten. Easy money, was het. Vandaar dat nu twee rooie ramen verhuurt.

Maar de buurt is hem niet vreemd. Hij hing er rond in zijn puberteit en trof er een bekende. Die gaf hem een geeltje als hij in het weekend de boodschappen deed voor 'zijn meisjes'. Het maakte zijn zwerftochten nog spannender. En die keer dat hij sigaretten bracht en een meisje plots het gordijn dichtschoof, jeeh, hij vergeet het nooit. Zij was 25, hij 13. 'Achteraf een teleurstellende inwijding in de liefde, maar op die leeftijd is alles een overwinning.'

Een jaar heeft hij boodschappen gedaan. Hij wilde geen carrière maken op de Wallen en zag zichzelf liever in de filmwereld dan in 'de Afrikaanse steeg'. Tja, ach, wat is het verschil? Met een b-film dan. Hij geneert zich niet. Seks is geen taboe meer. Hij voelt zich wel een beetje schuldig tegenover zijn ouders. Ze hebben Indonesië verlaten om hem te laten studeren, ze hadden hem graag als dokter of architect gezien, maar het woord 'moeten' maakt hem opstandig. Hij heeft vrijheid nodig.

Alexander heeft de dag aan zichzelf. Het schoonmaken besteedt hij uit, de vaste meiden hebben een eigen sleutel. Het checken van vergunningen en paspoorten is nog de meeste rompslomp. Tot anderhalf jaar geleden was een illegaal meisje een acceptabel risico, maar tegenwoordig komt de politie wekelijks controleren en na de waarschuwing volgt sluiting voor een maand en het intrekken van de vergunning. Vandaar dat hij niets meer met Afrikaanse meiden te maken wil hebben. Die proberen hem steevast te flessen met valse papieren. Hij heeft veel Dominicaanse vrouwen.

De Caribische meiden sturen het geld naar huis. Ergens kan hij toch niet bevatten waarom meiden zich jarenlang zo laten misbruiken. Die twee vriendinnen uit Groningen: dat is een ander verhaal. Zij huren eens per maand giechelend een kamer, terwijl hun mannen denken dat ze gaan shoppen in Amsterdam. Maar getrouwde moeders die een dagje spanning zoeken zijn een uitzondering op de Wal len. In het begin werd hij er treurig van. Vond hij seks ineens niet leuk meer. Had hij een one night stand, vroeg hij zich af of hij haar moest betalen.

Het is een keiharde wereld, klaar. Als de meiden moe of ongesteld zijn, kunnen ze bij hem terecht. Maar voor privé-perikelen sluit hij zich af. Hij kent zichzelf. Dan wil hij helpen en daar kan hij niet aan beginnen. Hoe sneu het ook is om te zien dat meiden onder druk worden gezet. Alleen pooiers komen niet over de vloer. Hij verhoudt zich uitsluitend met de meisjes en duldt geen mannelijk commentaar. Wil len ze hem kwaad doen, dan houdt hij dat toch niet tegen. Het is nooit gebeurd. 'Af klop pen.'

Een goede verstandhouding met collega's, dat is belangrijk. Kapsones kunnen alleen de mannen met dertig ramen zich permitteren. Een kleine ondernemer schiet bijvoorbeeld te hulp als een groep dronken Engelsen stennis maakt voor het raam van de buurman.

De grote jongens nemen alles over, elk hoerenpand dat vrijkomt. De gemeente probeert daar een stokje voor te steken, ze wil na al die gedoogjaren weer grip krijgen op de buurt.

Logisch dat ze de regels aanscherpen, maar de gemeente gaat te ver. Amsterdam is niet meer trots op de Wallen. Dat de vrouwen een btw-nummer nodig hebben en belasting moeten betalen is oké, maar het bestuur doet niets om deze eeuwenoude buurt te promoten of de branche tegemoet te komen. Ze kiest partij voor de bewoners en dat zijn tegenwoordig veelal yuppen die bij het geringste geluid op straat aan de bel trekken. Belachelijk. Moeten ze maar niet in een uitgaanscentrum gaan wonen.

Nu ligt er dus het plan om de prostitutie aan een sluitingstijd te binden. Een doemscenario, de dood voor de Wallen. Moeten de kamers om 1 uur dicht, dan kan hij niet meer de 90 euro vragen die hij nu vangt voor zeven uur 's avonds tot vijf, zes uur in de ochtend. Dan wordt de frivole rosse buurt een grimmige spookstad met nog meer junks. Dat is in Den Haag ook gebeurd.

Het zal zijn tijd wel duren; hij is niet van plan dit werk heel lang te doen. Hij verveelt zich. Eigenlijk, bedacht hij zich laatst, wil hij studeren. Geschiedenis, daar is hij altijd goed in geweest. 'Maar denken en doen, hè.' Die 2000 euro in de maand, het is inderdaad easy money.

Een blikje cola, stokje tonijn, niet te veel mayonaise van de lunchroom Oudekerksplein. Bas (64) herhaalt de bestelling met een noordelijk accent. Gronings is het. De baan als docent aan de mts bracht hem 37 jaar geleden in Amsterdam. De echtscheiding deed hem vanuit Oud-West op de Wallen belanden. Dat was kort nadat de zilveren bruiloft was gevierd en hij in de vut was gekomen, alweer zeven jaar terug.

De woning liet hij haar na, vanzelfsprekend. Hij betrok een kamertje in een steeg bij de Oude Kerk boven 'de ramen', met een bed, een televisie en een apparaat waarmee hij een ei kan koken. Maar warm eten kan ook goedkoop in het bejaardenhuis en sinds zijn dochter naar de universiteit gaat, weet hij van de mensa om de hoek. Die dochter trouwens, weet niets van dit bestaan. Want ja: haar vader is altijd een keurig ambtenaar geweest. Zat na het onderwijs dertig jaar op Publieke Werken bij de gemeente. 'Al was dat plannen van wegen in feite net zo'n simpel werk als een boodschap doen.'

Met een mannetje of vijf zijn ze. Hij heeft een stuk of vijftien meisjes onder zijn hoede. Het waren er meer, maar hij heeft last van zijn voeten, want hij m kt wat kilometers op zo'n dag tussen zeven uur 's ochtends en één uur 's nachts. Daar kan de behandeling bij de pedicure niet tegenop. De mobiele telefoon scheelt wel iets. Kan hij vanaf de broodjeszaak meteen doorsteken naar de toko. Het gaat vooral om eten en drinken. Soms om tissues en handzeep. Of om de telefoon die in de auto ligt of nieuwe hakken voor pumps. Daar staat een fooi tegenover. Maar er is er één die niet tipt. Zij neemt hem eens in de zo veel tijd mee uit eten. Duur dan hè. 'Ik ben haar vriend, zegt ze.'

Hij kent de meeste gezichten al lang. Af en toe verdwijnt iemand om in een andere stad te werken. Of om een kind te baren. Vaak pas een maand voor de bevalling. Vindt hij niet kunnen, maar dat is niet aan hem. Wat hij zeggen wil: hij ziet hen altijd weer terug. Hij kent er maar twee die nu in een winkel werken. Compassie? Ze maken goed geld en zijn gehaaid. 'Ken je de Duitse specialiteit?' Duitse meiden hangen een handdoek over de spiegel en doen alsof een klant erin mag, maar dan houdt ze 'm tussen d'r billen.

Nee, de compassie is wat hem betreft over. Hij heeft vaak en geduldig geluisterd naar huilende meisjes met een boze verkering, maar zodra het weer goed is, hoort hij niks meer van ze. 'Ze zijn over het paard getild vanwege de poen.'

Ze zitten niet op hem te wachten, zoeken geen vaderfiguur. Helaas, want jonge meisjes, daar valt hij wel op. Nu weer, heeft hij er één ontdekt. 'Een Nederlandse, zo mooi.' Hij spreekt haar niet aan. Ben je mal. Maar laatst zei ze uit zichzelf heel lief "hallo". Dan is zijn dag goed. Net als toen de treinconducteur ooit vroeg waar die mooie dame was gebleven? Hij krijgt er nog steeds een fijn gevoel van.

Die mooie dame komt uit het voormalige Oostblok en zij paste precies bij hem. 'Dat figuur, slank.' Tot voor kort vergezelde hij haar in de trein naar Den Haag. Elke nacht, drie jaar lang. Op het Centraal Sta ti on stapte ze uit en keerde hij alleen terug.

Ze had hem een afspraakje beloofd en ze zou hem bellen over wanneer en hoe laat, maar bellen deed ze alleen als ze een stalker had. Dan was het: Bas, kom me helpen. En dan kwam Bas, gaf hij die kerel een schop en raad es? Twee dagen later liet ze hem weer binnen. Liep hij haar dan zonder aankijken voorbij, tikte zij op het raam. Hij toonde geen res pect. Ze waren toch vrienden en vrienden zeggen elkaar gedag. Dan deed ze weer verliefd en kocht hij 's nachts weer een retour Amsterdam Den Haag.

Nu heeft ze een jongen met een auto. Moet je ook een auto kopen, zei ze. Dan was hij de grote man geweest. Als ze nou echt zijn vriendin zou zijn, ala. Hoe dat trouwens dan had gemoeten, een relatie met een dame uit het vak; hij was er nog niet uit. Die kwestie had hij steeds vooruitgeschoven. Daar hoeft hij in elk geval niet meer over te piekeren.

Met kerst werd hij verrast door het meisje dat hem vriend noemt. Met een kip van chocolade en 50 gulden. Maar hoe vaak is het kerst? Leuke opmerkingen zijn karig en goede gesprekken kun je op de Wallen niet verwachten. Het kwam een keer op wegen. Over het verschil tussen openbare en openbaar toegankelijke wegen. Hij begon uit te leggen dat de laatste privé-terrein zijn en... afijn. Zijn gesprekspartner ergerde zich daar vreselijk aan. 'Dat is het niveau dus.' Maar wat moet hij anders? De alimentatie moet betaald.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden