Klopjacht op beul van Foley is militair precisiewerk: 'Kan zomaar jaren duren'

De Britse regering haalt alles uit de kast om jihadist Bary, die vermoedelijk achter de onthoofding van de Amerikaanse journalist James Foley zit, te traceren. Een helse klus, stellen veiligheidsdeskundigen Rob de Wijk en Dick Zandee, maar de klopjacht is publicitair van grote waarde. 'Het maakt de strijd tegen terrorisme tastbaar.'

De Amerikaanse fotojournalist James Foley, die vorige week in een onthoofdingsfilmpje opdook. Beeld anp
De Amerikaanse fotojournalist James Foley, die vorige week in een onthoofdingsfilmpje opdook.Beeld anp

Helemaal zeker is het nog niet dat de Britse rapper Bary, beter bekend onder zijn artiestennaam 'L Jinny', de beul is in het onthoofdingsfilmpje van Foley, maar de jacht op hem is alvast geopend. Niet alleen via de media: de foto van de vermoedelijke dader prijkt op menige voorpagina, maar ook op militair vlak. Elitetroepen van de SAS en Special Reconnaissance Regiment (SRR) hebben zich aangesloten bij Iraakse en Koerdische strijders in de hoop Bary te traceren.

Het al dan niet slagen hierin is van grote publicitaire waarde, zegt Dick Zandee, defensiespecialist bij Instituut Clingendael. 'Cameron voelt zich onder druk gezet. Het parlement heeft laatst kritiek op hem geuit omdat hij te weinig zou doen tegen de oplaaiende strijd in het Midden-Oosten en het conflict in Oekraïne. Volgend jaar zijn er verkiezingen, dus Cameron moet iets doen, zeker nu blijkt dat de dader hoogstwaarschijnlijk een Brit is.'

Zo'n klopjacht maakt de strijd tegen terrorisme tastbaar, stelt Rob de Wijk, directeur van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. 'Zo was het ook met Osama bin Laden. Hij werd gezien als het gezicht van de strijd tegen terreur. Daarom was het belangrijk om hem te pakken te krijgen. Het helpt ook om publiek draagvlak te creëren voor eventuele militaire operaties in de regio.'

Militair precisiewerk
Het opsporen van de Britse jihadist is militair precisiewerk, zeggen beide specialisten. 'Allereerst is het van belang dat er inlichtingen vergaard worden', aldus Zandee. 'Dat kan door middel van infiltranten, maar ook middels informatie van derden. In het geval van Osama bin Laden leidde informatie van een Pakistaanse dokter uiteindelijk naar zijn schuilplaats. Inlichtingen kunnen ook worden verworven door speciale troepen op de grond en door de communicatie te onderscheppen.'

Dat laatste is echter lastig, want de strijders van Islamitische Staat (IS, waar de Britse jihadist onderdeel van uitmaakte) kennen de tactieken van de inlichtingendiensten. Zandee: 'Het kan zijn dat IS gebruikmaakt van sleutelcodes of van meer primitieve methoden, zoals Bin Laden. Die gebruikte simpelweg geen gsm.'

Het belang van infiltranten is daarom groot, stelt Van Wijk. 'Dat hebben we recent ook bij Hamas gezien. Israël bepaalt zijn militaire strategie mede op basis van de informatie die de infiltranten vergaren. Ook binnen IS zullen er vermoedelijk mensen zijn die informatie doorspelen aan Britse en Amerikaanse inlichtingendiensten. Die kunnen dan een indicatie geven van waar iemand zich bevindt.'

Vervolgens brengen drones de bewegingen van de beoogde dader in kaart. Het nadeel is wel dat deze onbemande en op afstand bestuurbare vliegtuigjes alleen dienst doen op open terrein. 'Als iemand zich in een gebouw of tentencomplex schuil houdt, heb je niets aan een drone', zegt Zandee. 'Die kan daar niet doorheen kijken.'

Toch is een zogeheten 'killer drone' uiteindelijk het meest wenselijke middel om een dader uit te schakelen. Om twee redenen: een drone kan precisieaanvallen met raketten uitvoeren en het aantal slachtoffers blijft beperkt.

Een operatie zoals die bij Bin Laden werd uitgevoerd is een stuk complexer. 'Daarbij werden speciale troepen en helikopters ingezet', aldus Zandee. 'Dat brengt een enorm risico met zich mee voor de uitvoerders.'

Een 'killer drone' tijdens een militaire oefening in Singapore. Beeld reuters
Een 'killer drone' tijdens een militaire oefening in Singapore.Beeld reuters
Een drone die in staat is om precisieaanvallen met raketten uit te voeren op een militair vliegveld in Kandahar. Beeld reuters
Een drone die in staat is om precisieaanvallen met raketten uit te voeren op een militair vliegveld in Kandahar.Beeld reuters

Complexe operaties
Zo'n operatie slaagt lang niet altijd. 'In Afghanistan is het slagingspercentage van dergelijke operaties bijvoorbeeld 50 procent', weet Van Wijk. 'Je weet vaak niet precies waar iemand zich bevindt. Bovendien wordt er buitengewoon veel geschoten. Het zijn heel complexe operaties in een vijandige omgeving.'

De kans dat de beul van Foley ooit wordt gepakt is niet bijster groot. Van Wijk: 'Het is niet makkelijk, zelfs bijna ondoenlijk, om de dader te vinden.'

'Daar kunnen maanden, zelfs jaren overheen gaan', vult Zandee aan. 'Tenzij er een toevalstreffer in het spel is.'

Jihadisten van de Islamitische Staat wapperen met een vlag. Beeld AFP
Jihadisten van de Islamitische Staat wapperen met een vlag.Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden