Column

Kloof van wederzijds onbegrip blijft gapen

Sheila Sitalsing
Alleen Ronald Plasterk mengt zich publiekelijk in het debat. Beeld anp
Alleen Ronald Plasterk mengt zich publiekelijk in het debat.Beeld anp

Dit weekend riep Hélène Vletter van Dort op tot een debat over 'de politiek' die zich, voortgestuwd door 'een negatief volkssentiment' te veel macht over het bedrijfsleven zou toe-eigenen.

Vletter van Dort is jurist, hoogleraar financieel recht & governance, voormalig raadsheer bij de Ondernemingskamer en voormalig commissaris bij De Nederlandsche Bank. Ze deed haar oproep in Het Financieele Dagblad en tot dusver mengde van de mensen die er in deze kwestie toe doen alleen Ronald Plasterk zich publiekelijk in het debat. Dat deed hij bondig en op moderne wijze, per tweet: 'Lees dit stuk. De opvatting van prof Hélène Vletter van Dort. Ik deel die niet.'

Nu is Plasterk van 'de politiek' dus is het niet vreemd dat hij vraagtekens bij de rol van 'de politiek' niet deelt - al was ook ik geneigd om voornoemd stuk op de hoge stapel 'waarschijnlijk geijl van vermoedelijke dwaallichten' (je moet altijd een slag om de arm houden) te leggen.

Toch verdienen Vletters opmerkingen debat, al is het maar omdat haar opvatting door meer mensen in het bedrijfsleven wordt gedeeld.

Zo stelt Vletter dat politiek en volkssentiment zich te veel bemoeien met de salarissen: 'Er hoeft maar een link, hoe dun ook, met een mogelijk maatschappelijk belang te zijn of met de manier waarop belastinggeld wordt besteed, of de politiek meent het recht te hebben te bepalen wat er kan en mag worden verdiend. Artsen, accountants, tandartsen, bestuurders bij woningcorporaties en ziekenhuizen, ga zo maar door. Nog even en de minister zegt wat de topman van Shell mag verdienen. Je kunt immers verdedigen dat Shell als energieleverancier een publieke dienst levert.' (Een dienst met onaangename externe effecten zoals de gestage vernietiging van Groningen, zou ik daaraan willen toevoegen.)

Nu heb ik nog nooit iemand die ertoe doet horen bepleiten de president-directeur van Shell aan de balkenendenorm te onderwerpen. Dat enkele van de andere voorbeelden die Vletter noemt inmiddels zijn aangelijnd, is niet zo vreemd, gezien het bloedspoor dat bijvoorbeeld megalomane corporatiedirecteurtjes door het land hebben getrokken - gedenk de Maserati van Hubert Möllenkamp.

Vletters centrale punt is evenwel niet het gezever over beloningen, maar wat zij 'het onderliggende vraagstuk' noemt: 'Wij zijn in Nederland nu zo ver dat we negatief reageren op succes. Dat maakt mensen onzeker.'

Met 'mensen' bedoelt ze bestuurders, en het graaiers!-geroep is een voorbeeld van 'negatief reageren op succes'. Dat leidt tot 'toegenomen rechtsonzekerheid', stelt zij. 'Als je je net als ABN Amro houdt aan de wet en toch wordt veroordeeld door de publieke opinie omdat je het sentiment niet goed hebt aangevoeld, ben je niet veel beter dan een bananenrepubliek.' En: 'Mag je als bestuurder op het wettelijk salarismaximum gaan zitten of loop je dan alsnog het risico van een volksgericht?'

Bananenrepubliek lijkt me wat fors aangezet, maar Vletter verwoordt goed de vertwijfeling die heeft toegeslagen onder grootverdieners: in de botsing tussen recht en moraal, tussen wat mag en wat de graaierroepers op twitter oké vinden, zijn geen spelregels. Het is tasten in het duister.

Een open debat hierover lijkt me een geweldig idee. Met alle hoofdrolspelers uit politiek en bedrijfsleven. Maar de eersten moeten de verontwaardigden behagen en de laatsten hebben vermoedelijk geen enkele behoefte zich in de bloederige arena te begeven. En zo blijft een kloof van wederzijds onbegrip gapen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden