ReportageRebellerende priesters

Kloof in Anglicaanse kerk om kerksluiting: ‘Juist nu moeten we open zijn’

De coronacrisis heeft de eeuwenoude stammenstrijd binnen de Anglicaanse kerk op scherp gezet. De kerken moeten dicht zijn van de aartsbisschop. Een deel van de priesters vindt dat de kerk daarmee verzaakt en lapt de regels aan de laars.

David Ackerman in zijn kerk de St John The Evangelist, die open blijft ondanks de lockdown.Beeld Antonio Olmos

Carlton zit zachtjes te huilen in de tuin van St John the Evangelist, een kerk in West-Londen. Terwijl hij zijn tranen wegveegt met zijn mouw, vertelt de 52-jarige dakloze klusjesman dat hij al twee nachten in de kerk heeft geslapen. Daarvoor overnachtte hij op straat, nadat angst voor het virus een einde had gemaakt aan sofasurfen bij kennissen. Sterker, zelfs zijn dochter wilde hem niet meer over de vloer. ‘Hij is mijn reddende engel,’ zegt Carlton wanneer de pastoor aan komt lopen met een shepherd’s pie en een glas perzikensap. ‘Ze zouden hem heilig moeten verklaren.’

Dat zal niet snel gebeuren, en niet alleen omdat de Anglicaanse kerk niet aan heiligverklaringen doet. De kans is groter dat David Ackerman, Father David voor de parochianen, een uitbrander gaat krijgen van de aartsbisschop. Immers, de deuren van 176 jaar oude kerk in Kensal Green staan gewoon open, in strijd met de richtlijnen van de Church of England. De staatskerk heeft niet alleen bepaald dat er geen missen mogen worden gehouden, maar ook dat priesters hun eigen kerk niet meer mogen betreden. Zelfs de kerkhoven zijn verboden terrein.

‘We worden geleid door farizeeërs,’ zegt Ackerman even later in de tuin van de pastorie, waar hij een sigaret opsteekt. ‘De regering was bereid een uitzondering te maken voor kerken zodat mensen naar binnen konden om alleen te bidden, troost te zoeken. Dat werd afgewezen. Sterker, de bisschoppen besloten zelfs voor de priesters de deuren te sluiten. Ze mogen er geen preek opnemen, niet bidden of schoonmaken, en ook niet mensen als Carlton een slaapplek bieden. Als er een moment is om de deuren van de kerken te openen, is het nu. Nu zegt Canterbury in wezen dat de kerk niet essentieel is.’

Leiderschap tonen

Aartsbisschop Justin Welby, die met zijn bisschoppen als Lord Spiritual in het Hogerhuis zit, wilde naar eigen zeggen ‘leiderschap tonen’ en ‘een sterk symbool’ afgeven dat zijn kerk de lockdown steunt. Het is voor het eerst in de geschiedenis dat de deuren van Engelse kerken dicht zijn. De maatregelen gaan nog verder dan tijdens de lockdown van 1208, toen paus Innocentius III het Engelse priesters verbood een mis te houden vanwege een ruzie met koning Jan zonder Land. Om een punt te maken, hield aartsbisschop Welby zijn paaspreek in de keuken van Lambeth Palace. ‘Een schertsvertoning,’ briest Ackerman.

Het beleid van Welby heeft de eeuwenoude stammenstrijd binnen de Anglicaanse kerk op scherp gezet. De Old Etonian komt uit de protestants-evangelicaanse hoek, ook wel low church genoemd. Hier ligt de nadruk op het woord en dat woord kan overal worden uitgesproken, desnoods bij het gasfornuis. De katholieke vleugel waar Ackerman toe behoort, de high church, hecht meer waarde aan de fysieke kerk met haar iconen, het altaar, de rituelen, de beelden van de heiligen, de kaarsen en, zeker tijdens de Heilige Week, de kruisweg.

David Ackerman: ‘Nu zegt Canterbury in wezen dat de kerk niet essentieel is.’Beeld ©Antonio Olmos

‘Kijk’, zegt Ackerman, ‘dit bedoel ik’. Hij pakt zijn telefoon erbij en toont beelden van een lege kerk waarin hij luidkeels de hymne When I survey the wondrous cross zingt, om deze onder de parochianen te verspreiden. Voor hen heeft hij er tevens There’ll always be an England  van Vera Lynn opgenomen, waarbij de camera onder meer inzoomt op een foto van koningin Elizabeth, het hoofd van de kerk. Meerdere priesters en oud-bisschoppen hebben hun ongenoegen geuit over de kerksluiting. Er bestaan zelfs plannen om de generale synode van de Anglicaanse Kerk aan te klagen.

Priesteropstand

Op de priesteropstand rust de zegen van Maurice, de organist van de kerk. ’Gewoon doorbikkelen is mijn idee,’ zegt de 84-jarige die als kind de bommen zag vallen in Londen. Tijdens de Paasmis speelde hij in de tuin van de pastorie op een orgeltje. ‘Zie je de flats daar,’ zegt hij, wijzend met zijn pijp, ‘daar klonk harde muziek, maar die stopte toen onze mis begon. Dat was een mooi moment.’ Zelf werkt Maurice, orgelbouwer van beroep, tijdens de lockdown gewoon door. Wanneer hij er behoefte aan heeft, glipt hij even de kerk in, illegaal, voor een stil gebed.

Ackerman, gekleed in een donkergroen tweedpak en met priesterboord, benadrukt dat hij het coronavirus niet onderschat. Zijn tante is erdoor geveld en tijdens het gesprek hangt hij voortdurend aan de telefoon met een uitvaartondernemer, voor het regelen van vier begrafenissen. ‘Een deel van het personeel is daar met onbetaald verlof en daarom neem ik hun werk over. Hetzelfde geldt voor de daklozenopvang. Niemand is bereikbaar. Ik heb het gevoel dat de autoriteiten vooral willen tonen dat ze iets doen, zonder goed na te denken over de gevolgen van die daadkracht.’

Wanneer het even rustig is loopt de geestelijke zijn kerk in om de zes nieuwe klokken te luiden. ‘We hebben ze voor kerst op laten hangen, na ze te hebben gezegend. Dat ze nu goed van pas komen, hadden we toen niet gedacht. Ik luid ze om mensen hoop te geven en de buurt te laten weten dat we gewoon open zijn.’ Dan gaat de telefoon weer. Het is het stadsdeel. Zijn pogingen om een slaapplek voor Carlton te vinden, hebben effect gehad. De gast kan zijn oren niet geloven: ‘Het is een wonder.’ Stamelt hij. Hij wil de pastoor omhelzen, maar social distancing van zes feet verhindert dat.

In plaats daarvan geeft hij de planten in de kerktuin water, wachtend op de Uber.

‘Een versoepeling van de lockdown kan bij de Britten nog flink ruzie geven’
De Britse premier Boris Johson, die zelf besmet raakte met het coronavirus, wordt verweten dat hij de pandemie lang heeft onderschat. Downing Street 10 is woedend op de krant The Sunday TimesCorrespondent Patrick van IJzendoorn praat ons bij.

Voor de Britten is de Nationale Gezondheidsdienst heilig, ook al rammelt-ie
Perfect is de gratis Nationale Gezondheidsdienst (NHS) allerminst. Ook in de coronacrisis loopt ze hijgend achter de feiten aan, al werd premier Johnson op het nippertje gered. Maar kom niet aan de NHS, een instituut gelijk het koningshuis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden