Klokkenluiders krijgen betere bescherming

Op aandringen van de Tweede Kamer neemt het kabinet extra maatregelen om fraude beter te bestrijden....

Dit zei premier Balkenende woensdag in de Tweede Kamer in het debat over de publieke moraal in Nederland. Het debat werd gevoerd naar aanleiding van de recente fraude-affaires bij de overheid en het bedrijfsleven zoals de hbo-affaire, de bouwfraude en het boekhoudschandaal bij Ahold.

De Kamerfracties van alle partijen presenteerden meer dan twintig voorstellen om dit soort misstanden beter aan te pakken. Het kabinet nam zes plannen over. Naast de landelijke gedragscode en de bescherming voor klokkenluiders in de particuliere sector is dat een nieuwe verantwoordingsregeling voor zogeheten 'zelfstandige bestuursorganen'.

Dat zijn de honderden instanties die namens de overheid publiek geld beheren in allerlei sectoren. Gewoonlijk leggen zij alleen verantwoording af aan de ministeries waaronder zij vallen.

In de toekomst worden hun jaarverslagen openbaar gemaakt. Dit moet incidenten zoals bij uitkeringsinstituut UWV - dat vorige maand in opspraak kwam door de dure kantoorinrichting - voorkomen of in elk geval eerder aan het licht brengen.

Het meest concrete voorstel uit de Kamer kwam van GroenLinks. De partij diende een initiatiefwet in die van 'klokkenluiden' een burgerplicht maakt. Zwijgen bij wetenschap van fraude of machtsmisbruik wordt daarmee strafbaar.

Minister Donner van Justitie toonde zich zeer afwijzend. Hij denkt dat het plan strijdig is met het rechtsbeginsel, dat mensen in principe niet verplicht zijn aangifte te doen van hun eigen wetsovertredingen.

Wel wil het kabinet klokkenluiders in het bedrijfsleven een onafhankelijk meldpunt geven, zoals ook al bij overheden bestaat. Het kabinet beloofde ook uitbreiding van de meldingsplicht voor financieel-economische fraude bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM).

Kabinet en Kamer vinden dat de publieke moraal verbetering behoeft. Premier Balkenende liet weten zich hierdoor gesterkt te voelen en de normen- en waardendiscussie krachtig te blijven aanjagen. Hij noemde fraude de 'betonrot in de fundamenten van de samenleving. De gemeenschappelijke noemer is egoïsme, de ieder-voor-zich-mentaliteit.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden