Klokgelui in het bergdal: om katholiek van te worden

De kerk van het Duitse plaatsje Kallstadt.Beeld afp

Bad Aibling, 28 juli 1903

Wat een welbehagen als 's avonds de zon ondergaat. De bergen krijgen eerst een lichte blos en worden dan langzaam blauw. Grijze nevel uit schoorstenen en mist uit het dal van de Saalach verspreidt zich over de bossen, lichtjes flakkeren op en dan klinkt zacht het luiden van eeuwenoude kerkklokken.

De katholieke kerk weet met een ongelooflijke intuïtie hoe het gemoed vanuit het lichamelijke naar het geestelijke te leiden. De klank van het avondlijke klokgelui, het tijdstip en de duur, alles is zo gekozen dat het ook een ongelovige in een ontvankelijke stemming brengt, die het religieuze dicht benadert.

De Japanse doctor uit Der Meister (toneeltekst van Bahr, red.) wordt steeds belangrijker voor me. Wie zijn leven 'vanuit het verstand' wil leven, veracht alles wat voortkomt uit het instinct. 'Het grote laat zich niet verklaren', zegt hij ergens. 'Wat groot is, werkelijk waarde heeft en macht over ons heeft, is hetgeen dat niet te bewijzen valt. Het is zo in ons verankerd, dat het niet beredeneerd hoeft te worden om er aan te gehoorzamen.'

30 juli

Troosteloze regen. Alles grijs. Ik breng Dörmanns naar het treinstation.

Ik ben ervan overtuigd dat het 'karakter' en de levenshouding van een mens worden bepaald door een beperkt aantal ingrijpende ervaringen in de vroege jeugd. En vooral door verzet tegen een onduldbare dwang, uitgeoefend door een vader, opvoeder of leraar. Het kind lijdt dermate onder het gewicht waarmee de ongenaakbare vader de nietigste dingen in het leven opvat, dat het alles met scepsis gaat bezien.

Hermann Bahr (1863-1934), Oostenrijkse schrijver en criticus. Ingekort fragment uit Prophet der Moderne. Böhlau Verlag, 1987.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden