Klok tikt voor acties tegen Assad

Een strafactie tegen het Syrische bewind om de inzet van gifgas lijkt onvermijdelijk. Minister Kerry kondigde die vrijdag aan, ondanks ontbrekende steun van bondgenoten.

NEW YORK - Syrië


John Kerry minister van Buitenlandse Zaken VS


ten eerste 4 en 5


Het lijkt nu vrijwel zeker dat Amerika zal overgaan tot militaire actie tegen het Syrische bewind, ondanks twijfels bij sommige bondgenoten en het ontbreken van een VN-mandaat. De bewijzen dat Assad gifgas heeft ingezet zijn 'duidelijk' en 'dwingend', zei vrijdag de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry. De vraag wat er is gebeurd in Syrië is voorbij. Nu gaat het erom wat de wereld tegen het vergassen van meer dan 1.400 mensen doet. Deze 'misdaad tegen de menselijkheid' kan niet onbestraft blijven, zei Kerry.


In een sober optreden maakte een ingetogen maar strijdbare Kerry duidelijk waarom Amerika meent geen andere keus te hebben dan het gebruik van chemische wapens in Syrië te vergelden. Tegelijkertijd werd een inlichtingenrapport daarover vrijgegeven. 'Lees zelf het bewijs uit duizenden bronnen', zei Kerry hierover. Volgens hem heeft de regering 'groot vertrouwen' in de bevindingen van de geheime diensten.


De minister was zich volledig bewust van het Irak-spook dat over zijn schouders meekeek. Tien jaar geleden presenteerde zijn voorganger Colin Powell in een dramatische en theatrale presentatie in de VN de 'bewijzen' voor de massavernietigingswapens die Saddam zou hebben. Voor de toenmalige regering-Bush werden die de rechtvaardiging voor de latere invasie, maar de wapens bleken er niet te zijn.


Deze geschiedenis deed donderdag het Britse parlement tegen deelname aan een militaire operatie stemmen. Maar volgens Kerry heeft de huidige regering de bewijzen zorgvuldig bestudeerd om een herhaling van het debacle van 2003 te voorkomen. 'Wij zullen dat moment niet nog eens overdoen.'


Onder het refrein 'we weten dat' werkte de minister stuk voor stuk de punten af die de Amerikaanse regering de overtuiging geven dat Assads troepen verantwoordelijk zijn voor de gifgasaanval, waarbij volgens hem 1.429 burgers zijn omgekomen, onder wie 426 kinderen. Volgens Kerry 'weten' de Amerikanen uit waarnemingen van spionagesatellieten dat de raketten die de gifgasdoden veroorzaakten, werden gelanceerd vanuit door het regime beheerst gebied.


Ook zouden de inlichtingendiensten gesprekken hebben onderschept van een hoge Syrische regeringsfunctionaris die 'bevestigde dat chemische wapens waren gebruikt door het bewind op 21 augustus en die bezorgd was dat de VN-inspecteurs bewijsmateriaal zouden vinden'.


Volgens Kerry mag Assad niet ongestraft wegkomen met het gebruik van gifgas. Het kan anderen aansporen zijn voorbeeld te volgen en Iran kan zich gesterkt voelen een kernwapen te produceren. Bovendien kan Amerika omwille van zijn geloofwaardigheid het niet accepteren dat Assad alle eerdere waarschuwingen heeft genegeerd.


De minister zei dat de VS een 'beperkte, op maat gesneden actie' voorbereiden. Obama zei hetzelfde kort na Kerry's verklaring. Er komen 'geen laarzen op de grond'. De militaire actie zal niet lijken op Afghanistan, Irak of Libië.


Op goedkeuring van de Verenigde Naties wordt niet gewacht. We geloven in de VN, maar de inspecteurs zullen vaststellen of gifgas is gebruikt, maar niet door wie, aldus Kerry. 'We zullen onze eigen beslissing nemen, gebaseerd op onze waarden.' Het afhaken van de Britten, normaal Amerika's grootste bondgenoot bij interventies, is een tegenslag. Maar volgens Kerry staan de Amerikanen niet alleen: de Arabische Liga, Turkije, Frankrijk en Australië steunen een strafactie.


Niet alleen twijfelen sommige bondgenoten nog, ook de Amerikaanse bevolking is oorlogsmoe na tien jaar strijd in Irak en Afghanistan, erkende Kerry. Maar dit mag een actie tegen Syrië niet in de weg staan. 'Vermoeidheid neemt niet onze verantwoordelijkheid weg.' En: 'Het verlangen naar vrede alleen brengt deze niet tot stand.'


Ter geruststelling van de bevolking beklemtoonde de minister dat het niet Obama's bedoeling is Amerika mee te slepen in de Syrische burgeroorlog'. Volgens Kerry gaat het bij de beslissingen die nu genomen moeten worden om 'de veiligheid van ons land en om de belofte van een planeet waar 's werelds afschuwelijkste wapens nooit meer mogen worden gebruikt tegen 's werelds kwetsbaarste mensen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden