KLM vernieuwt

NIET DAT KLM nou zo'n geweldige luchtvaartonderneming is; dat valt eigenlijk wel tegen. De resultaten zijn meestal maar matig, al moet ter vergoeilijking worden aangevoerd dat ze moet opereren in een markt die vergeven is van de staatshulp....

Maar niet betwist kan worden dat KLM een vernieuwer is. Een baanbrekertje. Dat heeft de maatschappij keer op keer bewezen, te beginnen bij het begin: KLM was immers een van de eerste luchtvaartmaatschappijen ter wereld. Maar ook de laatste decennia blijft KLM een avonturier op luchtvaartgebied. Dat bleek bijvoorbeeld toen KLM begon met zijn samenwerking met Northwest Airlines, ruim tien jaar geleden. Bij die gelegenheid werd een nieuw type luchtvaartverdrag uitgevonden: het open skies agreement. Maatschappijen die daar onder vielen (in casu KLM en Northwest Airlines) kregen onvergelijkbaar meer vrijheid dan bij gewone luchtvaartverdragen.

En nu is KLM de partij die als eerste een grensoverschrijdende fusie van luchtvaartmaatschappijen tracht door te drijven. Eerst al (vergeefs) met Alitalia, maar sinds juni proberen bestuursvoorzitter Leo van Wijk en zijn mannen British Airways te strikken. Dat blijkt zo nieuw en zo ingrijpend, dat er een complete koorts lijkt te zijn uitgebroken op politiek en diplomatiek niveau.

De regeringen van Amerika en Groot-Brittannië zijn in adembenemend tempo bezig hun onderlinge luchtvaartverdragen te herzien. Want zeker is dat het onder de huidige verdragen een onmogelijke fusie is.

Maar ook de Europese Commissie is nu in rep en roer. Een fusie in zoiets volslagen verpolitieks als de luchtvaart, dat is een uitdaging waar de Commissie nog niet op is voorbereid. De eerste keer dat de Commissie met een fusie te maken had, was met KLM en Alitalia, maar dat waren betrekkelijk kleine partijen. Nu Europa's grootste luchtvaartonderneming British Airways erbij betrokken is, is het andere koek.

Om die andere koek te verteren, heeft de Commissie een nieuwe methode bedacht: een enquête. Een meningspeiling à la Maurice de Hond. Brussel wil tijdig weten hoe 'de markt', lees de concurrerende ondernemingen, denken over een fusie van KLM en BA. Daarom stuurde de Commissie onlangs naar tien à twintig concurrenten een vijf pagina's tellend document waarin vijf scenario's werden geschetst. De vraag was: wat vindt u van elk van die scenario's?

Een van die scenario's behelst het afstoten van KLM's Britse dochter Buzz. Aanvankelijk leek het dat dit een voorstel was van KLM, maar die ontkent dat: 'Het moet een idee zijn van de Commissie zelf.'

De Commissie enqueteert 'de markt' wel vaker, maar volgens ingewijden is het nooit eerder voorgekomen dat dat gebeurde nog voordat de fusie officieel bij de Commissie is aangekondigd. 'Wat wel gebeurt is dat twee bedrijven die een fusie willen, kort tevoren even met de commissaris komen praten om de hoofdlijnen door te nemen', zegt een woordvoerster van eurocommissaris Monti van mededingingszaken. 'Dat wordt steeds gewoner.'

Maar de zaak KLM-BA is dermate complex, dat de Commissie eigenlijk niet anders kon. 'U moet bedenken dat de Commissie na een officiële filing, de aanvrage voor toestemming van een fusie, maar één maand de tijd heeft om er een besluit over te nemen. De zaak is zo complex, dat ze aan die tijd nooit genoeg zullen hebben. Ze moeten dus wel', vermoedt T. Kropp van Lufthansa.

Kropp is directeur Europese en Regeringszaken en daarmee Lufthansa's bruggenhoofd in Brussel. Hij slaat het fusieproces met spanning gade. Zijn Lufthansa maakt deel uit van de succesvolste luchtvaartalliantie ter wereld, en de resultaten van Lufthansa zijn bijna buitenaards: flinke winststijging waar alle concurrenten winstdalingen of verliezen melden. 'Lufthansa denkt niet aan een fusie', zegt hij dan ook zelfverzekerd.

Hij heeft nog tal van wensen. Eerst moet eigenlijk de Europese Commissie de bevoegdheid krijgen om luchtvaartverdragen af te sluiten in plaats van de nationale staten. En de staatshulp aan maatschappijen als Alitalia en Olympic moet echt een keer afgelopen zijn. Maar hij geeft toe: 'Als het KLM en BA lukt, zal dat leiden tot een versnelde herstructurering in de Europese luchtvaartindustrie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.