Nieuws Air France-KLM

KLM-topman klapt uit de school over huwelijkscrisis Air France-KLM

Jaloezie, argwaan en miskenning hebben de relatie tussen Air France en KLM danig verziekt. Die boodschap heeft Hans Smits, afzwaaiend voorzitter van de raad van commissarissen van KLM, dit weekeinde uitgedragen in afscheidsinterviews.

Voorzitter van de raad van commissarissen van KLM Hans Smits (links) ontving 25.000 handtekeningen van medewerkers voor het aanblijven van Pieter Elbers . Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Het is geen geheim dat Air France-KLM voer voor relatietherapeuten is, maar in zijn afscheidsinterviews gaf Smits afgelopen weekend een uniek kijkje door het sleutelgat van de Frans-Nederlandse bestuurskamers. Terwijl het kleinere KLM al jaren het leeuwendeel van de winst levert in de vijftien jaar oude luchtvaartcombinatie – in 2018 maakte KLM bijvoorbeeld vier keer zoveel winst als Air France – zijn de Fransen vooral bezig met machts- in plaats van winstoptimalisatie, vindt Smits. Niet alleen door het Franse smaldeel in het bestuur van Air France-KLM steeds verder uit te breiden, maar ook door inhoudelijke argumenten van KLM steevast af te wimpelen als Nederlandse vijandigheid jegens het moederbedrijf. ‘Dat stapelde zich maar op en zo groeide het wantrouwen.’

Exemplarisch voor het wantrouwen was het aanvankelijke non van Air France-KLM-topman Ben Smith tegen de herbenoeming van Pieter Elbers als baas van KLM. Elbers was in december unaniem voorgedragen door Smits en diens raad van commissarissen, de vijf Franse commissarissen incluis. Rond de jaarwisseling bleek Smith Elbers richting de uitgang te willen duwen. Na druk vanuit KLM, het kabinet, de Nederlandse commissarissen bij Air France-KLM en 25 duizend KLM-werknemers ging Smith in februari alsnog overstag.

Dat de kou daarmee niet uit de lucht was tussen Smith en Elbers bleek tijdens een ongemakkelijke persconferentie op 20 februari, na de presentatie van de gezamenlijke jaarcijfers in Parijs. Voor het oog van de fotografen negeerden de twee kemphanen tot driemaal toe de vraag of ze elkaar een hand konden geven. Beide mannen wierpen wel een steelse blik op elkaars handen, maar tot een handdruk kwam het niet. ‘Can you shake hands?’, probeerde een KLM-stewardess nog, al snel gevolgd door ‘Laat maar’ toen ze zag dat het zinloos was.

‘Ik was buitengewoon teleurgesteld’, zei Smits in gesprek met Nieuwsuur over het symbolische moment. ‘Want dit was hét moment om te zorgen van ‘Nou jongens, oké, er is een hoop gebeurd, weg die nare periode, we maken een nieuwe start en geven elkaar een hand.’ De voormalige topambtenaar was vijftien jaar lang commissaris bij KLM, waarvan de laatste vijf jaar president-commissaris. ‘Ben Smith zal nog wel gedacht hebben, ‘Nou, ik wil nog wel die hand geven, maar dan moet jij het eerst doen, want ik zal het zeker niet doen, want ik ben de baas’. Dat is mijn veronderstelling, min of meer zijn mindset over hoe hij zo’n bedrijf leidt.’ 

Toen Nieuwsuur-presentator Jeroen Wollaars suggereerde dat Smith ook achter de schermen had geweigerd om Elbers de hand te schudden, zei Smits: ‘Laat ik het zo zeggen, het zijn geen vrienden van elkaar op dit moment.’

Ongemakkelijke momenten waren er wel meer de afgelopen tijd tussen Air France en KLM. Zoals toen Alexandre de Juniac, tussen 2013 en 2016 de hoogste baas van Air France-KLM-topman, Smits persoonlijk vroeg als vice-voorzitter van de raad van commissarissen van het moederbedrijf. De handtekeningen werden gezet, maar vervolgens hoorde Smits er nooit meer wat van. ‘Dat is natuurlijk merkwaardig.’

Ook merkwaardig vond hij het bezoek dat Ben Smith begin februari in het geheim aan Nederland bracht, zonder Elbers in te lichten, laat staan uit te nodigen. In een staaltje stille diplomatie organiseerde Smith onder meer een besloten diner op de Franse ambassade in Den Haag met Tweede Kamerleden, zoals De Telegraaf ontdekte. ‘Die Tweede Kamerleden komen binnen en zijn a) verbaasd dat Elbers er niet bij is en dat b) hij er niets van weet. Dat is weer zo’n vorm van bejegening waarvan ik zeg: dat is not done!’

Smits is positief over de geruchtmakende actie van de Nederlandse staat, die eind februari tot consternatie van Air France en de Franse president Macron in een bliksemoperatie 12,7 procent van de Air France-KLM-aandelen kocht. De Nederlandse staat heeft nu 14 procent van de aandelen in bezit. ‘Die staatsdeelneming maakt dat er een soort herstel is van het evenwicht’, zegt Smits.

Ondanks alles schat Smits de overlevingskansen van de Frans-Nederlandse luchtvaartcombinatie nog altijd op ‘70, 80 procent’. ‘Ik ben niet hopeloos. Ik denk dat het met enige hulp weer een goed huwelijk kan worden.’

Aanvullingen & verbeteringen

In een eerder versie van dit artikel stond dat Macron premier van Frankrijk is. Hij is president.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden