nieuws KLM

KLM-personeel opgelucht over ingreep staat

Piloten en stewardessen maken foto's van elkaar bij het toestel van Embraer. Beeld Joost van den Broek / de Volkskrant

De Nederlandse overheid maakte dinsdagavond bekend dat ze in het diepste geheim bijna 13 procent van de aandelen van Air France-KLM heeft opgekocht. Onder KLM’ers overheerst woensdag grote opluchting, al blijft de vraag wat er nu concreet verandert.

Vooral oudere KLM’ers hebben zich nooit goed gevoeld bij de fusie met Air France. De vrees dat de grote blauwe jumbojets uiteindelijk plaats zouden moeten maken voor Franse wit-blauw-rode toestellen is sinds de fusie in 2003 altijd springlevend geweest – ondanks de afspraken die gemaakt werden over de voortdurende zelfstandigheid van KLM.

Bovendien is er oplopende ergernis over de stakingen en daardoor afnemende winst bij Air France. Vorig jaar kreeg die nog gestalte in een cartoon die circuleerde onder KLM-personeel: een cockpit met twee piloten van Air France, voorzien van zuurstofmaskers waarop KLM staat. Vorige week protesteerden KLM’ers omdat zij vermoedden dat de directie van Air France-KLM afwilde van Pieter Elbers, de bestuursvoorzitter van KLM die word gezien als voorvechter het Nederlandse belang.

Onder KLM’ers overheerst woensdag grote opluchting over het ingrijpen door de overheid. ‘Het zorgt ervoor dat we weer wat geruster zijn op de toekomst’, zegt een medewerker van het magazijn met vliegtuigonderdelen, die anoniem wil blijven omdat de KLM haar medewerkers verbiedt met de pers te praten. ‘Al die onzekerheid over het voortbestaan van je werkgever, en dus je eigen baan, zorgt voor een hoop stress. Wat mij betreft had dit eerder mogen gebeuren.’

Alle opluchting ten spijt, blijft er echter een prangende vraag: wat lost de ingreep van de overheid nu concreet op voor KLM en Schiphol?

Correctie

‘Nu direct concreet niets’, zegt Jan van den Brink, vakbondsbestuurder Luchtvaart van vakbond FNV, die ruim vijfduizend leden heeft onder grond- en cabinepersoneel. ‘De kern van dit ingrijpen is dat de balans binnen de onderneming Air France-KLM wordt hersteld. Doordat de Nederlandse overheid een belang neemt dat gelijk is aan dat van de Franse overheid (die 14 procent van het concern bezit, red.) wordt de positie van KLM – en daarmee die van Schiphol – als volwaardige deelnemer beter gewaarborgd. Nederland heeft haar invloed op het concern uit de vingers laten glippen. Dat wordt nu gecorrigeerd.’

Het doemscenario bij de fusie is altijd geweest dat KLM uiteindelijk hetzelfde lot zou wachten als de Belgische luchtvaartmaatschappij Sabena. In 1995 ging het noodlijdende Sabena een partnerschap aan met Swissair, waarbij die laatste plechtig beloofde om de zelfstandigheid van Sabena te blijven steunen. In 2001 trok Swissair alsnog haar handen af van Sabena toen de maatschappij – een handje geholpen door invloed van de aanslagen van 11 september op de luchtvaartsector – failliet dreigde te gaan. Het werd het grootste faillissement uit de Belgische geschiedenis.

Bij de fusie van KLM en Air France in 2003 spraken beide maatschappijen af dat het nieuwe concern twee volwaardige ‘hubs’ zou krijgen, Schiphol in Amsterdam en Charles de Gaulle in Parijs. De KLM zou behouden blijven als grotendeels zelfstandige, nationale luchtvaartmaatschappij. De laatste tijd rijst echter het vermoeden – nooit geheel weggeweest – dat de Fransen steeds meer macht naar zich toe trekken, en dat Schiphol en KLM daarmee gedegradeerd worden om uiteindelijk opgegeten te worden.

Vestigingsklimaat

Dat zou een enorme klap zijn voor de economie. De KLM is een van de grootste werkgevers in het land, en ook Schiphol biedt werkgelegenheid aan duizenden mensen. Om nog maar te zwijgen van alle bedrijven die leven van de luchtvaart: vrachtverwerking, diensten, onderhoud, etc. Ook het vestigingsklimaat in Nederland is gebaat bij een grote internationale luchthaven. Anders kun je je als multinational beter ergens anders stationeren. In Parijs, bijvoorbeeld.

‘Wat er met deze ingreep concreet verandert’, zegt Joost van Doesburg, woordvoerder van de pilotenvakbond Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers, ‘is dat de staat nu een machtsbasis heeft gekocht binnen de holding. Het is een preventieve maatregel gericht op de lange termijn, om te voorkomen dat de positie van de KLM verdere averij oploopt. Een blijk van vertrouwen in de samenwerking met de Fransen is het overigens niet, maar wij zijn positief verrast.’

De pilotenvakbond ziet wel een addertje: ‘Air France-KLM moet niet weer een staatsbedrijf worden, waar men denkt ‘we doen lekker rustig aan want de staat redt ons toch wel’. Het is van groot belang dat het een private onderneming blijft. Wij hopen dan ook dat de Nederlandse overheid met de Fransen gaat overleggen over hoe hun belang op termijn weer af te bouwen. Maar dan wel gelijkmatig.’ 

ALLES WAT U MOET WETEN OVER DE MACHTSSTRIJD BINNEN AIR FRANCE-KLM

Van zoveelste blunder tot meesterlijke zet: Binnenhof reageert op aankoop aandelen KLM-Air France

Elke partij legt de aankoop van 12 procent van de Air France-KLM-aandelen zo uit dat het precies in het eigen straatje past.

Het blijft rommelen bij Air France-KLM

Een overzicht van onze stukken over de machtsstrijd binnen Air France-KLM

Waarom de Nederlandse staat halsoverkop aandelen koopt in Air France-KLM

Den Haag wil voorkomen dat KLM en Schiphol het lot treft dat de Belgische luchtvaart een kleine twintig jaar geleden trof.

Tijdens de onrust rondom KLM-baas Pieter Elbers werd het ‘KLM-gevoel’ vertolkt

Wat dat is? Het heeft iets met thuiskomen, blauwe uniformen en het aroma van koffie te maken.

In 2015 bleek dat de garanties voor KLM en Schiphol al vanaf de fusie slecht zijn

In 2010 liet toenmalig minister Camiel Eurlings de meest concrete garantie vallen. De directie van Air France-KLM kon daardoor KLM-vluchten vanaf Schiphol schrappen of overhevelen naar de Parijse luchthaven Charles de Gaulle.

Op dat moment was Eurlings nog ‘very positive’ over de fusie

Vijf jaar later moet staatssecretaris Mansveld halsoverkop naar Parijs om het belang van KLM en Schiphol te redden. Wat ging er mis?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden