Klinkende cijfers op Gehaktdag, maar de computers blijven lek

Uw politieke nieuwsbrief

Minister Hoekstra. Foto ANP

Goedemiddag, minister Hoekstra presenteerde vandaag het op-een-na-hoogste begrotingsoverschot in de moderne Nederlandse geschiedenis. Intussen zaaide zijn collega Grapperhaus vooral verwarring door eerst wel en daarna toch niet voor het terughalen van kinderen van IS-strijders te pleiten.

Hier zijn uw Dagkoersen. Deze politieke nieuwsbrief elke dag per e-mail ontvangen? Regel het hier heel eenvoudig. 

Foto de Volkskrant

GESPREK VAN DE DAG

Gejuich op Gehaktdag

Er is niets beters voor de staatskas dan een jaar zonder regering. Die politieke stelling werd opnieuw onderschreven door de klinkende cijfers die minister Hoekstra van Financiën kon presenteren op de jaarlijkse financiële verantwoordingsdag van het kabinet, beter bekend als Gehaktdag.

In 2017 gaf Rutte III liefst 8 miljard euro minder uit dan er binnenkwam – een overschot van 1,1 procent van het Nederlandse bbp. In de moderne Nederlandse geschiedenis was alleen Gerrit Zalm meer van de penning. Zalm – in 2009 verkozen tot de beste Nederlandse minister van Financiën sinds het aanbreken van de 20ste eeuw – hield in 2000 1,9 procent van het bbp over.

Dankzij het miljardensurplus, dat eerder dit jaar al werd voorspeld door het Centraal Planbureau en dus niet als verrassing kwam, duikt de Nederlandse overheidsschuld voor het eerst sinds de economische crisis onder de EU-norm van 60 procent van het bbp. De schuld bedraagt nu 56,7 procent.

Toch waarschuwde Hoekstra, die voor het eerst met zijn gehaktdag-koffertje naar het Binnenhof toog, voor een jubelstemming. ‘Zoals bekend bieden resultaten uit verleden geen garanties voor de toekomst.’ En passant waarschuwde Hoekstra voor de financiële gevolgen van de Brexit en de dreiging die van mogelijke handelsoorlogen en militaire spanningen uitgaat voor ‘onze’ economie.

Ict-malheur

De kritische noten kwamen op deze derde woensdag in mei van de Algemene Rekenkamer, die in een rapport gewag maakt van de ernstige beveiligingsrisico’s die tot voor kort bij de ict van de Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN) bestonden. 

Via de RCN, die de departementen op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba ondersteunt, konden kwaadwillenden betrekkelijk makkelijk toegang krijgen tot andere netwerken van de rijksoverheid. Of zoals de Rekenkamer het verwoordt: de achterdeur stond open.

Ook bij andere overheidsinstanties schort het aan goede beveiliging van de computers, constateert de Rekenkamer. Op zijn verder comfortabele eerste Gehaktdag erkende Hoekstra de zorgen. ‘Het is een probleem dat nog wel even bij ons zal zijn en waar we ons als overheid tegen zullen moeten wapenen.’

VERWARRING VAN DE DAG 

Grapperhaus’ jihadkinderen

Minister Grapperhaus. Foto ANP

‘Ik vind het verschrikkelijk verkeerd dat die kinderen zich in dit soort gebieden bevinden.’ 

Ineens was daar de ommezwaai van Ferdinand Grapperhaus. Maandenlang benadrukte de minister van Justitie en Veiligheid dat hij niet van plan was om kinderen van Nederlandse Syrië-strijders actief terug te halen uit IS-gebied. Hun moeders waren ooit vrijwillig naar de verwachte islamitische heilstaat vertrokken, zei Grapperhaus. De vrouwen moesten zich maar bij een Nederlandse ambassade of consulaat melden.

Gisteravond leek Grapperhaus in het tv-programma Pauw op dat standpunt terug te komen. De aanleiding vormden de aanslagen in Indonesië waarbij een heel gezin, met kinderen van 16, 12 en 9, zichzelf opblies. Dat gezin was teruggekeerd uit Syrië. Grapperhaus zei daarop al ‘geruime tijd’ te onderzoeken hoe de ongeveer 145 kinderen van Nederlandse jihadgangers veilig kunnen terugkeren. Dat is wel ‘uitermate moeilijke materie’, waarschuwde hij. Maar: ‘De kinderen moeten daar weg.’

Nog geen dag later corrigeert een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid zijn eigen chef. Grapperhaus is ‘ruimhartig geweest in het formuleren van het gevoel van onbehagen over de schrijnende situatie’, zo zegt deze. Het onderzoek van Grapperhaus zou betrekking hebben op een recente uitspraak van de rechtbank in Rotterdam, die hem beval om de uitlevering van een jihadiste met twee kinderen in Noord-Syrië te vragen. Hoe het precies zit, weet alleen Grapperhaus zelf.

BOEK VAN DE DAG

Bloederige bromance

Als een verliefd koppel schoven Mark Rutte en Diederik Samsom in 2012 aan bij Pauw. De twee leiders van VVD en PvdA hadden zojuist besloten om samen een regering te vormen en waren daar enorm mee in hun nopjes. De twee electorale tegenpolen hielden hun kabinet in de bijna vijf jaar erna bijeen door de gelederen gesloten te houden. Alleen binnenskamers werd gekibbeld en zelfs dat nauwelijks.

Hoe het er in de Trêveszaal precies aan toe ging, beschrijven de journalisten Wilma Borgman en Max van Weezel in hun boek Vrienden tegen wil en dank, dat vandaag verschijnt. Aan de hand van gesprekken met nagenoeg alle hoofdrolspelers van Rutte II beschrijven Borgman en Van Weezel hoe de politieke kleur uit dit kabinet verdween – en hoe dit leidde tot de electorale ondergang van de PvdA.

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Wilt u deze nieuwsbrief per mail ontvangen? Meld u hier aan: volkskrant.nl/dagkoersen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.