nieuwsnasleep van de zaak michael P.

Kliniek Den Dolder terughoudend geworden met toekennen verlof: bang voor nieuwe commotie

De forensisch-psychiatrische kliniek in Den Dolder waar Michael P. verbleef, is te terughoudend geworden in het toekennen van verlof. Dit zeggen twee daar werkzame psychiaters tegen de Volkskrant. Deze krampachtigheid belemmert de terugkeer van de patiënten naar de samenleving, zeggen de psychiaters. Dat is volgens hen niet in het belang van de veiligheid van de maatschappij.

De forensisch-psychiatrische kliniek in Den Dolder, waar Michael P. verbleef.Beeld Raymond Rutting

Michael P. is deze maand in hoger beroep veroordeeld voor het verkrachten en doden van Anne Faber, tot 28 jaar cel en tbs. Zijn misdrijf wist P. in 2017 te plegen tijdens zijn verblijf in de kliniek in Den Dolder, waar hij veel vrijheden kreeg. Het leidde tot veel onrust in de maatschappij.

Sinds de arrestatie van P. in oktober 2017 ligt de kliniek onder een vergrootglas, merken de medewerkers. In januari dit jaar was er onrust in het dorp Den Dolder toen de politie een helikopter inzette om een – volgens de kliniek – ongevaarlijke patiënt op te sporen die niet was teruggekeerd. De kliniek maakte zich vooral zorgen dat de patiënt zonder jas op pad onderkoeld zou kunnen raken, maar lokale media legden de link met Michael P. Begin juni was de commotie landelijk toen patiënt Peter M. niet terugkeerde van verlof. De burgemeester en omwonenden vonden dat de kliniek de vermissing had moeten melden. Sindsdien moet de kliniek dagelijks rapporteren aan het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Medewerkers in de kliniek in Den Dolder zijn zo bang geworden dat er iets fout gaat, dat ze nu doorslaan in het overleggen over en het registreren van elke nieuwe stap die een patiënt neemt, merkt psychiater Henrik Keijer op. De psychiater, sinds april werkzaam in de kliniek, schat dat hij op een gemiddelde werkdag tot twee uur bezig is aan deze extra overleggen en registraties, wat ten koste gaat van de tijd die hij aan zijn patiënten kan besteden.

Dat extra melden en meer controle past juist in de verbeteringen binnen de kliniek die minister Dekker (rechtsbescherming) wil zien, reageert zijn woordvoerder. ‘We zien dat Fivoor de handschoen heeft opgepakt. De forensische psychiatrie zoekt constant naar een balans tussen zorg en veiligheid. Uit de rapporten over het detentieverloop van Michael P. bleek dat voorheen die balans te veel doorsloeg naar zorg, nu moet daarin meer evenwicht worden gebracht.’

De creatieve ruimte van de kliniek.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Minder speelruimte

Om patiënten op een veilige manier te laten terugkeren naar de maatschappij hebben de behandelaren speelruimte nodig om de vrijheden van de patiënt zorgvuldig te kunnen opbouwen, zegt Keijer. ‘Die speelruimte is er steeds minder, nu de kliniek zo onder vuur ligt. Patiënten moeten wel kunnen oefenen. Als je een rijbewijs haalt, kun je ook niet meteen perfect rijden. Ook resocialisatie gaat geleidelijk.’

Deze situatie werkt in het nadeel van de patiënten, vindt Keijer. ‘Als de forensische zorg vooral bezig is met zich te verantwoorden naar de boze burger en de waan van de dag in de politiek, doen we deze kwetsbare doelgroep tekort.’

Psychiater Schipper, die verantwoordelijk was voor het besluit Peter M. onbegeleid verlof te geven, is geschrokken van de commotie die het niet terugkeren van M. vorige maand heeft veroorzaakt. Zij en haar collega’s wachten nu langer voordat ze patiënten verlof toekennen, zegt Schipper. ‘Van patiënten die er wat onverzorgd uitzien, durven wij het minder snel aan om ze naar het dorp te laten gaan. Andere patiënten durven niet meer zelf naar het dorp.’

Volgens hoogleraar forensische psychiatrie Robbert-Jan Verkes van de Radboud Universiteit komt het vaker voor dat medewerkers van een forensische kliniek verkrampt raken na een ernstig incident. ‘Er zullen buiten minder incidenten plaatsvinden als je iedereen binnenhoudt, maar binnen de kliniek kan de situatie dan wel meer gespannen worden. Dat is lastig werken voor medewerkers.’

Psychiater Regina Schipper in een van van de afgesloten kamers in de kliniek waar de cliënten verblijven.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Te lichtvaardig

De Onderzoeksraad voor Veiligheid had eerder dit jaar scherpe kritiek op de te lichtvaardige manier waarop de kliniek in Den Dolder in 2017 vrijheden had aan Michael P. toegekend. Verkes denkt dat het ook een verbetering kan zijn als de kliniek nu behoedzamer omgaat met de toekenning van verlof. ‘Dat zag je ook na het opschorten van alle verloven in de tbs in 2006. Het toekennen van verloven werd daarna strakker vastgelegd in protocollen. De forensisch-psychiatrische kliniek in Den Dolder heeft een losser regime dan tbs, daar wordt nu deze toekenningsprocedure ook wat strakker getrokken. De juiste balans daarin vinden is lastig. Een tbs-kliniek heeft als stok achter de deur dat deze de patiënten zo lang kan vasthouden als nodig wordt gevonden, terwijl een kliniek als die in Den Dolder vastzit aan een einddatum. Na die datum staat een patiënt sowieso buiten.’

De politie heeft onder invloed van de mediahype over een niet van verlof teruggekeerde patiënt van de forensisch-psychiatrische kliniek in Den Dolder een onnodig opsporingsbericht verspreid, zegt bestuurder Erik Masthoff van zorgorganisatie Fivoor. 

Belaagde bestuurder in zaak-Michael P.: ‘De instelling wordt als dader gezien. Maar er is maar één dader.’ 

Gevangenis Vught stapelde fout op fout bij Michael P. – alle betrokken instanties op de vingers getikt in OVV-rapport.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden