Nieuws Klimaatwet

Klimaatwet zeilt moeiteloos door Eerste Kamer

De Klimaatwet is dinsdag met vlag en wimpel door de Eerste Kamer gekomen. De Senaat heeft de wet waarin de Nederlandse klimaatdoelen worden vastgelegd met 62 van de 75 stemmen aangenomen. Alleen de PVV, de SGP en de Partij voor de Dieren stemden tegen.

Mede-indiener Rob Jetten (D66) tijdens de behandeling van de Klimaatwet in de Eerste Kamer. Beeld Freek van den Bergh

De veelbesproken wet bevat geen beleidsmaatregelen zoals de verhoging van de energiebelasting op fossiele brandstoffen of een nieuwe aanschafsubsidie op elektrische auto’s. Zulk inhoudelijk klimaatbeleid, zoals de plannen uit het concept-Klimaatakkoord van de klimaattafels, moet de regering later regelen door middel van afzonderlijke wetgeving.

Op de keper beschouwd is de Klimaatwet een vrij inhoudsloos raamwerk - in Haagse jargon een ‘kaderwet’. Er worden weliswaar drie Nederlandse klimaatdoelen in vastgelegd, maar die doelen zijn alleen ‘politiek’ en nadrukkelijk niet juridisch afdwingbaar. Dat betekent dat milieuorganisaties of andere belangengroepen niet naar de rechter kunnen stappen als de doelen niet worden gehaald. Een herhaling van het Urgenda-vonnis is daarmee uitgesloten.

De eerste twee doelen zijn een vermindering van de Nederlandse broeikasgasuitstoot (ten opzichte van 1990) met respectievelijk 49 procent in 2030 en 95 procent in 2050. Het derde doel is ‘een volledig CO2-neutrale elektriciteitsproductie’ in 2050.

De oorspronkelijke initiatiefwet uit september 2016, opgesteld door toenmalig PvdA-fractievoorzitter Diederik Samsom en huidig GroenLinks-fractievoorzitter Jesse Klaver, was veel dwingender geformuleerd. De drie klimaatdoelen waren daarin keihard, de wet bood geen ruimte ervan af te wijken. Die harde formulering stuitte op grote bezwaren van CDA en VVD. Zij weigerden het wetsvoorstel te steunen als dat het kabinet geen enkele manoeuvreerruimte bood. De rechtse coalitiepartijen geven de voorkeur aan Europese klimaatdoelen. Zij vrezen dat de concurrentiepositie van het Nederlandse bedrijfsleven in gevaar komt als de rest van Europa minder strenge klimaatdoelen stelt en Nederland te veel voor de troepen uitloopt.

Om een Kamermeerderheid achter de Klimaatwet te krijgen, hebben GroenLinks en PvdA de scherpe kanten er vanaf geslepen. De Klimaatwet legt de Nederlandse regering voor 2050 nu alleen een inspanningsverplichting op. Op het niet halen van de doelen staat geen sanctie. De Tweede Kamer moet de komende dertig jaar voldoende politieke druk blijven uitoefenen om de regering bij de les te houden. Doet zij dat niet, dan kan de regering vrij gemakkelijk besluiten de doelen te versoepelen.

Slot op de deur

Om toch een soort slot op de deur te zetten, hebben de milieuvriendelijke partijen uitvoerige rapportage- en verslagleggingsverplichtingen in de wet opgenomen. De wet verplicht het kabinet elke vijf jaar (dit jaar voor het eerst) een Klimaatplan op te stellen. Daarin moet de zittende regering vastleggen hoe zij de komende tien jaar wil waarborgen dat de drie klimaatdoelen binnen bereik blijven. Dat Klimaatplan moet concrete beleidsmaatregelen bevatten om de doelen te bereiken en gebaseerd zijn op de laatste wetenschappelijke inzichten over klimaatverandering. Ook moet er een doorrekening van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) bij zitten, waarin staat hoe het voorgenomen beleid uitwerkt op de koopkracht, de bedrijfswinsten en de werkgelegenheid.

Daarnaast moet het kabinet voortaan elk jaar op de vierde donderdag van oktober een voortgangsrapportage en een door het PBL opgestelde Klimaat- en Energieverkenning (KEV) naar de Kamer sturen, die in kaart brengt hoe het ervoor staat met de Nederlandse broeikasgasuitstoot en die duidelijk maakt of het klimaatbeleid nog op schema ligt.

Het concept-Klimaatakkoord dat vorig jaar tot stand kwam aan de Klimaattafels onder leiding van Ed Nijpels wordt samen met het eerder gesloten Energieakkoord onderdeel van het eerste klimaatplan. Minister Wiebes van Klimaat moet de voorstellen van de Klimaattafels nu omzetten in concreet beleid. Die kabinetsplannen zullen ook een vorm van CO2-heffing voor het bedrijfsleven omvatten. Het kabinet heeft aangekondigd het beleidspakket in juni te presenteren, maar het is niet helemaal zeker of die deadline echt gehaald wordt.

De kronkelige weg naar de Klimaatwet
Nederland krijgt een klimaatwet, maar de weg ernaartoe was lang en kronkelig. Hoogdravende idealen gingen hand in hand met opportunisme. Reconstructie van een politieke bevalling.

Dit is hoeveel het klimaat ons kost

Nederland wil in 2030 49 procent minder koolstof­dioxide uitstoten. Maar hoeveel kost die 45 miljoen ton CO2-­vermindering? Dat hangt erg af van welke keuzes we maken. Bekijk hier wat de opties zijn, en wat die ons land kosten.

Met deze Klimaatwet kan iedereen uit de voeten.
Een regenboogcoalitie van zeven partijen in de Tweede Kamer steunt de nieuwe klimaatwet. Maar het brede draagvlak heeft een prijs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden