analyseklimaattop madrid

Klimaattop Madrid weet mislukking maar net af te wenden

De klimaattop van de Verenigde Naties in Madrid heeft zondag een compleet fiasco maar net weten af te wenden. De bijeenkomst, die in een jaar van wereldwijde klimaatacties een vertoon van ambitie had moeten worden, werd anderhalve dag te laat afgesloten met een mager akkoord. 

Twee bezoekers van de klimaattop in Madrid laden hun elektronica op. Beeld AFP

‘Tijd voor actie’ was het motto van klimaattop COP25 in Madrid. Actie straalt de slotverklaring die de uitgeputte onderhandelaars van bijna tweehonderd landen er na twee moeizame weken uitsleepten allerminst uit. Het belangrijkste resultaat is de vage belofte dat landen in 2020 met nieuwe, ambitieuze klimaatplannen zullen komen. Andere punten op de agenda worden doorgeschoven.

Madrid had de aftrap moeten zijn van een jaar waarin de internationale gemeenschap stappen zou zetten om de uitstoot van broeikasgassen snel zover terug te dringen als nodig is om te voorkomen dat de opwarming van het klimaat onomkeerbaar wordt en de ‘veilige’ 1,5 graad in 2100 overstijgt. Met de huidige klimaatplannen stevenen we af op een rampzalige 3,2 graad.

Van klimaatambitie was in Madrid weinig te merken, vooral door obstructie van grote landen met veel fossiele-energiebelangen zoals Australië, Brazilië, China, India, Saoedi-Arabië en de VS. Tot frustratie van arme landen, kleine eilandstaten en klimaatactivisten, die voor het eerst in groten getale aanwezig waren en actie voerden op een VN-klimaattop. Volgens Greenpeace was er zelfs sprake van ‘een aanval op het hart van het akkoord van Parijs’.

Volgens het akkoord van Parijs, dat volgend jaar van kracht wordt, moeten alle landen voor de volgende top in Glasgow in november 2020 drastisch aangescherpte plannen indienen waarmee de 1,5 graad haalbaar blijft. Vrijwel geen land heeft dat al gedaan. Ruim zeventig landen en de Europese Unie (die deze week zijn Green Deal presenteerde, met klimaatneutraliteit in 2050) hebben die plannen wel beloofd. Veel grote uitstoters weigeren.

Het eindcompromis weerspiegelt die patstelling. Volgens de vage slotverklaring beloven landen hun klimaatplannen in 2020 ‘zo veel mogelijk aan te scherpen’, hóéveel blijft onduidelijk. Het moet wel in lijn met de wetenschap, dankzij de EU en andere landen met ambitie die een eerdere nietszeggende concept-verklaring van voorzitter Chili volstrekt onacceptabel noemden.

Een onoverkomelijk struikelblok bleken de internationale koolstofmarkten, het laatste element van Parijs waarvoor nog regels moeten worden afgesproken. Het gaat vooral over de handel in CO2-emissierechten en -offset-programma’s, waarmee rijke landen en bedrijven goedkoop hun emissies hopen te reduceren. Tegenstanders vinden het een schijnoplossing.

Vooral Australië en Brazilië lagen tot het eind op ramkoers. Zij willen oude CO2-rechten inzetten om hun klimaatplannen op te poetsen, gesjoemel dat lijnrecht ingaat tegen Parijs. Andere landen, waaronder de EU, willen strikte regels alsmede CO2-markten die aantoonbaar tot minder uitstoot leiden en geen schade opleveren voor inheemse volkeren of het milieu. De tegenstellingen bleken onoverbrugbaar, en besluiten worden uitgesteld tot Glasgow.

Ook op het gebied van klimaatfinanciering zijn partijen niet opgeschoten. Het akkoord rept alleen van de intentie dat arme landen steun krijgen bij hun klimaatplannen, nogal cynisch omdat het VN-klimaatfonds, dat vanaf komend jaar 100 miljard dollar per jaar moet bedragen, pas 10 miljard groot is.

Arme landen willen verder compensatie voor klimaatschade die ze nu al lijden door de uitstoot van de ontwikkelde landen (denk aan zeespiegelstijging, droogte en cyclonen), maar de VS en andere rijke landen weigeren daar harde afspraken over te maken. Ook dit wordt doorgeschoven naar Glasgow.

Brengt het teleurstellend resultaat van Madrid het akkoord van Parijs in gevaar? Niet per se. Dat grote landen uit eigenbelang de voortgang van het ­klimaatbeleid hebben geblokkeerd, ­betekent vooral dat er komend jaar, in de aanloop naar de cruciale top in Glasgow, nog veel te doen is. Een belangrijke taak is daarbij volgens insiders weggelegd voor de EU. Zij moet proberen grote uitstoters als China en India zover te krijgen dat ook zij hun klimaatplannen opkrikken, onder meer op de China-EU-top van september 2020.

Lees meer over de opwarming van de aarde

Bezorgdheid alom over de klimaatcrisis, maar na twee weken onderhandelen zijn de 194 landen op de klimaattop in Madrid nog nauwelijks opgeschoten. Waarom gaat het zo moeizaam? Vier obstakels.

Terwijl de VN opnieuw praat over manieren om de gevolgen van klimaatverandering tegen te gaan, worden ze daar in het Mozambikaanse Beira dagelijks mee geconfronteerd. We reisden erheen

Miljoenen liters zeewater zetten deze maand wederom het beroemde San Marcoplein in Venetië onder water. De stad is de strijd tegen de stijgende zeespiegel aan het verliezen. En de Italianen zijn niet de enigen die vechten tegen het toenemende gevaar van overstroming. We zetten de feiten op een rij aan de hand van data.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden