'Klimaatsceptici, stop met die pseudowetenschap'

Er is geen enkele reden om te twijfelen aan de klimaattheorie dat de aarde opwarmt als gevolg van menselijk handelen. Twijfelzaaiers doen dit vaak vanuit andere belangen, meent milieukundige Jan Paul van Soest. 'Omdat ze tegen overheidsinmenging op de vrije markt zijn of de belangen van bepaalde industrieën behartigen.'

Jan Paul van Soest

In vergelijking de Kopenhagen klimaattop in 2009 lijken de klimaatsceptici juist uit beeld geraakt.

'Kennelijk is het lastig om onwaarheden overeind te houden. Ik heb het niet geturfd, maar ik heb ook de indruk dat het rustiger is dan toen. Het werd toen erg venijnig door het opduiken van e-mails waaruit zou blijken dat de opwarming van de aarde en de menselijke rol daarin werd aangedikt door klimaatwetenschappers van het IPCC. Wat bleek, sceptici hadden die mails zo geframed dat leek alsof er een complot gaande was onder klimaatwetenschappers.'

Het voorval, dat bekend werd als Climategate, was aanleiding voor Van Soest om zich te verdiepen in de argumenten en beweegredenen van de klimaatsceptici. Hij schreef er vorig jaar het boek De Twijfelbrigade over, waarin hij de argumenten van de 'twijfelaars' langsloopt en weerlegt op basis van gedegen wetenschappelijk onderzoek.

Misschien heeft uw boek de twijfelaars de mond gesnoerd.

'Haha, wie weet. Ik denk eerder dat het komt door de stroom aan berichten waarin niet alleen de opwarming word bevestigd ('2015 warmste jaar ooit'), maar ook de gevolgen ervan. Zoals het opschuiven van gletsjers (+), het stijgende zeeniveau en de smeltende poolkappen. De werkelijkheid dringt zich aan ons op.'

Toch duikt hier en daar een sceptisch geluid op. De man die Van Soest bestempelt als Nederlands' slimste onder de twijfelaars, wetenschapsjournalist Marcel Crok, schreef zaterdag in de Volkskrant dat we rustig kunnen gaan slapen; het loopt zo'n vaart niet met die opwarming. De temperatuur stijgt minder snel dan de modellen van de klimaatwetenschappers immers voorspellen.

Een bad van gesmolten ijs in de Jakobshaven-gletsjer in Groenland.Beeld ap

Het broeit wereldwijd. En in Nederland

Meningen genoeg over de verandering van het klimaat, je zou er de feiten bijna door vergeten. Deze drie interactieve visualisaties laten harde data achter de wereldwijde opwarming zien. Wie zijn de grootste vervuilers? Hoeveel warmer wordt het in Nederland? Hoe zit het met CO2 en de 2 °C-grens? En ook: de gevolgen voor de Elfstedentocht.

Heeft hij een punt?

'Wat hij doet is exemplarisch voor de klimaatsceptici. Cherry picking noemen we dat. Een onzeker dilemma binnen de klimaatwetenschap eruit lichten en doen alsof die hele wetenschap niet deugt. Dit is gewoon kletskoek. Wetenschappelijk is er geen eer meer te behalen aan onderzoeken naar de relatie tussen CO2, opwarming en de rol van de mens. Die staat vast.'

Maar er zijn dus wel punten waarover valt te twisten binnen die wetenschap.

'In de wetenschap heb je altijd te maken met onzekerheden, bijvoorbeeld de uitspraak dat er 95 procent zekerheid bestaat dat iets binnen een bepaalde bandbreedte valt. Het is heel gemakkelijk om daar mee te spelen en bepaalde jaren eruit te lichten die niet overeenkomen met de wetenschappelijke theorie. Maar als je die over langere reeksen bekijkt, dan klopt het gewoon. Bijvoorbeeld in het geval van de temperatuurstijging.'

Beginpunt van de trans-Alaska oliepijplijn.Beeld ap

Volgens Crok baseert het IPCC zich op klimaatmodellen die de opwarming overschatten.

'Nog zo'n voorbeeld van selectief winkelen. In mijn boek beschrijf ik de vier bewijslijnen die aantonen dat klimaatverandering ontstaat door het uitstoten van meer CO2. Een van die vier is door het gebruik van klimaatmodellen, die inderdaad onzekerheden bevatten. Maar dit geldt niet voor de belangrijkste bewijslijn, die Crok voor het gemak achterwege laat. Namelijk de natuurkunde.

'Met deze manier van ongegrond twijfelzaaien plaatst Crok zich, net als Thierry Baudet in Trouw en Dirk-Jan van Baar op Volkskrant.nl - 'waarom plaatsen jullie dit in godsnaam' -, buiten het maatschappelijk debat. Ik zou hen willen voorstellen zich niet langer te vermommen als wetenschapper, maar er echt werk van te maken de natuurkundige klimaattheorie omver te werpen. De Nobelprijs voor de natuurkunde ligt voor ze in het verschiet.'

Raffinaderij van ExxonMobil in Texas.Beeld reuters

Maar ook binnen de wetenschap zijn er toch twijfelaars over het klimaattheorie?

'Nauwelijks. Het zijn veelal Amerikaanse oud-wetenschappers die zich ontpoppen tot economie-activisten en aan de leiband lopen van de fossiele industrie, zoals oliebedrijf ExxonMobil. Wetenschapsjournalist Crok baseert veel van zijn verhalen op denktanks waar dergelijke types achter zitten. Zij gaan nog veel verder in hun ontkenning en hebben vooral een politieke afweging om (de ernst van) de opwarming van de aarde in twijfel te trekken. Omdat ze tegen overheidsinmenging op de vrije markt zijn of de belangen van bepaalde industrieën behartigen.'

Dat ze politieke belangen hebben hoeft toch niet erg te zijn? Bij de klimaattop in Parijs wemelt het van de bedrijven die invloed willen uitoefenen.

'Prima, maar stop met die pseudowetenschap. Onderbouw nou eens waarom we, ondanks de wetenschappelijk aangetoonde opwarming van de aarde als gevolg van menselijk handelen, niks zouden moeten doen aan klimaatverandering. Dat zou een verrijking van het debat zijn. Maar iedereen die dat probeert, zie ik toch weer selectief winkelen in de wetenschap.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden