Nieuws

Klimaatminister Jetten: als Rusland de gaskraan dichtdraait, ontstaat er snel een ‘spannende situatie’

Als Rusland de gasleveranties aan Europa staakt, komt Nederland binnen enkele weken in de problemen. Gedwongen productieverlagingen voor grote industriële gasverbruikers zijn dan nodig, zei minister Jetten dinsdag in de Tweede Kamer.

Yvonne Hofs
Gasleiding van het Russische bedrijf Gazprom, vlak bij de grens met Oekraïne. Beeld Denis Sinyakov / Reuters
Gasleiding van het Russische bedrijf Gazprom, vlak bij de grens met Oekraïne.Beeld Denis Sinyakov / Reuters

Als Rusland de gaskraan naar Europa dichtdraait, moet Nederland vrij snel noodmaatregelen nemen. De nationale aardgasvoorraden kunnen maximaal enkele weken in de landelijke aardgasvraag voorzien. Daarna moet de overheid grote industriële gasverbruikers dwingen tot een productiestop of -verlaging om te voorkomen dat huishoudens en ziekenhuizen zonder stroom en verwarming komen te zitten.

Minister Rob Jetten (Klimaat en Energie) heeft dat dinsdag in de Tweede Kamer verteld na vragen van Kamerleden over de gevolgen van een mogelijke wraakactie van Rusland. De Europese Unie en de Verenigde Staten hebben gedreigd met economische sancties als de Russen een inval plegen in buurland Oekraïne. De vrees bestaat dat de Russische president Poetin in dat geval zal terugslaan door de gastoevoer naar de Europese Unie af te knijpen.

Volgens Jetten ontstaat er een ‘spannende situatie’ als Poetin de gasleveranties aan Europa volledig staakt. Rusland voorziet op dit moment in ongeveer 20 procent van de Nederlandse gasvraag. Dat is minder dan gebruikelijk, omdat de Russen de gastoevoer naar Europa al een tijdje op een lager pitje hebben staan. Het gevolg daarvan is wel dat alternatieve gasleveranciers al min of meer maximaal worden ingezet. Noorwegen kan zijn leveranties niet nog verder opvoeren en de Rotterdamse terminals voor vloeibaar gas (lng) worden volgens Jetten al voor 90 procent benut. Daarbij komt dat de Nederlandse aardgasopslagplaatsen minder goed gevuld zijn dan in andere winters.

Escalatieladder

Samen met staatssecretaris Hans Vijlbrief (Mijnbouw) werkt Jetten op het ministerie van Economische Zaken aan een zogenoemde ‘escalatieladder’ voor Nederland. Ambtenaren brengen in kaart welke bedrijven in geval van nood moeten worden stilgelegd om de landelijke gasconsumptie in lijn te brengen met de verminderde aanvoer. De overheid beschikt al over juridische dwangmiddelen om industriële grootverbruikers tot een productiestop te dwingen, maar Jetten sluit niet uit dat aanvullende wetgeving wenselijk is.

Het verder opvoeren van de gasproductie uit het Groningerveld is voorlopig niet aan de orde, stelt Jetten. Hij verzekert de Kamer dat het kabinet alléén naar dit uiterste redmiddel zal grijpen als het echt niet anders kan. Eerder deze maand moest Vijlbriefs voorganger Stef Blok al aan de Kamer melden dat er in Groningen dit jaar waarschijnlijk twee keer zoveel gas gewonnen wordt als gepland, ook vanwege dreigende gastekorten.

Het afgelopen weekend hebben de Europese energieministers spoedoverleg gevoerd over de gevolgen van een eventuele Russische leveringsstop. Jetten meldt dat landen als Finland, Polen en Litouwen, die volkomen afhankelijk zijn van Russisch gas, dan onmiddellijk in de problemen komen. Maar ook de Duitse energievoorziening leunt inmiddels voor meer dan 50 procent op gasaanvoer uit Rusland. De Duitsers hebben hun energiestrategie helemaal op Russische gasleveranties ingesteld, door min of meer tegelijkertijd al hun kerncentrales en kolencentrales te sluiten.

LNG uit Qatar

Volgens persbureau Bloomberg onderhandelt de Amerikaanse president Biden inmiddels met de emir van Qatar over extra leveringen van LNG aan Europa, mocht Poetin inderdaad gassancties tegen de EU treffen. Qatar is de grootste LNG-producent ter wereld. Duitsland zou daar echter niet mee geholpen zijn, want geen enkele Duitse haven beschikt over een LNG-terminal om de gasschepen te lossen.

Bij de informele energieraad van dit weekend hebben de EU-ministers afgesproken dat EU-lidstaten solidair zullen zijn. Dat betekent dat lidstaten die gas of elektriciteit overhebben in geval van nood zullen leveren aan EU-lidstaten die met tekorten kampen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden