Klimaatdebat is niet democratisch

DE OMBUDSVROUW

Weet u zeker dat de aarde gevaarlijk opwarmt door toedoen van de mens? Of weet u zeker van niet? In beide gevallen is de kans groot dat u zich boos gaat maken over dit stukje. Het klimaatdebat is voor journalisten bijna net zo'n mijnenveld als het Israëlisch-Palestijnse conflict. Eén (vermeend) verkeerd woord en op internet wordt gehakt van je gemaakt.

Klimaatbloggers, maar ook veel 'gewone' Volkskrantlezers, turven nauwgezet hoeveel zorgelijke stukken de krant over het klimaat publiceert en hoeveel artikelen waarin de opwarming juist wordt gerelativeerd. Toen de Volkskrant op een gure zomerdag een verhaal bracht met de kop: 'Waar blijft dat warme klimaat?', ging bij de klimaatsceptici van www.climate-gate.nl de vlag uit, en sprak men de hoop uit dat de Volkskrant aan het 'ontdooien' was. Dat wil zeggen: zich tot het kamp van de klimaatsceptici zou bekeren. Maar toen de site van de Volkskrant eind vorig jaar meldde dat het zee-ijs in de Noordelijke IJszee krimpt tot een laagterecord, werd de krant weer van 'klimaatporno' beticht. De richting van de krant wordt vaak afgeleid uit de teneur van het laatste klimaatstuk.

Lezers die het klimaatdebat kritisch volgen, willen dat de krant er 'eerlijk en evenwichtig' verslag van doet. Maar wat is dat? De meeste lezers bedoelen ermee dat de krant net zoveel aandacht moet hebben voor nieuws uit de hoek van de opwarmers als uit het kamp van de sceptici. Er zijn ook lezers die de krant pas in evenwicht vinden als het overgrote deel van de kopij over de gevaren van de opwarming van de aarde gaat. Immers, het overgrote deel van de klimaatwetenschappers (97 procent) maakt zich daar zorgen over en een kleine minderheid niet (3 procent).

De chef van de wetenschapsredactie heeft slecht nieuws voor beide groepen lezers. 'Wetenschap is geen democratie. Wetenschapsjournalistiek evenmin. Waar het om gaat, is waarheidsvinding. En soms spreekt de eenling die de consensus doorbreekt de waarheid. Als we allemaal hadden vastgehouden aan de consensus, hadden we nu nog gedacht dat de aarde plat is.' De wetenschapsredactie probeert nieuws te selecteren op de vraag of het meer inzicht biedt in de klimatologische ontwikkelingen. Ongeacht uit welk kamp het afkomstig is.

Dat is dus ook slecht nieuws voor klimaatalarmisten. Zij menen dat de krant niet onpartijdig kan/mag schrijven over iets dat de aarde bedreigt. Journalisten hebben de plicht om stelling te nemen om de aarde te redden. De chef wetenschap voelt eerder de plicht 'het hoofd koel te houden in een wereld die opwarmt' en de plicht om afstand te houden in plaats van onderdeel te worden van het klimaatdebat. Hij is ook nog eens 'zeer terughoudend' als het gaat om apocalyptische, zondvloedachtige verhalen. 'Mensen hebben de sterke neiging te denken in termen van acute rampspoed. Maar in werkelijkheid is zelfs snelle klimaatverandering iets wat zich maar heel geleidelijk voltrekt.'

Lezers denken soms dat het klimaatdebat zich afspeelt tussen twee ongelijkwaardige partijen. Aan de ene kant de gevestigde belangen van onder meer de olie-industrie en aan de andere kant de arme, goed bedoelende 'groene' idealisten. Die idealisten zouden bij een krant als de Volkskrant een streepje voor moeten hebben. Maar dat beeld klopt niet, vindt de chef wetenschap. 'Welnee, ook het circuit van de duurzamen heeft inmiddels grote commerciële belangen in duurzaam bouwen, duurzame energieopwekking, de ontwikkeling van nieuwe technologie en ga zo maar door. En vergeet de overheid niet. Die is ook partij sinds het overheidsbeleid is gericht op het verminderen van de CO2-uitstoot.'

Ten slotte heb ik ook nog slecht nieuws voor de groep klimaatsceptici. De vraag òf de aarde is opgewarmd, zal (ook) in 2013 geen prominente rol spelen in de Volkskrantberichtgeving. Dat de aarde opwarmt, onder meer door CO2 en dus door toedoen van de mensheid, staat voor de wetenschapsredactie wel vast. De vraag is vooral hoe snel de opwarming gaat, en hoe erg het allemaal is. Elk nieuwsfeit dat het antwoord op die vragen dichterbij brengt, verdient een plek in de krant. Ongeacht uit welk kamp de boodschapper komt of wie met dat nieuws zijn voordeel denkt te kunnen doen.

De Ombudsvrouw behandelt vragen, klachten, op- en aanmerkingen over de inhoud van redactionele pagina's en over journalistieke aanpak.

ombudsvrouw@volkskrant.nl, vk.nl/ombudsvrouw

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden