Live

Klimaatblog - Hollande: mooiste en vreedzaamste revolutie ooit in Parijs

Aan het einde van het warmste jaar ooit gemeten hebben 195 landen zaterdagavond een historisch klimaatakkoord gesloten in Parijs. De Volkskrant deed live verslag vanuit Parijs. Lees het terug in dit liveblog. Voor een samenvatting is hier het nieuwsbericht.

François Hollande met Christiana Figueres van de VN. Beeld reuters
François Hollande met Christiana Figueres van de VN.Beeld reuters

195 landen sluiten historisch klimaatakkoord in Parijs. Lees hier het nieuwsbericht.

Staatssecretaris Sharon Dijksma van Milieu, die namens Nederland en de EU mee-onderhandelde in Parijs, is heel tevreden met het akkoord. ‘Er zijn natuurlijk altijd dingen waar je blij mee bent en dingen die je anders had gewild, maar het feit dat alle landen dat gevoel hebben kenmerkt de kracht van dit akkoord’, zei ze buiten de plenaire zaal in Le Bourget tegen de Volkskrant. ‘Het is een bindende overeenkomst, landen nemen hun verantwoordelijkheid en je kunt zeggen dat we de vrijblijvendheid voorbij zijn. Dat is grote winst.’

Dijksma noemt de succesvolle afsluiting van de klimaattop een emotioneel moment. ‘Het feit dat je met 195 landen zo’n historische overeenkomst sluit, de collectiviteit die dat uitstraalt, is misschien nog wel de grootste kracht van dit akkoord’, zegt ze. ‘De een loopt misschien wat harder dan de ander, maar we gaan de route naar een duurzame samenleving samen bewandelen.’

Sharon Dijksma vertrekt per trein naar Parijs. Beeld anp
Sharon Dijksma vertrekt per trein naar Parijs.Beeld anp

De Franse president Francois Hollande zegt dat hij trots is op de toezeggingen van bijna 200 landen die het klimaatakkoord van Parijs hebben aangenomen. '12 december 2015 zal een grote dag voor de aarde blijven', zei hij. 'In Parijs zijn door de eeuwen heen veel revoluties geweest . Vandaag heeft de mooiste en vreedzaamste revolutie plaatsgevonden.' Tegen alle vertegenwoordigers zei hij: 'Jullie hebben het gedaan.'

Hollande kondigde aan met ambitieuzere klimaatplannen te komen voor Frankrijk. Hij gaat zich hardmaken voor een wereldwijde belasting op kolenstroom. Driekwart van de Franse energie komt van kerncentrales.

De Amerikaanse president Obama geeft later op de avond een persconferentie.

Hollande (R) kijkt toe hoe COP21-voorzitter Fabius het klimaatakkoord afhamert. Beeld anp
Hollande (R) kijkt toe hoe COP21-voorzitter Fabius het klimaatakkoord afhamert.Beeld anp

Venezuela heeft direct na het klimaatakkoord een plan (INDC) ingediend om de CO2-emissies van het land te verminderen. Voor de klimaattop in Parijs deden 184 van de 195 deelnemende landen dat al. Venezuela beloofde dat te doen als de westerse landen ambitie zouden tonen om zelf veel te doen aan het tegengaan van klimaatverandering.

De Amerikaanse onderhandelaar voor Nicaragua Paul Oquist. Beeld ap
De Amerikaanse onderhandelaar voor Nicaragua Paul Oquist.Beeld ap

Namens de Caribische eilanden zegt de vertegenwoordiger van het eiland Saint Lucia dat ze voor het eerst het gevoel hadden dat er bij een internationale bijeenkomst naar ze wordt geluisterd. Onder meer de Verenigde Staten hebben ze zich hard gemaakt voor extra steun voor eilanden die worden bedreigd door het stijgende zeeniveau.

De reacties op het klimaatakkoord stromen binnen op Twitter. Een selectie.

'12 december 2015 is de dag dat we groene historie schrijven', zegt Sharon Dijksma, die voor Nederland onderhandelde. 'Er is vandaag een geweldige prestatie geleverd door voor het eerst in de geschiedenis een voor alle landen geldend juridisch bindend klimaatakkoord te sluiten. We hebben onze kinderen en kleinkinderen een grote dienst bewezen.'

Het oponthoud van bijna twee uur voor aanvang van de slotvergadering was volgens diplomaten te wijten aan het feit dat de VS bezwaar hadden tegen een enkel woord in de tekst. Die tekst zegt dat ontwikkelde landen hun emissies in hun gehele economie moeten terugbrengen. De VS wilden daarvan maken 'zouden moeten', om te voorkomen dat de regering-Obama het klimaatakkoord moet voorleggen aan het door de Republikeinen gedomineerde Congres. De aanpassing - 'should' in plaats van 'shall' - is doorgevoerd.

John Kerry met de Chinese onderhandelaar Xie Zhenhua voor het begin van de plenaire vergadering waar het klimaatakkoord definitief moet worden gesloten. Beeld epa
John Kerry met de Chinese onderhandelaar Xie Zhenhua voor het begin van de plenaire vergadering waar het klimaatakkoord definitief moet worden gesloten.Beeld epa

Diverse landen, de voorzitters van subonderhandelingsgroepen, krijgen het woord. Wederom is er louter lof voor het Franse leiderschap tijdens de top.

Laurant Fabius viert de totstandkoming van het klimaatakkoord. Beeld afp
Laurant Fabius viert de totstandkoming van het klimaatakkoord.Beeld afp

De hele tekst van 31 A4 wordt doorgenomen. Dubbelingen en misplaatste kommas zullen uit de tekst worden gehaald.

'Beste vrienden, mijn excuses voor de vertraging', begint Laurent Fabius de vergadering. Hij legt het proces van de vergadering uit. Na vragen zal akkoord worden gevraagd.

Volgens de website Climate Home is de plenaire vergadering nog niet begonnen, omdat de VS problemen hebben met het woord 'shall'. Leo Hickman van Carbon Brief blog vraagt zich op Twitter af: 'Should shall be should? Or should should be shall?' Het woord 'shall' staat volgens hem 143 keer in de tekst, die in de plenaire vergadering door 195 landen aangenomen moet worden. Het is onduidelijk of de berichtgeving van Climate Home en Hickman klopt.

Een uur na het opengaan van de zaal, is nog altijd niet iedereen gaan zitten. Overal in de grote plenaire zaal van de klimaattop in Parijs wordt gekonkeld. Het wachten is tot voorzitter Laurent Fabius het woord neemt om de, wat hem betreft, laatste vergadering van de COP21 te openen. Alle 195 landen moeten zich in dit zogenoemde Comité de Paris achter het klimaatakkoord scharen dat Fabius zaterdagmiddag presenteerde. Wat als ze dit niet doen? Dan is het klimaatakkoord van de baan, tenzij de landen besluiten de onderhandelingen te heropenen.

Groot applaus voor COP21-voorzitter Laurent Fabius als hij de plenaire zaal betreedt. De Franse minister van Buitenlandse Zaken wordt geprezen voor de manier waarop hij 195 landen richting een mogelijk historisch klimaatakkoord heeft geleid. In de zaal alle landen vertegenwoordigers, maar ook klimaatadepten als Al Gore.

Landendelegaties luisteren naar de speech van voorzitter Laurent Fabius, eerder zaterdagmiddag. Beeld epa
Landendelegaties luisteren naar de speech van voorzitter Laurent Fabius, eerder zaterdagmiddag.Beeld epa

De plenaire vergarding van het Comité de Paris staat op het punt van beginnen. Alle landen zullen zich daar achter het concept-klimaatakkoord moeten scharen.

De eerste reacties in Parijs op het definitieve concept-klimaatakkoord zijn positief. Het is een doorbraak dat de internationale gemeenschap voor het eerst afspraken maakt over klimaatverandering, klinkt het. Negatief is volgens velen dat de concrete maatregelen niet ver genoeg gaan, en er te weinig financiële steun is voor arme en kwetsbare landen die nu al kampen met de opwarming. Wat zijn de belangrijkste punten van het concept-akkoord, dat als alles goed gaat later vandaag zal worden aangenomen?

De plenaire vergadering waar de concepttekst van het klimaatakkoord goedgekeurd moet worden, begint later dan gepland. Het was de bedoeling dat ze een half uur geleden zouden starten. Dit wordt niet voor 18.00 uur, wordt hier in Parijs gezegd. Het is onduidelijk of er toch nog problemen zijn. Volgens de Britse FT zijn de vooruitzichten juist goede, omdat dwarsligger India heeft aangegeven blij te zijn met de concepttekst. Ook Brazilië en Venezuela staan achter het conceptakkoord.

In het warmste jaar ooit gemeten lijkt klimaattop-voorzitter Laurent Fabius 195 landen achter een historisch klimaatakkoord te krijgen. In aanwezigheid van president Hollande heeft de Franse minister Fabius zaterdag in Parijs een 'ambitieuze' tekst voorgelegd, die ervoor moet zorgen dat de opwarming van aarde beperkt blijft tot 1,5 tot 2 graden C. Lees hier meer.

Burgerprotest in Parijs om burgers op te roepen meer voor het klimaat te doen. Beeld afp
Burgerprotest in Parijs om burgers op te roepen meer voor het klimaat te doen.Beeld afp

De eerste reacties van politieke partijen zaterdag op de ontwerptekst voor een nieuw juridisch bindend klimaatverdrag zijn positief. Later op de dag wordt er in Parijs op de klimaattop over gestemd.

'Nieuwe tekst klimaatakkoord: geeft moed en hoop. Fossiel nu officieel deel van het verleden' twitterde Liesbeth van Tongeren van GroenLinks. Ze vindt het wel teleurstellend dat er niets over de lucht- en scheepvaart in staat.

Haar collega Carla Dik-Faber van de ChristenUnie spreekt op hetzelfde sociale medium van 'hoopvolle en ontroerende berichten' over de tekst. 'Laat geen land het wagen zich hiertegen te keren.'

D66-Europarlementariër Gerben Jan Gerbrandy vindt de nieuwe tekst sterk en gebalanceerd.

In de concepttekst van het nieuwe verdrag staat onder meer dat de opwarming van de aarde beperkt moet worden tot ruim onder de 2 graden Celsius. Verder streven de partijen er naar een einde te maken aan de toename van de uitstoot van broeikasgassen.

'Dit klimaatverdrag is een noodzakelijke belangrijke stap vooruit, maar om effectief verandering tegen te gaan zijn de afspraken verre van voldoende. Voor het eerst in de geschiedenis hebben een kleine tweehonderd landen bindende afspraken gemaakt om samen klimaatverandering tegen te gaan. Dat landen in het verdrag het belang van 1,5 graad temperatuurstijging erkennen, is dan bemoedigend.'

Faiza Oulahsen van Greenpeace: 'Het akkoord schiet tekort. De ambities van alle landen samen gaan bij lange na niet ver genoeg om de opwarming van de aarde onder de 1,5 graad te houden. Toch is het hoopvol dat deze nieuwe grens expliciet in het akkoord staat. Daar kunnen en moeten wereldleiders nu hun conclusie uit trekken: het tijdperk van kolen, olie en gas loopt ten einde. Nu moet alles op alles worden gezet voor 100 procent duurzame energie in 2050. Alleen zo kunnen we levensgevaarlijke klimaatverandering een halt toe roepen.'

Actievoerders vragen met een spandoek op de Arc de Triomphe aan Hollande 'energie te vernieuwen' Beeld reuters
Actievoerders vragen met een spandoek op de Arc de Triomphe aan Hollande 'energie te vernieuwen'Beeld reuters

De 31 pagina's tellende officiële concepttekst is openbaar gemaakt en hier in zijn geheel terug te lezen.

De hoofdpunten:
- Beperking van de opwarming van de aarde tot beneden de 2 graden. Gestreefd moet worden naar 1,5 graad.

- De partijen streven ernaar dat er snel een einde komt aan de stijging van de uitstoot van broeikasgassen. De partijen zijn zich ervan bewust dat het voor arme landen langer duurt dan voor rijkere om snel te komen tot het hoogtepunt in de uitstoot. Dan kan worden begonnen met de vermindering van de uitstoot van de schadelijke stoffen. Landen moeten doen wat in hun vermogen ligt.

- Voor de klimaatconferentie van 2025 moeten de partijen van de klimaatovereenkomst van Parijs zich samen ten doel stellen elk jaar ten minstens 100 miljard dollar (91 miljard euro) ter beschikking te stellen voor armere landen die economisch moeite hebben het streven van de klimaatconferentie bij te benen.

Zoals het er nu naar uitziet, vindt de formele zitting met alle deelnemende partijen plaats om 15:45. Tijdens die zitting zal de deelnemers gevraagd te worden in te stemmen met de concepttekst.

Ter verduidelijking, al het nieuws is gebaseerd op de uitspraken van voorzitter Laurent Fabius, waarmee hij de concepttekst aankondigde. De tekst zelf is nog niet openbaar gemaakt. Dat kan wel elk moment gebeuren.

Phoebie (19) noemt zich een Climate guardian angel: 'Ik ben hier om te laten zien hoe hypocriet mijn Australische regering is. Ze committeren zich aan klimaatakkoord, maar verdubbelen de kolenexport.'

Of ze zelf haar CO2 uitstoot heeft gecompenseerd voor haar reis. Eerst lachend, dan geërgerd: 'Nee, ik heb niet geïnvesteerd in bomen. Wat een stomme vraag is dit zeg; ik ben veganist en vegetariër, maar nee, ik ben niet met een schip gekomen.' Omstander: 'De scheepvaart is ook heel vervuilend hoor.'

Phoebie (19) is als 'Climate guardian Angel' komen vliegen vanuit Australië. Beeld Pieter Hotse Smit
Phoebie (19) is als 'Climate guardian Angel' komen vliegen vanuit Australië.Beeld Pieter Hotse Smit

De Avenue de la Grande Armée is totaal belegerd. Voor iedere zijstraat staan tien politiebusjes met zeker dertig agenten. Traangaspistool in de aanslag. De regering heeft de demonstratie uiteindelijk niet verboden, ondanks de noodtoestand.

Clémence Dubois van de organisatie: 'We hebben onze plannen en eisen op tafel gelegd, blijkbaar willen ze mensen met bloemen niet afstraffen', zegt ze verwijzend naar de rode rozen en tulpen die veel van de duizenden demonstranten bij zich dragen.

Avenue de la Grande Armée tijdens de demonstratie van 350.org. Beeld Pieter Hotse Smit
Avenue de la Grande Armée tijdens de demonstratie van 350.org.Beeld Pieter Hotse Smit
Johan van Werven (58): komen fietsen vanuit Utrecht: '1,5 of 2 graden warmer? We moeten helemaal geen opwarming.' Beeld Pieter Hotse Smit
Johan van Werven (58): komen fietsen vanuit Utrecht: '1,5 of 2 graden warmer? We moeten helemaal geen opwarming.'Beeld Pieter Hotse Smit
Dot (41) uit Oxford, staat met zijn rug naar zakencentrum La defense en zegt: 'Ik sta hier verkleed om het klimaatdebat luchtig te houden, maar als blijkt dat de bedrijvenlobby verantwoordelijk is voor een zwakker klimaatakkoord dan gaan de handschoenen uit en gebruiken we andere middelen.' Beeld ANP
Dot (41) uit Oxford, staat met zijn rug naar zakencentrum La defense en zegt: 'Ik sta hier verkleed om het klimaatdebat luchtig te houden, maar als blijkt dat de bedrijvenlobby verantwoordelijk is voor een zwakker klimaatakkoord dan gaan de handschoenen uit en gebruiken we andere middelen.'Beeld ANP
Clown daagt agenten uit Beeld Volkskrant
Clown daagt agenten uitBeeld Volkskrant

Verslaggever Pieter Hotse Smit is sprak verschilende demonstranten in Parijs: Camille (24) uit Parijs: 'We zijn hier om mensen te laten nadenken over hun eigen consumptiegedrag, dat lukt niet met een klimaatakkoord alleen.'

Camille Beeld VolkskrantC
CamilleBeeld VolkskrantC

Volkskrantverslaggever Pieter Hotse Smit is aanwezig bij een demonstratie tegen klimaatverandering: 'De organisatie spreekt over een opkomst van tienduizend mensen.' Ze vormen met rode kleding een rode lijn tussen tussen het graf van de onbekende soldaat en zakencentrum La Défense, om zo aandacht te vragen voor de slachtoffers van de opwarming van de aarde.

De 'rode draad' van demonstranten door Parijs Beeld Volkskrant
De 'rode draad' van demonstranten door ParijsBeeld Volkskrant

Voorzitter Laurent Fabius klinkt emotioneel op het moment dat de partijen dichtbij een 'historisch akkoord' zijn. Als de 'ambitieuze en gebalanceerde' tekst wordt goedgekeurd zou het om een 'omslag' gaan, meent hij.

Ban Ki-Moon (R) en Laurent Fabius Beeld afp
Ban Ki-Moon (R) en Laurent FabiusBeeld afp

Onder applaus komen de deelnemers aan de conferentie binnen. Volkskrantverslaggever Ben van Raaij is aanwezig in Le Bourget: 'Fabius gaat zo uitleggen dat er een laatste concepttekst is. Dan wordt er een leespauze ingelast, waarschijnlijk duurt die relatief kort, omdat Fabius er inmiddels haast achter wil zetten. Een uur of twee, bijvoorbeeld. Daarna is er een plenaire vergadering, waar alle partijen voor of tegen kunnen stemmen. In theorie kunnen er ook nog amendementen worden ingediend, maar nieuwe tekst is in principe niet meer mogelijk.'

COP21-voorzitter Laurent Fabius (L) en VN-chef Ban Ki-moon praten vrijdag de pers bij over de vorderingen van de klimaatonderhandelingen. Beeld afp
COP21-voorzitter Laurent Fabius (L) en VN-chef Ban Ki-moon praten vrijdag de pers bij over de vorderingen van de klimaatonderhandelingen.Beeld afp

De presentatie van de nieuwe klimaattekst staat op het punt van beginnen en is hier live te volgen.

De Franse president Francois Hollande is aanwezig bij de presentatie van de nieuwe tekst van het klimaatakkoord, meldt de Franse regering. John Kerry is na een lange nacht onderhandelen ook alweer gesignaleerd in het conferentiecentrum van Le Bourget, Parijs. Veel aanwezigen rekenen er hier op dat vandaag, aan het einde van het warmste jaar ooit gemeten, een mondiaal akkoord wordt gesloten om de verdere opwarming van de aarde tegen te gaan.

President François Hollande Beeld reuters
President François HollandeBeeld reuters

Er lopen in het conferentiecentrum in Parijs weddenschappen over wanneer het klimaatakkoord definitief wordt goedgekeurd. 'Ik houd rekening met 6.00 uur zondagochtend', zegt een klimaatactivist. Anderen verwachten al twaalf uur eerder klaar te zijn.

Een deelnemer rust uit in de Mediahal van de klimaattop. Beeld reuters
Een deelnemer rust uit in de Mediahal van de klimaattop.Beeld reuters

Na de derde nacht op rij doorhalen in Parijs, komt voorzitter van de klimaattop Laurent Fabius om 11.30 uur met de tekst waarvan hij denkt dat die zal worden aangenomen door de 195 deelnemende landen aan de COP21. Dan volgt leestijd van een paar uur. De tekst zal worden besproken in het Comité de Paris, een selecte groep landen. De kans bestaat dat in bilaterale sessies alsnog wijzigingen worden aangebracht. Uiteindelijk moeten alle 195 landen in een plenaire sessie unaniem goedkeuring geven aan de tekst. Gebeurt dit niet, dan is er geen akkoord. De kans bestaat dat in dit geval opnieuw verder wordt onderhandeld.

Een Belgische politicus Jean-Marc Nollet laat in een reeks tweets zien hoe dat eruit ziet, voor de derde nacht op rij onderhandelen. 'Als Saoedie-Arabië om 5.30 uur niet akkoord gaat met passage over beperken temperatuurstijging tot onder de 2 graden C, schorst Fabius de vergadering.'

Zeker 8.000 demonstranten in rood staan zaterdag een moment stil bij alle slachtoffers van klimaatverandering. Niet toevallig tussen het graf van de onbekende soldaat en zakencentrum La Défense. Tussen de rustplaats van een strijder voor de goede zaak en de kantoren van grote vervuilende oliebedrijven en hun financiers. Volgens de organisatie mag van de Franse regering het protest doorgaan, ondanks de noodtoestand die werd afgeroepen na de aanslagen in Parijs op 13 november.

Lees hier het interview met 350.org actievoerster Clémence Dubois.

null Beeld photo_news
Beeld photo_news

In het zicht van een klimaatakkoord nemen de onderhandelaars van opkomende landen hun strategische posities in. Brazilië sloot zich vrijdag enigszins verrassend aan bij de zogenoemde 'high ambition coalition', een groep van economische sterke en ontwikkelende landen die streven naar een zo ambitieus mogelijk klimaatakkoord. China en een aantal andere landen doen er juist alles aan een stevig akkoord te voorkomen. Lees hier meer.

Na twee weken onderhandelen is de 'definitieve tekst' voor het langverwachte klimaatakkoord klaar. Dit melden diverse bronnen op basis van een Franse regeringsbron. De tekst wordt vanuit het Engels vertaald naar de vijf andere officiële talen van de VN en in de loop van de ochtend - vermoedelijk rond 10.30 uur - gepresenteerd door de Franse minister Fabius, voorzitter van de top.

Als de tekst wordt unaniem wordt aangenomen, dan is het voor het eerst in de geschiedenis dat landen wereldwijde afspraken maken over het gezamenlijk reduceren van hun CO2-uitstoot. In 1997, tijdens de klimaattop in Kyoto, maakten alleen geïndustrialiseerde landen afspraken en deed bovendien de VS niet mee. In Kopenhagen mislukte in 2009 de poging om tot een akkoord te komen. Als de vertegenwoordigers van 195 landen en de EU er onverhoopt niet in slagen het eens te worden, is het niet uitgesloten dat nog enkele dagen wordt onderhandeld.

Hoofdonderhandelaar Fabius maakt zich op voor de laatste dag van de klimaattop. Beeld afp
Hoofdonderhandelaar Fabius maakt zich op voor de laatste dag van de klimaattop.Beeld afp

Het klimaatakkoord zal de wereldwijde temperatuurstijging zeker niet beperken tot ruim onder de 2 graden Celsius zoals de bedoeling is, zeiden wetenschappers vrijdag. De reducties in uitstoot van broeikasgassen zijn niet groot genoeg. Johan Rockström van het Stockholm Resilience Center: 'De doelstellingen in de tekst zijn veel te slap om het einddoel te bereiken. We moeten de tekst in overeenstemming brengen met de wetenschap.'

Lees hier meer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden