Klimaatakkoord: 'We hebben de eerste van twee drempels geslecht'

De kans neemt toe dat het klimaatakkoord van Parijs voor eind dit jaar van kracht wordt. Vandaag ratificeerden 31 landen het verdrag in New York. Dat brengt het aantal aangesloten landen binnen een jaar tijd op 60, die samen meer dan 47,5 procent van de wereldwijde uitstoot aan broeikasgassen vertegenwoordigen. Dat is in diplomatieke termen een verbazingwekkend succes.

Vn-secretaris-generaal Ban Ki-moon tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. Beeld afp

Het akkoord treedt in werking als tenminste 55 landen meedoen die gezamenlijk zeker 55 procent van de emissies produceren. Die eerste drempel is gehaald, de tweede nog niet. Volgens de VN zullen nog eens 14 landen met 12,5 procent van de uitstoot zich voor eind 2016 aansluiten. VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon zei gisteren er zeker van te zijn dat het gaat lukken.

Tot gisteren hadden 28 landen het akkoord geratificeerd, waaronder de twee grootste uitstoters, de VS en China, samen goed voor 39 procent. Daar kwamen gisteren tijdens een speciale ceremonie in New York dus 31 landen bij. Omdat afgezien van landen als Brazilië, Mexico en Argentinië de meeste hiervan kleine uitstoters zijn, bleef het totaal aan emissies echter steken op 47,5 procent.

Voortvarendheid

'We hebben de eerste van twee drempels geslecht', zei Ban Ki-moon in zijn toespraak. 'We hebben dus nog 7,5 procent nodig.' Als die grens nog vóór 7 oktober wordt bereikt, kan het verdrag in werking treden voor de volgende VN-klimaattop (COP22), die 7 november in Marrakech, Marokko, begint. Daar moeten de afspraken van Parijs concreet worden ingevuld.

De voortvarendheid is niet voor niks. Niet alleen duldt de klimaatverandering geen uitstel, de Amerikaanse presidentsverkiezingen doen dat evenmin. De Democratische kandidaat Hillary Clinton steunt het klimaatverdrag, maar Republikein Donald Trump wil ervan af: als hij president wordt trekken de VS zich terug. Als het akkoord vóór de inauguratie begin 2017 van kracht wordt, kost het de VS echter zeker vier jaar om zich formeel terug te trekken.

Ratificatie

De Europese Unie (goed voor 12 procent van de emissies) heeft nog niet geratificeerd. Zij was een van de voortrekkers in Parijs (met de belofte de emissies in 2030 met 40 procent te reduceren vergeleken met 1990). Alle 28 lidstaten moeten afzonderlijk ratificeren, en dat kost tijd. Ook was er zorg dat de beoogde uittreding van Groot-Brittannië tot problemen zou leiden.

Om verdere blamage te voorkomen werd een list bedacht: op 9 oktober stemmen de lidstaten in EU-verband over ratificatie, vooruitlopend op de nationale besluiten. Polen, een van de grootste uitstoters, is om, en de Britse premier Theresa May heeft gezegd dat haar land, Brexit of niet, zal ratificeren.

Een vraagteken zijn drie andere grote vervuilers: India, Rusland en Japan, goed voor respectievelijk 7, 5 en 3 procent van de wereldwijde uitstoot. De Indiase premier Narendra Modi wil tekenen, maar moet rekening houden met stevige oppositie in zijn parlement dat goedkope fossiele energie wil voor alle Indiërs. Treuzelaars Rusland en Japan zullen volgens insiders uiteindelijk tekenen.

Overigens begint de strijd tegen de opwarming pas goed na de ratificatie. Als het Parijse akkoord in werking treedt zijn de aangesloten landen verplicht nationale plannen in te voeren voor het terugdringen van hun emissies, maar die al dan niet ambitieuze plannen zelf zijn niet internationaal bindend. De eerste ronde van emissiereductiedoelstellingen gaat pas in 2020 in.

In Parijs gemaakte afspraken

Meer dan 170 landen spraken in november 2015 in Parijs af de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen zozeer te zullen verlagen dat de opwarming van de aarde in 2100 beperkt blijft tot 'ruim onder' 2 graden Celsius. Dit wordt gezien als de grens waaronder de gevolgen van de opwarming, zoals smeltende ijskappen, een stijgende zeespiegel en extreem weer, hanteerbaar blijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.