Analyse

Klimaatakkoord vol vrijblijvende reductieplannen

Afspraken Lima gaan minder ver dan gehoopt

Op de klimaatconferentie in Lima is dit weekeinde weliswaar een stap gezet naar een nieuw mondiaal akkoord in 2015, maar het is een zwak compromis.

De Peruviaanse minister van Milieu Manuel Pulgar-Vidal schudt de hand van de minister van Buitenlandse Zaken Gonzalo Gutierrez, nadat het klimaatakkoord is aangenomen. Foto epa

Het goede nieuws van de VN-klimaatconferentie van Lima is: er ligt een akkoord over het raamwerk voor Parijs. Daar moet eind 2015 een nieuw wereldwijd klimaatverdrag worden ondertekend (de opvolger van 'Kyoto' 1997) dat de opwarming van de aarde moet beperken door reductie van de uitstoot van het broeikasgas CO2.

Het slechte nieuws is: de in Lima gemaakte afspraken gaan veel minder ver, en zijn ook veel vrijblijvender dan gehoopt. Er komen geen wereldwijde bindende emissiereductiedoelstellingen, maar landen gaan komend jaar in de aanloop naar Parijs allemaal eigen reductieplannen indienen.

De 194 deelnemende landen bereikten dit sterk verwaterde compromis over de slottekst op de valreep, in de vroege uurtjes van de zondagmorgen, twee dagen later dan gepland en na 48 uur non-stop onderhandelen.

De opluchting was groot. 'Als tekst is het niet perfect, maar hij omvat de standpunten van alle partijen', zei de Peruaanse milieuminister Manuel Pulgar-Vidal, voorzitter van de conferentie. Maar de milieubeweging reageerde teleurgesteld. 'De tekst ging van zwak naar zwakker naar zwakst', aldus Sam Smith, hoofd klimaatbeleid van het World Wildlife Fund.

Optimistisch

De top begon twee weken geleden heel optimistisch, dankzij de onverwachte klimaatdeal vorige maand tussen de Verenigde Staten en China. De twee grootste economieƫn (tevens grootste uitstoters van CO2) ter wereld kwamen toen overeen hun emissies fors te zullen terugbrengen.

Gaandeweg de top keerden echter oude reflexen en tegenstellingen terug, met name die tussen rijke landen en ontwikkelingslanden, en dan vooral de VS en China, en verzandde de top in een stellingenoorlog.

De ontwikkelingslanden wilden harde afspraken maken met de rijke landen over de financiering van het zogeheten VN-klimaatfonds. Voor dat fonds, waarmee de gevolgen van de opwarming in de kwetsbaarste landen moeten worden opgevangen, is nu 10 miljard dollar per jaar toegezegd. Dat moet over een jaar 100 miljard zijn. Omgekeerd wilden de rijke landen dat ook arme landen zich aan harde emissiedoelstellingen zouden committeren. Dat stuitte op verzet van China, omdat zulke reducties de economische ontwikkeling van arme landen te zeer zouden beperken.

Uitgedroogde grond bij de Pasak Chonlasit Dam in Thailand. Foto epa
Wensen voor het milieu op een muur in Lima tijdens de klimaatconferentie. Foto AFP

Pledge en review

In het uiteindelijke compromis is de aanpak van bindende reductieafspraken verlaten, ten gunste van het proces van 'pledge en review'. Alle landen dienen nu vrijwillig een plan in over hoe ze hun CO2-uitstoot gaan terugdringen. Harde cijfers hoeven ze niet te verstrekken. Deze nationale klimaatplannen worden niet getoetst en pas kort voor 'Parijs' opgeteld.

Het touwtrekken in Lima ging ook over de vraag hoe de inzet van landen moet worden vergeleken. Daar kwam een mooie formulering uit: landen hebben 'gezamenlijke, maar verschillende verantwoordelijkheden', zo wisten de ontwikkelingslanden in de slottekst te krijgen. Ofwel: de rijke landen moeten het voortouw nemen. 'We hebben gekregen wat we wilden', constateerde de Indiase milieuminister Pradesh Javedekar tevreden.

Onvoldoende

Het klimaatbeleid lijkt de verliezer, omdat alle plannen bij elkaar opgeteld onvoldoende zijn om het doel van maximaal 2 graden Celsius temperatuurstijging te halen. Dat is de door het IPCC, het klimaatpanel van de VN, gestelde limiet waarboven ernstige gevolgen van opwarming, zoals zeespiegelstijging en extreme droogtes, niet meer te voorkomen zijn.

Toch was deze uitkomst ongeveer te verwachten, zegt Donald Pols, klimaatexpert van Energie Centrum Nederland en aanwezig in Lima. 'Een bindende wereldwijde deal was gewoon niet haalbaar.' En het is in elk geval een stap in de goede richting.

Lima heeft ook winst opgeleverd. 'De afspraken over pledge and review leggen de verantwoordelijkheid voor het klimaatbeleid nu precies waar die hoort: bij de landen zelf en bij hun burgers. Als we straks falen is dat niet de schuld van Kyoto of Parijs of een ander verdrag, maar van onszelf.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.